Thời gian qua, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) có những chuyển biến mạnh mẽ. Từ những trang, cổng thông tin pháp luật hiện đại đến các buổi hòa giải thắm tình làng nghĩa xóm, đang góp phần xây dựng xã hội thượng tôn pháp luật, nơi mỗi người dân đều cảm thấy được bảo vệ và đồng hành.

Nhìn lại chặng đường 2021-2025, dấu ấn đậm nét của các bộ, ngành Trung ương là việc xóa bỏ rào cản giữa văn bản luật và sự tiếp nhận của người dân. Theo Bộ Tư pháp, với sự quyết liệt, chủ động, nỗ lực của các bộ, ngành, việc triển khai chương trình lập pháp hằng năm được thực hiện bài bản; hồ sơ chính sách, dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết được chuẩn bị cơ bản đầy đủ, chất lượng, tuân thủ trình tự, thủ tục luật định; công tác truyền thông chính sách, lấy ý kiến dự thảo văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) ngày càng thực chất, cầu thị.

Đội ngũ làm công tác PBGDPL thường xuyên được bồi dưỡng nghiệp vụ để làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến người dân.

Để pháp luật phát huy hiệu quả, Bộ Tư pháp cùng các bộ, ngành đã thực hiện khối lượng công việc lớn trong công tác rà soát và hệ thống hóa. Tính đến năm 2025, toàn ngành đã tiếp nhận và kiểm tra 57.026 VBQPPL, kịp thời phát hiện và xử lý những quy định không còn phù hợp. Bộ pháp điển Việt Nam được công bố và sử dụng như “cuốn từ điển sống” giúp người dân và doanh nghiệp dễ dàng tra cứu theo nhu cầu giữa hàng vạn quy định pháp luật.

Các hoạt động PBGDPL được thực hiện chủ động với nhiều mô hình hay, cách làm mới, sáng tạo, ứng dụng rộng rãi công nghệ thông tin, tổ chức các cuộc thi, đối thoại, chương trình pháp luật trên truyền hình, phát thanh và mạng xã hội, giúp người dân tiếp cận pháp luật nhanh chóng, thuận tiện. 

Tại Cần Thơ, công tác PBGDPL của thành phố không làm theo kiểu phong trào mà đi sâu vào nhu cầu thực tế của người dân. Trong năm 2025, Hội đồng Phối hợp PBGDPL thành phố đã triển khai 6.286 cuộc tuyên truyền, thu hút hơn 327.237 lượt người dự trực tiếp. Điểm đột phá của thành phố là “mềm hóa” pháp luật trên không gian mạng với 167 video clip, 60 bản Infographic sinh động và 280 tờ gấp pháp luật điện tử. Các quy định mới về Luật Đất đai, Luật Căn cước hay pháp luật về giao thông đã hiện diện gần gũi trên Zalo, Facebook của từng hộ gia đình. Thay vì đọc những tệp tài liệu dày, người dân nay có thể hiểu luật chỉ qua vài phút lướt điện thoại.

TP Cần Thơ ứng dụng mạng Zalo để tuyên truyền pháp luật đến người dân.

Không dừng lại ở lý thuyết, pháp luật còn đi vào đời sống qua công tác hòa giải ở cơ sở. Hàng nghìn vụ việc mâu thuẫn nhỏ trong lối xóm được giải quyết thấu tình đạt lý ngay tại địa bàn. Công tác hòa giải đã trở thành lá chắn giữ gìn sự bình yên. Bà Nguyễn Thị Năm ở ấp Vĩnh Lợi, xã Vĩnh Trinh, TP Cần Thơ, chia sẻ: “Nhờ cán bộ địa phương dùng pháp luật giải thích cặn kẽ những tranh chấp trong gia đình nên anh em trong nhà không còn xích mích, cự cãi nữa”.

Theo ông Đồng Việt Phương, Phó Giám đốc Sở Tư pháp TP Cần Thơ, công tác PBGDPL của thành phố được triển khai thực hiện thường xuyên, liên tục, kịp thời. Tập trung tuyên truyền với nhiều hình thức đa dạng, phong phú vào các nhóm đối tượng cán bộ, công chức, viên chức; lực lượng vũ trang; lực lượng đoàn thể; học sinh, sinh viên; các chức sắc tôn giáo, đồng bào dân tộc; người lao động, người sử dụng lao động và công đoàn cơ sở. Từ đó, nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, đảng viên và nhân dân trên địa bàn thành phố, góp phần giữ gìn an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước...

Trong chỉ đạo ngành Tư pháp về thực hiện nhiệm vụ giai đoạn 2026-2030, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh: Năm 2026 là năm có ý nghĩa rất quan trọng, là năm tiến hành Đại hội XIV của Đảng; là năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và đại hội Đảng các cấp. Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục xác định rõ thể chế là 1 trong 3 đột phá chiến lược; phải nâng cao nhận thức và hành động trong xây dựng thể chế, pháp luật với 3 tư tưởng chỉ đạo chính: xác định thể chế vừa là mục tiêu, vừa là động lực, nguồn lực phát triển, “là đột phá của đột phá”, đầu tư cho thể chế là đầu tư cho sự phát triển; lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, chủ thể, tham gia xây dựng và thực thi pháp luật; biến thể chế, pháp luật từ điểm nghẽn thành lợi thế cạnh tranh của quốc gia.

Thủ tướng yêu cầu công tác xây dựng pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, thường xuyên của cả hệ thống chính trị, các bộ, ngành, địa phương. Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền các cấp tiếp tục công tác lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, dành thời gian, trí tuệ, tập trung tối đa nguồn lực cho công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, gắn với kiểm tra giám sát; chịu trách nhiệm chính về chất lượng chính sách pháp luật thuộc lĩnh vực quản lý; kịp thời thể chế hóa và điều chỉnh những quy định pháp luật phù hợp với thực tiễn.

Mỗi cơ quan, đơn vị, cán bộ, công chức phải nêu cao tinh thần thượng tôn pháp luật, gương mẫu chấp hành và thực thi các quy định pháp luật; kiên quyết đấu tranh, xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng “kẽ hở”, sự thông thoáng của pháp luật để trục lợi chính sách và tình trạng cấp trên “hợp thức hóa” cho cấp dưới, phát huy vai trò của công tác kiểm tra, giám sát, vai trò làm chủ của nhân dân.

Hành trình đưa pháp luật đến với nhân dân không chỉ là nhiệm vụ hành chính, mà là hành trình bồi đắp niềm tin và khơi thông sức sáng tạo của toàn xã hội. Chỉ khi mỗi công dân đều hiểu luật, tin và làm theo pháp luật, đất nước mới thực sự bước vào kỷ nguyên phát triển bền vững, thịnh vượng.

Từ năm 2021-2025, các bộ, ngành, địa phương đã tổ chức hơn 2,1 triệu cuộc tuyên truyền pháp luật cho 184 triệu lượt người, 44.174 cuộc thi với 66 triệu lượt dự thi và phát hành hơn 203 triệu tài liệu PBGDPL. Song song đó, việc vận hành Cổng Pháp luật quốc gia đã tạo địa chỉ tin cậy thông tin pháp luật cho người dân, doanh nghiệp, giải đáp các câu hỏi pháp luật và tiếp nhận xử lý các phản ánh, kiến nghị về VBQPPL trên môi trường số giúp người dân tiếp cận chính sách “mọi lúc, mọi nơi”.

Bài, ảnh: PHI YẾN