HOÀNG THANH

Tiếp theo và hết

bài 1: THỰC TRẠNG BỨC XÚC!
Bài 2: CHUẨN HÓA CÁN BỘ: BÀI TOÁN KHÓ!

Bài 3: ĐÂU LÀ LỐI RA?

Theo nhiều cán bộ (CB), bên cạnh việc tăng cường chuẩn hóa CB, đẩy mạnh công tác đào tạo, thu hút nguồn nhân lực, tinh gọn bộ máy chính quyền cơ sở, cần sớm sửa đổi những vấn đề bất hợp lý trong chế độ tiền lương để CB cơ sở yên tâm công tác và toàn lực cống hiến. Đây là những yêu cầu cấp thiết nhất hiện nay để xây dựng đội ngũ CB trẻ, có năng lực, khả năng đảm đương được công việc, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và của thành phố trong tương lai...

Điều chỉnh chế độ lương bổng hợp lý...

Với trợ cấp 500.000 đồng/ tháng, anh Võ Văn Hồng, Trưởng Khối vận phường Thới Bình, quận Ninh Kiều, không thể nào đủ chi tiêu cho riêng mình chứ đừng nói gì đến việc trang trải cuộc sống gia đình 4 người. Lúc trước, anh chạy xe lôi để kiếm thêm thu nhập, nhưng từ khi xe lôi bị cấm lưu hành, mọi sinh hoạt trong nhà phải trông cậy vào tiền công thợ may của vợ anh. Mới đây, vợ chồng anh phải về quê vợ ở Ô Môn thuê đất làm thêm. Anh Hồng ngao ngán: “Thật tình làm việc đã một thời gian, gắn bó với anh em và bà con rồi nên không nỡ bỏ, chứ với mức thu nhập này không đủ để tôi chi xài trong tháng, huống chi là phụ giúp gia đình”.

Mức lương thấp, các quy định, chế độ tiền lương đối với CBCC cơ sở đang áp dụng hiện nay cũng bộc lộ một số điều bất hợp lý. Đồng chí Võ Hồng Nuôi, Trưởng Ban Tổ chức huyện ủy Phong Điền, phân tích: “Những CB lãnh đạo chủ chốt là Bí thư, Phó Bí thư, Chủ tịch UBND, HĐND cấp xã tiền lương chỉ có hệ số 2, sau 5 năm mới được cộng thêm 5%. Đảm nhiệm các chức vụ này thường là các CB có quá trình phấn đấu hàng chục năm, trong khi CC ngạch chuyên viên sau 9 năm đã có lương hệ số 3,33. Trưởng Ban Tổ chức Đảng, Chủ nhiệm UBKT Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo là các chức danh quan trọng của tổ chức cơ sở Đảng, công việc rất nhiều và thường được đảm nhiệm bởi các cấp ủy viên, người được các đảng viên tín nhiệm bầu ra trong các kỳ đại hội. Tuy nhiên, các chức danh này chỉ được xếp vào nhóm CB không chuyên trách, không được hưởng tiền lương, bảo hiểm mà chỉ được hưởng phụ cấp”. Theo nhiều CB cơ sở, quy định này không phù hợp, thậm chí đã dẫn đến tình trạng “lên chức, xuống thu nhập”, gây không ít bức xúc trong đội ngũ CB cơ sở. Điển hình như trường hợp của anh Nguyễn Hoàng Diêu ở xã Trường Long, huyện Phong Điền. Trước đây, anh Diêu là đảng viên, Chánh văn phòng UBND xã. ĐH Đảng bộ xã Trường Long năm 2005, anh được tín nhiệm bầu vào Ban Thường vụ, đồng thời được bầu làm Chủ nhiệm Ủy ban kiểm tra Đảng ủy. Nếu xét theo khía cạnh công tác Đảng, anh Diêu đã được các đảng viên tín nhiệm bầu vào vị trí quan trọng, có vai trò lãnh đạo, nói một cách khác là “lên chức”, nhưng theo NĐ121 thì anh không thuộc diện được hưởng lương mà chỉ có phụ cấp. Hiện tại, anh Diêu vừa là Chủ nhiệm Ủy ban kiểm tra, kiêm Trưởng Ban Tuyên giáo Đảng ủy xã, nhưng chỉ được nhận phụ cấp mỗi tháng 500 ngàn đồng, trong khi lương trước đây hơn 1 triệu đồng/ tháng. Những điều bất hợp lý này không động viên được tinh thần, nhiệt huyết của đội ngũ CB chủ chốt, đồng thời tạo nên tâm lý không nỗ lực phấn đấu vươn lên trong đội ngũ CB - CC cơ sở.

