Những người biểu tình Afghanistan đã đốt cờ Mỹ để phản đối vụ đốt kinh Koran. Ảnh: EPA

Hôm qua, người dân Afghanistan tiếp tục tổ chức các cuộc biểu tình bày tỏ sự căm phẫn xung quanh sự cố đốt kinh Koran tại một căn cứ quân sự Mỹ gần Thủ đô Kabul, dù đích thân Tổng thống Mỹ Barack Obama đã lên tiếng xin lỗi chính quyền và nhân dân nước sở tại.

Trong bức thư được gửi đến văn phòng của Tổng thống Afghanistan Hamid Karzai ngày 23-2, Tổng thống Obama đã bày tỏ sự hối tiếc sâu sắc và cho rằng việc các binh sĩ đốt những cuốn sách Hồi giáo là “vô tình”, đồng thời khẳng định sẽ truy cứu trách nhiệm những người đã gây ra sự cố đáng tiếc này. Tổng thống Karzai cũng yêu cầu người biểu tình bình tĩnh cho đến khi cuộc điều tra kết thúc. Trong khi đó, một phái đoàn gồm các lãnh đạo tôn giáo, nghị sĩ và một số lãnh đạo chính phủ đến căn cứ không quân Bagram, nơi xảy ra vụ việc, để điều tra. Họ yêu cầu những người gây ra phải bị truy tố trước tòa án quân sự Mỹ.

Làn sóng biểu tình chống Mỹ bắt đầu từ hôm 21-2 khi các nhân viên người Afghanistan làm việc tại một căn cứ quân sự Mỹ phát hiện các quyển kinh Koran và một số tài liệu của đạo Hồi đang cháy dở nằm trong đống rác mà các binh sĩ thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tiêu hủy. Một sĩ quan quân đội Mỹ cho biết lý do họ đốt số tài liệu này là vì chúng chứa các tin nhắn qua lại giữa các tù nhân là các phần tử Hồi giao cực đoan. Tuy nhiên, những lời giải thích và xin lỗi từ phía giới chức Mỹ vẫn không thể xoa dịu cơn thịnh nộ của người dân Afghanistan về sự cố, mà lại làm gia tăng căng thẳng giữa lực lượng liên quân và đối tác của họ ở nước sở tại.

Cuộc biểu tình của dân chúng diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Karzai đang cố gắng đàm phán một hiệp ước đối tác lâu dài với Mỹ nhằm giám sát các hoạt động của quân đội Mỹ tại Afghanistan sau năm 2014, khi lực lượng liên quân rút khỏi nước này hoặc chuyển sang nhiệm vụ hỗ trợ lực lượng an ninh trong nước. Không chỉ vậy, nó cũng có thể gây thêm khó khăn cho lực lượng liên quân do Mỹ đứng đầu trong nỗ lực giành lấy thiện cảm của người dân Afghanistan cũng như việc đưa chính phủ Afghanistan và lực lượng Taliban trở lại bàn đàm phán trước khi lực lượng chiến đấu nước ngoài rút khỏi nước này.

Thực ra, quan điểm bài ngoại luôn luôn tồn tại ở Afghanistan, và tại quốc gia có phần đông dân số theo đạo Hồi này, sự cố nói trên được xem như “giọt nước tràn ly”, thúc đẩy họ bày tỏ cơn giận dữ đã dồn nén nhiều năm đối với sự hiện diện của Mỹ và phương Tây. Giới chức Afghanistan cho biết nhiều cuộc biểu tình đã diễn ra tại Thủ đô Kabul và 7/34 tỉnh thành trong cả nước, làm nhiều người thương vong. Nghiêm trọng nhất là cuộc biểu tình bên ngoài một căn cứ không quân của Mỹ ở quận Khogyani, tỉnh Nangarhar, phía Đông Afghanistan. 2 người biểu tình bị cảnh sát Afghanistan bắn chết và một binh sĩ Afghanistan đã xả súng vào các binh sĩ Mỹ, làm 2 người thiệt mạng trước khi lẩn vào đám đông biểu tình tẩu thoát.

Lời xin lỗi của Tổng thống Obama xuất phát từ nỗ lực muốn ngăn chặn sự tái diễn của thảm kịch hồi năm ngoái, khi một mục sư người Mỹ có hành động đốt kinh Koran, dẫn đến cái chết của 24 người. Tuy nhiên, việc này lại trở thành mục tiêu công kích của ứng viên tổng thống đảng Cộng hòa Newt Gingrich, người cho rằng điều đó là không cần thiết, thậm chí nói rằng ông Obama đáng lẽ phải yêu cầu chính phủ Afghanistan xin lỗi vụ 2 binh sĩ liên quân bị giết. Tuy nhiên, phát ngôn viên Nhà Trắng Jay Carney cho rằng việc tổng thống xin lỗi đối tác tuy hiếm thấy nhưng cũng đã từng xảy ra. Chẳng hạn năm 2008, Tổng thống Mỹ lúc bấy giờ George Bush cũng từng xin lỗi về việc một binh sĩ Mỹ xả súng vào kinh Koran của người Hồi giáo.

Ông Carney cho biết lo lắng lớn nhất của Tổng thống Obama lúc này là sự an toàn của các công dân và binh sĩ Mỹ tại Afghanistan. Thời báo Los Angeles cho biết hiện tại, tất cả các cơ quan nước ngoài đóng tại Afghanistan, kể cả Đại sứ quán Mỹ, đều hạn chế tối đa sự đi lại của nhân viên, còn các công ty và tổ chức viện trợ quốc tế thì bảo vệ nghiêm ngặt các nhân viên người ngoại quốc.

THANH TRÚC (Theo LA Times, Washington Post, CBS News)