Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là vùng sản xuất, xuất khẩu nông sản lớn nhất cả nước. Tuy nhiên, sản phẩm nông sản của vùng đang gặp rất nhiều khó khăn về thị trường đầu ra, cùng với những rủi ro trong sản xuất (thiên tai, dịch bệnh…) cũng làm cho tín dụng đầu tư vào ngành chưa tương xứng với tiềm năng nông nghiệp của vùng.

Tiến sĩ Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn (Bộ NN&PTNT), dẫn chứng: Để gỡ khó cho nông nghiệp nông thôn, một loạt chính sách được ban hành, đã có tác dụng nhất định trong việc giải quyết nhu cầu vốn cho sản xuất nông nghiệp, đáng chú ý là các chính sách: Nghị quyết số 12/NQ-CP ngày 6-4-2009 của Chính phủ về xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ các đối tượng khu vực nông thôn mua máy móc, thiết bị, vật tư phục vụ sản xuất nông nghiệp. Quyết định 497/QĐ-TTg ngày 17-4-2009 về hỗ trợ lãi suất vay mua máy móc thiết bị, vật tư phục vụ sản xuất nông nghiệp và vật liệu xây dựng nhà ở khu vực nông thôn; sau đó là Quyết định 2213 thay thế Quyết định 497. Nghị định 61/2010/NĐ-CP ngày 6-4-2010 về chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn. Nghị định 41/2010/NĐ-CP ngày 4-12-2010 về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn… Song, hạn mức vay chưa đáp ứng nhu cầu của nông dân, doanh nghiệp (DN). Trên thực tế, ngân hàng vẫn thích cho DN vay hơn là nông dân, vì vốn đến hộ nông dân thường nhỏ trong khi chi phí giám sát lớn, rủi ro cao do thiên tai, dịch bệnh. Các thủ tục liên quan đến tài sản thế chấp là đất đai vẫn là những lý do chính khiến hoạt động của các ngân hàng ở khu vực nông thôn hạn chế.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, để thúc đẩy sản xuất nông nghiệp cần giải quyết rất nhiều bài toán liên quan. Trong đó, cần ưu tiên vốn đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ thương mại, công nghiệp chế biến, công nghiệp chế tạo máy móc nông nghiệp; bảo lãnh và cho hợp tác xã vay phát triển kinh doanh, nông dân mua máy móc, vật tư. Hỗ trợ đa dạng hóa các hoạt động tài chính nông thôn như: cho vay, bảo hiểm thiên tai, bảo hiểm sản xuất… Tăng cường năng lực hoạt động của các tổ chức tín dụng khu vực nông thôn, hỗ trợ tín dụng theo chuỗi ngành hàng. Lấy DN thu mua, chế biến làm trung tâm, khuyến khích ngân hàng cung vốn cho DN có hợp đồng liên kết, bao tiêu với nông dân. Mặt khác, cần đa dạng hóa sản phẩm vay cho nông dân, tạo môi trường tín dụng an toàn, đẩy lùi tình trạng cò tín dụng và tín dụng đen.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Thanh, Viện trưởng Viện Chiến lược Ngân hàng (Ngân hàng Nhà nước), cho rằng, thực tế chính sách còn nhiều khó khăn trong triển khai, ngành ngân hàng sẽ tiếp tục sửa đổi, hoàn thiện chính sách để phục vụ tốt hơn cho nông nghiệp, nông thôn. Để chính sách tín dụng thực sự phát huy hiệu quả thì sản xuất nông nghiệp của nông dân, DN cũng phải có hiệu quả, cần giảm rủi ro đến mức thấp nhất. Chính phủ đã chỉ đạo triển khai nhiều giải pháp để tiến tới một nền sản xuất nông nghiệp hàng hóa lớn, chất lượng và hiệu quả. Để làm được điều này cần sự liên kết chặt chẽ của các bộ, ngành Trung ương và địa phương trong triển khai chính sách, như: quy hoạch, đầu tư, xác định sản phẩm chủ lực, xúc tiến thương mại… cùng với chính sách tín dụng phù hợp đi kèm sẽ góp phần đưa nông nghiệp phát triển mạnh về chất.

SONG NGUYÊN