Rõ ràng, với thực tế cuộc sống hiện nay, điều chỉnh chế độ lương bổng hợp lý là một yêu cầu cấp thiết để các CB cơ sở có thể an tâm làm việc. Một CB nêu ý kiến: “Thà số lượng CB ít, nhưng có thu nhập đủ sống để toàn tâm toàn ý lo cho công việc, còn tốt hơn là nhiều người mà lương thấp làm việc cầm chừng, luôn tìm cách bớt thời gian nhà nước đi làm thêm kiếm tiền. Chính sách lương hợp lý cũng sẽ kích thích CB hăng say công tác, giúp cơ sở thu hút được những người tài, xây dựng đội ngũ CB thạo nghề - giỏi việc phục vụ tốt cho nhân dân”.

Phải sắp xếp tinh gọn bộ máy

Trong khi quỹ lương của Nhà nước còn hạn chế, thì việc cải cách chế độ tiền lương cần đi đôi với việc tinh gọn bộ máy chính quyền cơ sở. Vấn đề này cũng là một yêu cầu tất yếu khi hiện nay, đội ngũ CB cơ sở đang trong tình trạng thiếu người giỏi, thừa những người không đủ năng lực đảm đương công việc. Thống kê gần đây của Sở Nội vụ cho thấy, trong số hơn 400 CB - CC xã, phường, thị trấn có tuổi đời từ 46 đến trên 60, có gần 200 CB chỉ mới tốt nghiệp THCS và tiểu học. Có quá trình công tác lâu dài, tích lũy nhiều kinh nghiệm công tác và vốn sống, nhưng do trình độ học vấn thấp, không được đào tạo cơ bản nên phần lớn các CB này không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Tuy nhiên, chưa có địa phương nào trong thành phố mạnh dạn giải quyết thay thế các CB này để trẻ hóa đội ngũ CB nâng cao chất lượng điều hành cho CB cơ sở.

Bà Võ Kim Thoa, Trưởng phòng Nội vụ quận Cái Răng, kể: “Trước đây, Phòng yêu cầu các phường tiến hành rà soát lại đội ngũ CB và đăng ký CC dự bị để nhận những người vừa đậu trong kỳ thi tuyển CC đưa về cơ sở, từng bước thay thế các CB-CC không đạt chuẩn. Nhưng không có địa phương nào đăng ký”. Trong khi hiện nay quận Cái Răng còn gần 60% CB-CC cơ sở chưa đạt chuẩn. Trong đó, có 11 CB chưa tốt nghiệp THCS, 11 CB và 5 CC chưa tốt nghiệp cấp 3. Tương tự, trong số 82 CB lãnh đạo chủ chốt cấp cơ sở của huyện Cờ Đỏ có tới 68 CB chưa đạt chuẩn (20 người chưa tốt nghiệp THPT). Huyện chưa giải quyết đầu ra nên các CB này vẫn ung dung “tại vị”! Thậm chí, một CB trước đây giữ chức vụ Chủ tịch UBND, trong tình trạng “yếu toàn diện”: chưa tốt nghiệp THPT, không có chuyên môn và chưa được đào tạo lý luận chính trị, tuổi đời cũng đã vượt “ngưỡng” 50 nhưng lại được chuyển sang làm Chủ tịch Hội đồng nhân dân. Việc này đi ngược với chủ trương tinh giản bộ máy hành chính, đồng thời tạo dư luận không tốt trong một số CB trẻ khi thành phố vẫn còn hàng trăm công chức dự bị chưa thể bố trí tuyển dụng chính thức được vì thiếu chỉ tiêu biên chế.

Việc chậm thay thế các CB lớn tuổi, năng lực hạn chế ở Cần Thơ đã ảnh hưởng nhiều khả năng lãnh đạo, quản lý điều hành thực hiện các mục tiêu thành phố đề ra. Theo nhiều CB địa phương, nguyên nhân là do TP chưa có chủ trương cụ thể về “đầu ra”, vì nếu cùng lúc giải quyết cho thôi việc hưởng chế độ những trường hợp này cần phải có một nguồn kinh phí lớn, đồng thời liên quan đến nhiều vấn đề khác trong việc bố trí, sắp xếp lại CB. Nhưng lý do lớn nhất vẫn là do các CB này có bề dày cống hiến nên... không nỡ, vì quan niệm “một trăm cái lý không bằng một tí cái tình”! Về vấn đề này, đồng chí Phạm Thanh Vận, Phó Bí thư thường trực Thành ủy, cho biết: “Lãnh đạo TP đã giao cho Ban Tổ chức Thành ủy và Sở Nội vụ xây dựng đề án về việc giải quyết chính sách đối với những CB không đạt chuẩn và không còn khả năng đào tạo. Đến năm 2010 sẽ triển khai thực hiện”.

Cán bộ LĐ-TB&XH phường Thới Bình, quận Ninh Kiều đến thăm hỏi các gia đình chính sách trên địa bàn.

