Từ ngày 1-5, Nga chính thức ngưng trung chuyển vô thời hạn dầu thô xuất khẩu của Kazakhstan cho Đức thông qua đường ống nhánh Druzhba vì “những lý do kỹ thuật”. Bước đi này gây cơn đau đầu lớn cho Chính phủ Đức vì Kazakhstan cung cấp gần 20% lượng dầu cho nhà máy lọc dầu lớn Schwedt, nơi sản xuất 90% lượng xăng, nhiên liệu máy bay, dầu diesel và dầu sưởi ấm cho khắp các bang Đông Đức, bao gồm thủ đô Berlin.
Sau khi quyết định không mua dầu mỏ Nga vì cuộc chiến ở Ukraine, Đức bắt đầu mua dầu thô của Kazakhstan từ năm 2023. Nhưng điều đáng nói là Kazakhstan phải xuất khẩu dầu thô qua Đức bằng đoạn đường ống Druzhba của Nga. Năm ngoái, đường ống này đã vận chuyển 43.000 thùng dầu thô/ngày, tương đương 2,146 triệu tấn dầu thô/năm cho Đức, tăng 44% so với năm 2024 và dự kiến tăng mạnh trong năm 2026 do cuộc khủng hoảng năng lượng từ cuộc chiến ở Trung Đông.
Nguồn dầu thô của Kazakhstan phục vụ cho nhà máy lọc dầu Schwedt, nơi mà tập đoàn dầu mỏ Rosneft của Nga từng nắm cổ phần đa số nhưng bị Chính phủ Đức giành quyền kiểm soát bằng lệnh cấm vận dầu mỏ chống lại Nga. Tuy dầu thô của Kazakhstan chỉ chiếm 17% tổng nguồn cung của nhà máy, nhưng tìm kiếm nguồn thay thế hiện nay là vấn đề nan giải.
Chính phủ Đức được cho đang liên hệ với phía Ba Lan nhằm tìm kiếm nguồn dầu thô thay thế bằng cảng biển cho nhà máy Schwedt. Tuy nhiên, việc tiếp cận cảng, lịch trình vận chuyển, nguồn cung dầu thô và cấu hình nhà máy lọc dầu cũng đều là những yếu tố quan trọng không dễ giải quyết.
Về phần mình, để thay thế đường ống Druzhba, Kazakhstan cho biết sẽ vận chuyển dầu thô cho Đức theo 2 hướng mới, đó là tới cảng Ust-Luga trên Biển Baltic thuộc Tây Bắc Nga và cảng Novorossiysk trên Biển Đen ở miền Nam Nga. Từ đây, dầu thô của Kazakhstan sẽ được vận chuyển bằng tàu biển đến Đức. Tuy nhiên, các cảng dầu mỏ của Nga là mục tiêu thường xuyên của Ukraine trong các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Trước đây, đoạn đường ống Druzhba của Nga qua Ukraine tới Hungary và Slovakia cũng bị phá hoại và chi nhánh đi qua Đức cũng có thể bị tấn công.
Vì thế, động thái mới có thể là phương cách của Điện Kremlin nhằm thúc đẩy Đức gây sức ép Ukraine ngừng tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga. Dù chưa rõ mối liên quan đến đường ống dẫn dầu Druzhba, Thủ tướng Đức Friedrich Merz mới đây gợi ý rằng Ukraine nên chấp nhận “đổi đất lấy hòa bình” với Nga cùng vé gia nhập Liên minh châu Âu (EU). Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đã để xuất Ukraine nhượng bộ lãnh thổ để đạt được thỏa thuận hòa bình với Nga và phát biểu của ông Merz có thể thúc đẩy các nước EU khác ủng hộ ý tưởng này.
ĐỨC TRUNG
