Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 7-8, Quốc hội thảo luận ở tổ. Đại biểu Quốc hội Nguyễn Tuấn Anh, Phó Bí thư Thành ủy Cần Thơ, có một số ý kiến quan trọng đóng góp về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.
Đại biểu Nguyễn Tuấn Anh cơ bản nhất trí với Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường về sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Việc ban hành Luật theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng về cải cách hành chính, cắt giảm "giấy phép con" và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.
Qua nghiên cứu các tài liệu, đại biểu đánh giá cao tinh thần cầu thị của Chính phủ khi đã nghiêm túc tiếp thu 51 ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và cơ quan thẩm tra. Tuy nhiên, để dự án Luật thực sự chất lượng, khơi thông được nguồn lực, đại biểu đóng góp một số vấn đề cốt lõi còn có ý kiến khác nhau như sau:
Thứ nhất, về phân cấp thẩm quyền đối với tài nguyên chiến lược (quy định của Luật Địa chất và khoáng sản).
Về khoáng sản chiến lược (đất hiếm): Dự thảo Luật giao thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh chấp thuận đánh giá mức độ ảnh hưởng đến khoáng sản dự trữ quốc gia. Thống nhất với ý kiến băn khoăn của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường rằng đất hiếm là tài nguyên chiến lược đặc biệt, liên quan mật thiết đến an ninh tài nguyên và an ninh quốc gia, do vậy việc phân quyền này cho cấp tỉnh cần phải giải trình hết sức rõ ràng về cơ chế kiểm soát rủi ro thất thoát. Đề nghị cân nhắc giữ thẩm quyền này ở Bộ quản lý chuyên ngành đối với các khu vực nhạy cảm.
Về khu vực biển chưa rõ ranh giới hành chính: Chính phủ đề xuất giao thẩm quyền giải quyết theo quy định của Chính phủ để tránh xung đột với Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo sẽ được sửa đổi tại Kỳ họp thứ 2 sắp tới (tháng 10-2026). Tuy nhiên, đề nghị phải bảo đảm đúng tinh thần như kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội là phải quy định rõ nguyên tắc ngay trong Luật để tránh "khoảng trống pháp lý”. Đề nghị Chính phủ tiếp thu ý kiến này, không nên để tình trạng "giao Chính phủ quy định" một cách chung chung đối với thẩm quyền quan trọng liên quan đến ranh giới biển.
Thứ hai, về khảo nghiệm giống vật nuôi mới (quy định của Luật Chăn nuôi).
Một vấn đề mà các doanh nghiệp hết sức quan tâm là quy định bắt buộc khảo nghiệm dòng, giống vật nuôi mới. Giữa Chính phủ và thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đang có quan điểm khác nhau. Chính phủ cho rằng việc bắt buộc khảo nghiệm là cần thiết để bảo đảm phù hợp thực tế sản xuất tại Việt Nam. Ngược lại, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường và cộng đồng doanh nghiệp cho rằng đối với các dòng, giống gia súc đã được nuôi phổ biến ở nước ngoài, việc bắt buộc khảo nghiệm dài ngày sẽ làm mất cơ hội kinh doanh. Đại biểu ủng hộ ý kiến của cơ quan thẩm tra. Chúng ta đang chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", nên chăng cần áp dụng cơ chế thừa nhận lẫn nhau đối với kết quả đánh giá của các quốc gia có tiêu chuẩn tiên tiến. Nếu cứ tiếp tục giữ quy trình khảo nghiệm như cũ thì chưa thực sự là đột phá trong cắt giảm thủ tục hành chính.
Thứ ba, về tính liên thông dữ liệu và nguyên tắc "khai báo một lần" (quy định của Luật Chăn nuôi).
Hiện nay, doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi đang phản ánh phải thực hiện công bố qua 2 hệ thống khác nhau (Hệ thống của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Hệ thống dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn chất lượng). Theo báo cáo giải trình của Chính phủ, về nội dung này, Chính phủ hứa sẽ hoàn thiện phần mềm để liên thông dữ liệu. Đề nghị Quốc hội cần yêu cầu Chính phủ xác lập đây là một nghĩa vụ pháp lý ngay trong Luật. Cải cách thủ tục hành chính không chỉ là cắt giảm câu chữ trên giấy mà phải là đồng bộ về hạ tầng số. Nếu không có nền tảng dữ liệu dùng chung, việc phân cấp cho địa phương sẽ chỉ làm phát sinh thêm quy trình thủ tục ở cấp tỉnh, gây khó cho doanh nghiệp hơn so với khi chưa phân cấp.
Thứ tư, về quản lý thuốc bảo vệ thực vật (quy định của Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật).
Dự thảo Luật đề xuất kéo dài thời hạn Giấy chứng nhận đăng ký thuốc bảo vệ thực vật từ 5 năm lên 10 năm. Theo báo cáo thẩm tra, vẫn còn ý kiến băn khoăn là mặc dù việc này giảm 50% tần suất làm thủ tục cho doanh nghiệp, nhưng thuốc bảo vệ thực vật là hàng hóa rủi ro cao; trong 10 năm, thế giới có thể phát hiện nhiều độc tính mới. Vì vậy, đại biểu đồng tình với ý kiến của cơ quan thẩm tra là Chính phủ phải bổ sung cơ chế rà soát, đánh giá chủ động, định kỳ của cơ quan nhà nước đối với các hoạt chất đã cấp phép, không thể đợi đến khi doanh nghiệp đi gia hạn (sau 10 năm) hay đợi các tổ chức quốc tế công bố thì chúng ta mới loại bỏ các hoạt chất độc hại.
Thứ năm, về điều khoản thi hành và tính khả thi của Luật.
Hiện nay, Chính phủ đề xuất Luật có hiệu lực từ ngày 1-1-2027. Đại biểu nhất trí với quy định này nhưng đề nghị Chính phủ đặc biệt lưu ý đến nguồn lực thực thi của địa phương. Nhiều tỉnh hiện nay còn thiếu các tài liệu về điều tra khoáng sản, thiếu nhân lực chuyên sâu về thuốc thú y hay vaccine... Nếu giao quyền mà địa phương không đủ năng lực thực hiện thì mục tiêu "khơi thông nguồn lực" sẽ bị phản tác dụng, dẫn đến ách tắc thủ tục ngay tại cơ sở.
Đại biểu mong muốn Chính phủ tiếp tục rà soát, giải trình thấu đáo các nội dung về an ninh khoáng sản, cơ chế hậu kiểm và tính liên thông dữ liệu để Luật sau khi ban hành thực sự tạo ra một hành lang pháp lý thông thoáng, minh bạch cho người dân và doanh nghiệp.
PV