Bên cạnh việc giải quyết đầu ra cho những CB năng lực kém và không còn khả năng đào tạo, nhiều CB cũng cho rằng, “lối ra” quan trọng nhất để cải tổ bộ máy ở cơ sở hiện nay là cần tiếp tục sắp xếp, tinh gọn bộ máy theo hướng nâng cao hiệu lực hiệu quả, giải quyết tình trạng chồng chéo, trùng lắp chức năng nhiệm vụ, quyền hạn như hiện nay. Nhiều CB cơ sở nêu ý kiến: “Hiện nay, cấp cơ sở có đội ngũ CB không chuyên trách khá đông đảo. Họ không có lương, bảo hiểm xã hội mà chỉ được hưởng phụ cấp. Cần nghiên cứu bố trí các CB không chuyên trách công tác Đảng kiêm nhiệm thêm công tác của chính quyền và các đoàn thể nhằm tinh giản bộ máy, nâng cao chất lượng hoạt động của cơ sở, đồng thời tạo thuận lợi cho việc hợp lý hóa chế độ lương bổng cho CBCC ở cơ sở”.

Thời gian qua, nhiều tỉnh, thành phố đã thực hiện thí điểm mô hình “Bí thư kiêm chủ tịch UBND cấp xã”. Tuy chưa được áp dụng phổ biến, nhưng đây thực sự là bước tiến quan trọng trong tiến trình tinh gọn bộ máy tổ chức Đảng - chính quyền cơ sở. Theo đồng chí Phạm Thanh Vận, Phó Bí thư thường trực Thành ủy, việc Bí thư Đảng ủy kiêm Chủ tịch UBND làm cho quyền lực ở cơ sở tập trung, thống nhất, việc triển khai thực hiện nghị quyết của đảng ủy cơ sở hiệu quả hơn. Đồng thời, qua đó nâng cao trách nhiệm, quyền hạn của người đứng đầu, các vấn đề được giải quyết nhanh gọn, đáp ứng kịp thời đòi hỏi của sự phát triển kinh tế-xã hội của địa phương. Đồng chí Phó Bí thư thường trực Thành ủy cho biết: “Sau khi học tập và nghiên cứu tính khả thi của mô hình này từ các tỉnh, thành bạn, Thành ủy quyết định sẽ áp dụng thực hiện thí điểm tại thành phố. Trước mắt, Thành ủy đã chỉ đạo rà soát một số địa phương có đủ điều kiện để triển khai thực hiện mô hình này trong thời gian từ nay đến cuối năm 2008”.

Kiên định lộ trình chuẩn hóa

Theo Chương trình xây dựng và phát triển nguồn nhân lực TP Cần Thơ đến năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2020, mục tiêu của TP Cần Thơ đặt ra là đến năm 2010, 100% CB chuyên trách và CC cấp xã có trình độ chuyên môn từ trung cấp trở lên, trong đó có từ 15% trình độ đại học. Đối với đội ngũ CB không chuyên cấp xã cũng phải phấn đấu có từ 50% trở lên được đào tạo chuyên môn, quản lý nhà nước và lý luận chính trị. Phấn đấu đến năm 2020, có từ 50-60% CB cấp xã có trình độ đại học...

Đồng chí Đặng Tuấn Liệt, Trưởng Ban Tổ chức Thành ủy, cho biết: Để thực hiện mục tiêu này, Thành phố đang tiến hành rà soát trình độ đội ngũ CB, đặc biệt là CB diện quy hoạch và CB nguồn, xây dựng các chương trình, đề án đào tạo CB cụ thể trong từng giai đoạn phù hợp với từng loại hình cơ sở. Thành phố cũng sẽ tăng cường liên kết với các Viện, Trường, Bộ ngành trung ương và địa phương thực hiện các chương trình, đề án đào tạo, bồi dưỡng CB, tạo nguồn CB trước mắt và lâu dài cho cơ sở; triển khai thực hiện các chương trình, kế hoạch về đào tạo CB, phát triển nguồn nhân lực của TP.

Bên cạnh việc đẩy mạnh thực hiện lộ trình chuẩn hóa CB đang giữ các chức danh bầu cử theo quy định, chủ động quy hoạch, đào tạo CB cho nhiệm kỳ tiếp theo, thành phố kiên quyết chấm dứt tình trạng đề bạt, tuyển dụng hoặc bổ nhiệm trước, đào tạo sau. Cùng với việc triển khai sâu rộng, và thực hiện có hiệu quả chính sách thu hút, khuyến khích người có trình độ về cơ sở, TP Cần Thơ cũng đã có kế hoạch đầu tư xây dựng nhà công vụ cho cơ sở để đảm bảo cuộc sống ổn định cho các CB về cơ sở công tác..

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Cấp xã là gần gũi dân nhất, là nền tảng của hành chính. Cấp xã làm được việc thì mọi công việc đều xong xuôi”. Quan tâm chăm lo, có chính sách đãi ngộ hợp lý, kịp thời sẽ là động lực để CB cơ sở yên tâm công tác, cống hiến, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động “nền tảng của hành chính” là yêu cầu cấp thiết để thực hiện thành công sự nghiệp CNH, HĐH đất nước.