Với chủ đề "Ngành Công thương khu vực phía Nam đẩy mạnh phát triển công nghiệp – thương mại và tăng cường hợp tác liên kết vùng", Hội nghị ngành công thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam lần thứ II – năm 2015 vừa được tổ chức tại TP Cần Thơ đã thắt chặt thêm mối liên kết giữa các tỉnh thành trong khu vực. Từ mối liên kết này, các địa phương vừa phát huy được những lợi thế riêng có, vừa gắn kết thúc đẩy sự phát triển chung cho toàn vùng.

* Đa dạng hoạt động liên kết

Với vai trò "chủ nhà" đăng cai tổ chức Hội nghị, ông Nguyễn Minh Toại, Giám đốc Sở Công thương TP Cần Thơ, đánh giá: Chương trình liên kết, hợp tác phát triển ngành công thương giữa các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam giai đoạn 2011-2015; công tác liên kết, hợp tác phát triển vùng trong năm 2014-2015 được Sở Công thương các địa phương chú trọng và phát triển. Các Sở Công thương trong khu vực đã tạo được mối liên kết để cùng phát triển; học tập, trao đổi thông tin, kinh nghiệm lẫn nhau, cùng thúc đẩy phát triển hoạt động công thương trong khu vực. Đơn cử, trong phát triển các khu, cụm công nghiệp phối hợp xúc tiến, thu hút đầu tư xây dựng hạ tầng; trao đổi thông tin về công tác triển khai thực hiện các chính sách hỗ trợ đầu tư hạ tầng. Đồng thời, trao đổi kinh nghiệm ứng dụng đổi mới công nghệ hướng đến công nghệ sạch, thân thiện với môi trường và xử lý sự cố hóa chất. Sở Công thương các tỉnh, thành còn liên kết triển khai thực hiện chương trình bình ổn giá trong năm và dịp Tết Nguyên đán đối với các mặt hàng thiết yếu; tổ chức đưa hàng Việt về nông thôn và công tác xã hội hóa phát triển chợ nông thôn, miền núi.

Là một trong những địa phương có thế mạnh về phát triển thương mại, thời gian qua, TP Hồ Chí Minh chủ động phối hợp với các địa phương triển khai nhiều hoạt động liên kết như: Chương trình kết nối cung - cầu; bình ổn thị trường; phát triển hệ thống phân phối, đào tạo nhân lực…. Ông Trần Xuân Điền, Phó Giám đốc Sở Công thương TP Hồ Chí Minh, cho biết: "Việc ký kết hợp tác thương mại giữa TP Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành miền Đông – Tây Nam bộ vào năm 2011 là một trong các nội dung thỏa thuận hợp tác toàn diện trong lĩnh vực thương mại. Đây là tiền đề để ngành chức năng các bên làm cầu nối cho doanh nghiệp các địa phương liên kết, hợp tác đầu tư trong nhiều lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp, thương mại, dịch vụ; phát triển hệ thống phân phối; phối điều hành cân đối cung - cầu hàng hóa và ổn định giá cả thị trường. Thông qua hoạt động kết nối cung – cầu hàng hóa, nhiều sản phẩm đặc sản của các tỉnh, thành được đưa vào hệ thống trung tâm thương mại, siêu thị, chợ trên địa bàn thành phố. Không chỉ phân phối nội địa, các hệ thống phân phối lớn của TP Hồ Chí Minh như Saigon Coop, Metro, Big C, Lotte… còn chọn nhiều mặt hàng để xuất khẩu ra nước ngoài thông qua kênh phân phối của các hệ thống này".

Theo bà Nguyễn Thị Minh Kiều, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh An Giang, thời gian qua, nhằm giúp các doanh nghiệp sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, giảm giá thành sản xuất, An Giang phối hợp với tỉnh Tiền Giang và Đồng Tháp thực hiện Chương trình sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Đồng thời, hợp tác thẩm định kho chứa lúa, gạo của doanh nghiệp các tỉnh đóng trên địa bàn khi có nhu cầu. Sở Công thương An Giang thường xuyên cử cán bộ tham gia hội nghị, tập huấn về tiết kiệm năng lượng, phát triển ngành cơ khí, công nghiệp hỗ trợ,... được tổ chức tại TP Hồ Chí Minh, Cần Thơ và các tỉnh khác trong khu vực. Ngoài ra, Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp của tỉnh thường xuyên thông tin và tổ chức cho doanh nghiệp trên địa bàn tham gia Hội chợ - Triển lãm do các địa phương tổ chức nhằm giúp doanh nghiệp quảng bá thương hiệu, mở rộng thị trường và có cơ hội gặp gỡ trao đổi, hợp tác...

