Từ góc nhìn đa chiều, các chuyên gia, nhà quản lý đã gợi mở nhiều tư duy, cách tiếp cận và mô hình phát triển bám sát điều kiện thực tiễn của TP Cần Thơ. Đây là nền tảng quan trọng để thành phố kiến tạo một đô thị thông minh hiện đại, phát triển bền vững, mang bản sắc riêng và phát huy vai trò dẫn dắt vùng ĐBSCL.

TP Cần Thơ hướng đến đô thị hiện đại, bền vững.

Ông Lê Hoàng Trung, Phó Cục trưởng Cục Phát triển đô thị - Bộ Xây dựng: Bốn định hướng trọng tâm cho đô thị thông minh Cần Thơ

- Với nền tảng đô thị thông minh bước đầu được hình thành, trong giai đoạn tới, định hướng phát triển của thành phố cần tập trung vào 4 trọng tâm.

Thứ nhất, ưu tiên hoàn thiện nền tảng dữ liệu dùng chung và Trung tâm Giám sát, điều hành đô thị thông minh (IOC) theo mô hình quản trị tích hợp, kết nối các sở, ban, ngành. Thứ hai, đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện các tiêu chí còn thiếu, đặc biệt chú trọng vào GIS, BIM, bản sao số (Digital Twin), trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu mở. Thứ ba, thành phố cần lựa chọn một số khu vực thí điểm mô hình đô thị thông minh thế hệ mới, huy động nguồn lực hợp tác công - tư để rút kinh nghiệm và từng bước nhân rộng. Cuối cùng, phát huy vai trò trung tâm, Cần Thơ không chỉ hướng đến việc định hình mô hình đô thị thông minh cấp vùng mà còn sẵn sàng chia sẻ dữ liệu, hỗ trợ đắc lực cho các địa phương lân cận trong công tác quản trị và điều hành.

PGS.TS Trịnh Tú Anh, Viện trưởng Viện Đô thị Thông minh và Quản lý, Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh: Thiết lập không gian thử nghiệm đổi mới sáng tạo

- Trong thời gian còn lại của năm 2026, thành phố cần phác họa bức tranh tổng thể để đánh giá hiện trạng, xác định bản sắc cốt lõi và thiết lập mạng lưới đồng sáng tạo nhằm thay đổi tư duy cộng đồng. Bước sang năm 2027, kích hoạt các sáng kiến giải quyết những vấn đề cấp thiết như ngập lụt, ô nhiễm… với sự chung tay của viện, trường và doanh nghiệp. Giai đoạn 2028-2029, Cần Thơ cần hoàn thiện hệ sinh thái để nhân rộng các mô hình, tiến tới mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của vùng. Đây sẽ là cơ sở để năm 2030 thành phố bắt tay xây dựng kế hoạch phát triển bền vững cho chặng đường tiếp theo.

Để chiến lược không chỉ nằm trên giấy, thành phố cần thiết lập các không gian thử nghiệm đổi mới sáng tạo như Living Lab, Sandbox... Đối với bài toán tài chính, chìa khóa để thu hút hiệu quả các nguồn lực chính là xây dựng thương hiệu riêng và định hình một tập thể đồng sáng tạo với tư duy nhạy bén. Xuyên suốt quá trình này, Cần Thơ nên bám sát triết lý: “Suy nghĩ toàn cầu, hành động địa phương” và “Hãy làm mọi thứ đúng ngay từ đầu”.

GS. Donghwan Moon, Trường Thiết kế, Đại học Bang North Carolina: Kiến tạo không gian công cộng trong đô thị thông minh

- Đô thị thông minh không chỉ xoay quanh dữ liệu hay trí tuệ nhân tạo, mà còn là hành trình đánh thức các “điểm ngách” bị lãng quên. Từ đó, kiến tạo nên những không gian công cộng tiện ích, giàu thẩm mỹ, mang giá trị bền vững và gắn kết chặt chẽ với văn hóa - lịch sử bản địa.

Để thiết kế không gian công cộng trong lộ trình phát triển đô thị thông minh, TP Cần Thơ có thể xem xét 3 yếu tố trọng tâm. Thứ nhất, là sự thấu hiểu bối cảnh thông qua cái nhìn sâu sắc về không gian, đặc trưng lịch sử, văn hóa và những nhu cầu thực tế của người dân địa phương. Thứ hai, quy trình lập kế hoạch đòi hỏi sự tham gia phối hợp của các chuyên gia đa lĩnh vực, đặc biệt là sự đồng thuận, đóng góp ý kiến trực tiếp từ cộng đồng dân cư. Cuối cùng là cam kết mạnh mẽ từ chính quyền, luôn đặt tư duy “lấy người dân làm trung tâm” làm kim chỉ nam xuyên suốt trong mọi quyết sách phát triển đô thị.

Ông Jose Sanchez Barroso, Cố vấn quốc tế của Foundación Metrópoli: Siêu đô thị thông minh cho vùng ĐBSCL

- Foundación Metrópoli phối hợp triển khai nhiều dự án đô thị ở các quốc gia. Những dự án này rất khác nhau, nhưng đều chung một nguyên tắc: mỗi vùng lãnh thổ đều sở hữu một trí tuệ độc đáo. 

Cần Thơ có tiềm năng trở thành một điểm cân bằng hoàn hảo: đủ vị thế để kết nối ĐBSCL với các mạng lưới kinh tế lớn, nhưng vẫn bám rễ sâu sắc vào hệ sinh thái nông nghiệp và bản sắc văn hóa Mekong. Cần Thơ hoàn toàn có thể vươn lên thành một thành phố hội tụ, một nền tảng tri thức và đầu mối đổi mới sáng tạo cho toàn vùng.

Bản sắc của Cần Thơ chính là không gian đô thị gắn liền với hệ sinh thái sông nước và mạng lưới kênh rạch chằng chịt. Thay vì can thiệp hay chống lại tự nhiên, thành phố cần dựa vào nền tảng đó để phát triển hạ tầng và công nghệ bền vững, mang đến cho người dân cuộc sống chất lượng, hài hòa với thiên nhiên. Hơn thế nữa, sức mạnh tổng hợp từ việc chia sẻ “trí tuệ lãnh thổ” liên vùng sẽ là chìa khóa mở ra sự thịnh vượng chung, kiến tạo nên những không gian đô thị phi thường mang tầm vóc quốc tế.

TUYẾT TRINH (thực hiện)