Hòa giải ở cơ sở không chỉ có ý nghĩa quan trọng trong việc hàn gắn mâu thuẫn, kịp thời tháo gỡ những vướng mắc ngay cộng đồng dân cư mà còn là nguồn chứng cứ quan trọng trong hoạt động tố tụng. Thực tế, nếu cuộc hòa giải “chuẩn” thì nguồn thông tin, tài liệu sẽ là công cụ đắc lực giúp tòa án giải quyết nhanh chóng vụ việc tranh chấp.

Buổi tọa đàm chia sẻ về kỹ năng hòa giải ở cơ sở do Tòa án Nhân dân khu vực 10 - Cần Thơ chủ trì tổ chức.

Với kinh nghiệm 18 năm làm công tác hòa giải, ông Trần Ngọc Cẩn, Tổ trưởng Tổ hòa giải ấp An Thới, xã An Lạc Thôn luôn nắm sát tình hình dân cư và chủ động hòa giải từ sớm. Theo ông Cẩn, hòa giải cần dung hòa giữa lý và tình, luôn lắng nghe, giữ thái độ khách quan và kiên trì. Đối với những vụ việc khó, cần phối hợp chặt chẽ với đoàn thể, người uy tín ở địa phương. Những vụ hòa giải thành cần phải tiếp tục theo dõi nhằm tránh mâu thuẫn tái diễn. Với cách làm tận tâm như thế, nhiều mâu thuẫn ở ấp An Thới được giải quyết ngay từ cơ sở, hạn chế tình trạng tranh chấp kéo dài, không để những bất đồng nhỏ phát sinh thành điểm nóng.

Thực tế, nếu công tác hòa giải ở cơ sở được thực hiện tốt sẽ "giảm tải" rất nhiều cho cấp trên hoặc các cơ quan tố tụng. Ông Nguyễn Quốc Việt, thẩm phán Tòa án Nhân dân khu vực 10 - Cần Thơ, cho biết: “Hòa giải ở cơ sở thành công giúp giảm số vụ việc mà tòa án phải thụ lý. Trường hợp hòa giải thất bại, người dân khởi kiện ra tòa, thì biên bản hòa giải gửi kèm theo hồ sơ chính là nguồn chứng cứ viết quan trọng".

"Một biên bản hòa giải được lập khách quan, minh bạch và đúng thủ tục sẽ giúp cơ quan xét xử đọc ra ngay bản chất sự việc, thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng ban đầu của các bên, từ đó đưa ra phán quyết nhanh chóng, chính xác. Ngược lại, không chỉ làm triệt tiêu giá trị chứng cứ mà còn khiến tòa án phải mất nhiều thời gian xác minh, đo đạc, triệu tập lại từ đầu, kéo dài thời gian tố tụng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp của người dân” - ông Nguyễn Quốc Việt nói.

Khi kiểm tra hồ sơ khởi kiện, ông Nguyễn Quốc Việt nhận thấy công tác hòa giải ở cơ sở tại các xã trong khu vực vẫn còn những “nút thắt” như: một số trường hợp chưa chuẩn thủ tục; thành phần hòa giải thiếu người liên quan hoặc nội dung ghi chép còn sơ sài; dùng từ ngữ mập mờ, chưa tách bạch giữa diễn biến và kết quả…

Theo ông Nguyễn Quốc Việt, người làm biên bản hòa giải cơ sở chưa nắm vững 12 nguyên tắc ghi chép cốt lõi với 7 điều bắt buộc phải làm đúng "đúng người; đúng việc; đúng lời; đúng tài liệu; đúng kết quả; đúng ý chí tự nguyện; đúng chữ ký, điểm chỉ trực tiếp” và 5 bắt buộc phải thể hiện rõ “rõ việc tranh chấp, rõ mỗi bên đòi hỏi gì, rõ điều 2 bên cùng đồng ý, rõ điều 2 bên chưa đồng ý, rõ kết quả cuối cùng”.

Theo ông Thạch Viết Tâm, Chánh án Tòa án Nhân dân khu vực 10 - Cần Thơ, nếu tổ hòa giải ấp hay hội đồng hòa giải cấp xã làm tốt công tác hòa giải, sẽ mang lại lợi ích kép, người dân tiết kiệm được thời gian, tiền bạc, công sức theo đuổi kiện tụng; các cơ quan tiến hành tố tụng có thời gian tập trung nguồn lực giải quyết các vụ án phức tạp hơn.

Vừa qua, Tòa án Nhân dân khu vực 10 - Cần Thơ phối hợp UBND 6 xã trong khu vực tổ chức tọa đàm về kỹ năng hòa giải cơ sở để tất cả thành viên của các tổ hòa giải trên địa bàn cùng tham dự, chia sẻ kinh nghiệm trong quá trình hòa giải các tranh chấp tại tòa và rút kinh nghiệm từ các hồ sơ hòa giải ở địa phương. Đồng thời chú trọng tuyên truyền, phổ biến những quy định, điểm mới có liên quan và trao đổi những cách làm hay, những vướng mắc, bất cập từ công tác hòa giải ở cơ sở. 

Công tác hòa giải ở cơ sở nếu được làm tốt là góp phần đưa pháp luật đến với người dân một cách thực chất. Qua đó, người dân hiểu và chấp hành pháp luật tốt hơn. Điều này cũng đồng nghĩa với việc trật tự an toàn xã hội sẽ ổn định hơn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Bài, ảnh: SỚM MAI