Đi vào chiều sâu

Theo Sở Công thương TP Hồ Chí Minh, thời gian tới, thành phố tiếp tục tổ chức các Chương trình kết nối cung – cầu hàng hóa với trọng tâm là đưa hàng hóa vào kênh phân phối truyền thống thông qua 3 chợ đầu mối và các chợ loại 1 ở TP Hồ Chí Minh; đồng thời phối hợp, hỗ trợ triển khai Chương trình Bình ổn thị trường tại các tỉnh, thành. Tuy nhiên, để các hoạt động trên mang lại hiệu quả cao nhất, ông Trần Xuân Điền, Phó Giám đốc Sở Công thương TP Hồ Chí Minh, cho rằng, ngành công thương các tỉnh, thành cần căn cứ điều kiện, thế mạnh của từng địa phương chủ động đưa ra các nội dung hợp tác có trọng tâm, trọng điểm. Các tỉnh, thành chủ động tiếp cận, rà soát doanh nghiệp, đơn vị sản xuất có tiềm năng để nghiên cứu chính sách hỗ trợ đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm hàng hóa; xây dựng thương hiệu, đáp ứng yêu cầu về tiêu chuẩn, đáp ứng nhu cầu nội địa và hướng tới xuất khẩu. Đồng thời, rà soát, xác định nhóm hàng, lượng hàng cần bình ổn thị trường tại địa phương; cân đối khả năng tự cung ứng, đề xuất nhu cầu hỗ trợ từ TP Hồ Chí Minh để phối hợp tổ chức, cung ứng cho thị trường.

Theo bà Nguyễn Thị Minh Kiều, Phó Giám đốc Sở Công thương tỉnh An Giang, thời gian tới, An Giang tiếp tục trao đổi thông tin, kinh nghiệm về xây dựng chính sách thu hút đầu tư; quản lý, xây dựng và phát triển các khu công nghiệp tập trung, các cụm tiểu thủ công nghiệp; hoạt động khuyến công; lập quy hoạch, kế hoạch định hướng phát triển ngành công thương… Đồng thời, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp gặp gỡ, giao lưu và học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau thông qua các kỳ hội chợ triển lãm thương mại và công nghiệp. Tiếp tục phối hợp, liên kết hợp tác trao đổi thông tin trong các lĩnh vực đấu tranh chống hành vi buôn lậu, chống sản xuất và kinh doanh hàng gian, hàng giả, vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm.... Ông Hồ Văn Bình, Phó Giám đốc Sở Công thương tỉnh Bình Dương, đề xuất: "Các địa phương trong khu vực cần phát huy hơn nữa vai trò của các hiệp hội ngành hàng và tạo mối liên kết tiêu thụ hàng hóa giữa các tỉnh trong khu vực phía Nam. Từ đó, tạo mối giao lưu, liên kết giữa các hiệp hội cùng ngành hàng các tỉnh, giữa các hiệp hội khác ngành hàng nhằm hình thành chuỗi cung ứng nguyên vật liệu đầu vào, tạo ra sản phẩm công nghiệp có hàm lượng chất xám cao để tiêu thụ nội địa và xuất khẩu".

Theo các chuyên gia kinh tế, hiện nay, việc lập quy hoạch và xây dựng kế hoạch phát triển ngành của mỗi địa phương là do địa phương tự thực hiện, chưa có sự tham khảo, phối hợp với các địa phương lân cận trong vùng. Vì lẽ đó, các ngành, lĩnh vực, sản phẩm chủ yếu được quy hoạch ở các địa phương thường có xu hướng tương tự nhau, hoặc đối nghịch nhau. Để việc liên kết các tỉnh thành trong khu vực phía Nam được hiệu quả, điều kiện quan trọng đầu tiên chính là sự đồng thuận và quyết tâm chính trị của tất cả các địa phương cùng chia sẻ lợi ích chung. Các tỉnh, thành trong vùng cần thoát khỏi tư duy cát cứ, mong muốn phát triển tỉnh mình trở thành trung tâm công nghiệp lớn tầm quốc gia và khu vực, thay vào đó là chấp nhận làm vệ tinh cho các đô thị lớn nhằm đảm bảo sự đầu tư không dàn trải và có sự liên kết, bổ sung cho nhau... Song song với vấn đề liên kết để cùng phát triển, Sở Công thương các tỉnh, thành phải phối hợp với nhau trong giải quyết các vấn đề chung mà từng địa phương riêng rẽ không thể giải quyết triệt để như xử lý ô nhiễm môi trường, ứng phó với tác động của biến đổi khí hậu...

Bài, ảnh: MỸ THANH