Đối với ngành giáo dục, chuyện bỏ học của học sinh không mới. Tuy nhiên, qua chuyến khảo sát tình trạng học sinh bỏ học (HSBH) các cấp học ở TP Cần Thơ của Đoàn khảo sát Ban Văn hóa - Xã hội, HĐND TP Cần Thơ cuối tháng 3 vừa qua, phát sinh nhiều khó khăn, vướng mắc, khiến giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục băn khoăn...

Nỗ lực chung

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) TP Cần Thơ, tình trạng HSBH ở các cấp học của thành phố giảm từng năm học. Cụ thể, năm học 2011-2012, tổng số HSBH cả năm là 2.276 em (trong đó, vận động 591 em trở lại lớp); năm học 2012-2013 có 1.952 HSBH và đã vận động 442 em trở lại lớp. Riêng năm học 2013-2014, từ đầu năm học đến cuối tháng 2-2014 có 712 HSBH, chiếm chưa đến 0,5% so với tổng số HS của ngành. Số học sinh lưu ban các cấp học năm học 2012-2013 giảm so với năm học 2011-2012, như: năm học 2012-2013, tiểu học lưu ban là 0,42% (năm học trước là 0,5%); THCS là 1,31%, THPT là 2,28%. Kết quả này cho thấy, việc chống HSBH là nỗ lực của các cơ sở giáo dục trong vận dụng giải pháp phù hợp để khắc phục tình trạng này; đồng thời, tiếp tục vận động học sinh trở lại trường và tạo điều kiện, giúp đỡ các em đến lớp.

Đơn cử như Trường THPT Thốt Nốt, tuy còn HSBH (từ đầu năm học 2013-2014 đến ngày 28-2 có 27 HSBH) nhưng trường nỗ lực tiến hành nhiều giải pháp đồng bộ để khắc phục tình trạng này. Ông Đoàn Tiến Nghĩa, Hiệu trưởng Trường THPT Thốt Nốt, nói: "Chúng tôi phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong quan tâm chia sẻ, giúp đỡ học sinh vượt khó học tập; phối hợp tốt giữa nhà trường, gia đình và xã hội, đảm bảo thông tin hai chiều, kịp thời ngăn chặn tình trạng HSBH hoặc có nguy cơ bỏ học. Đồng thời, tăng cường công tác dạy phụ đạo HS yếu kém và tập trung nâng cao chất lượng dạy và học, giảm tỷ lệ HS yếu kém…". Cô Phạm Thị Bích Tuyền, giáo viên chủ nhiệm lớp 11A9, nói: "Đầu năm học 2013-2014, chúng tôi đến nhà vận động hai HSBH ra lớp (có 1 trường hợp gia cảnh khó khăn). Tôi tự xuất tiền túi để hỗ trợ học phí và trường sẽ vận động học bổng cho em cũng như tổ chức phụ đạo khi cần… Nhờ cách này, chúng tôi vận động HS này ra lớp; HS còn lại phải điều trị bệnh ở TP Hồ Chí Minh".

Không riêng gì Trường THPT Thốt Nốt, một số trường khác ở TP Cần Thơ có cách làm hay, vận động HS ra lớp hiệu quả như: Trường THCS Thới Thuận (quận Thốt Nốt), năm học 2013-2014, có 9 HSBH (trường vận động 2 em trở lại lớp); Trường THCS Thới Xuân (huyện Cờ Đỏ), có 15 HSBH và vận động 7 em ra lớp…

"Bắt cóc bỏ dĩa"

Quận Thốt Nốt và huyện Cờ Đỏ có tỷ lệ HSBH cao với lý do gần giống nhau, chủ yếu do gia cảnh khó khăn, HS phải bươn chải kiếm sống, phụ lo kinh tế gia đình… Như trường hợp HSBH Trường THCS và THPT Trần Ngọc Hoằng (huyện Cờ Đỏ), năm học 2013-2014, có 1.214 HS, đến tháng 2-2014 còn 1.157 HS (có 42 HS THCS và 15 HS THPT bỏ học; trong đó, có 9 HS THPT nghỉ học để đi làm). Trường THPT Thốt Nốt có 27 HSBH (trong đó, có 13 em bị bệnh, theo cha mẹ làm ăn xa, lập gia đình)… Ông Nguyễn Văn Trí, Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Trần Ngọc Hoằng, nói: "Trường đến nhà HSBH vận động nhiều lần, có trường hợp ra lớp nhưng thời gian sau tiếp tục bỏ học. Vấn đề nan giải là nhận thức của phụ huynh HS về việc học của con em. Có HS nghỉ học, giáo viên đến từng nhà vận động, hỗ trợ mọi mặt để các em có điều kiện ra lớp. Phụ huynh hứa sẽ động viên các em tiếp tục đi học, nhưng một vài ngày sau thì lại tiếp tục nghỉ học (trong đó có HS gia đình khá giả), cứ như "bắt cóc bỏ dĩa"!". Một nguyên nhân khác khiến HSBH là do học lực kém không có khả năng lên lớp hoặc tốt nghiệp bậc học, cấp học, trong khi một số phụ huynh HS chưa thật sự quan tâm việc học của các em. Cô Phạm Thị Thu Thảo, Phó hiệu trưởng nhà trường, nói: "Qua thống kê, trường có khoảng 180 em học lực yếu. Trường gởi thư mời phụ huynh HS nhưng chỉ 34 người dự họp; mời lần 2 có 40 người dự". Mặt khác, do đầu vào khối lớp 6 của trường khá thấp, HS không theo kịp chương trình nên gây tâm lý ngán ngại, chán học và bỏ học, mặc dù, trường đã tổ chức lớp bồi dưỡng HS yếu nhưng cứ "rơi rụng" dần.

Cộng đồng trách nhiệm

Không thể phủ nhận nỗ lực của các cơ sở giáo dục, địa phương trong việc vận động HS ra lớp nhưng chuyện chống HSBH đòi hỏi trách nhiệm nhiều phía. Ông Nguyễn Văn Trí kiến nghị: "Để ngăn chặn tình trạng HSBH, ngành giáo dục cần nghiên cứu tiếp tục duy trì thi tuyển sinh vào lớp 6 và lớp 10 hằng năm để tạo động lực học tập cho HS tiểu học lên THCS và từ THCS lên THPT. Địa phương thành lập Ban giáo dục ở các xã, phường, thị trấn để nắm bắt tình hình giáo dục và có biện pháp ngăn chặn kịp thời HSBH. Cần tuyên truyền, vận động các cơ sở sản xuất không thu nhận HS chưa đủ tuổi vào làm việc…". Bên cạnh đó, lãnh đạo thành phố, địa phương hỗ trợ đầu tư kinh phí hoạt động giáo dục, xây dựng phòng học cho những trường khó khăn để có điều kiện mở lớp phụ đạo HS yếu, kém. Như Trường THPT Thốt Nốt còn thiếu 17 phòng, Trường THCS Thới Xuân thiếu 7 phòng học; Trường THCS và THPT Trần Ngọc Hoằng thiếu 7 phòng. Để mở lớp phụ đạo HS yếu, kém, các trường phải tranh thủ bố trí các phòng học trống. Cô Nguyễn Thị Kim Thương, Hiệu trưởng Trường THCS Thới Xuân, kiến nghị: "Bên cạnh việc đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các trường, thành phố có thể hỗ trợ thêm chi phí cho các giáo viên tham gia phụ đạo HS yếu, kém để động viên, khích lệ tinh thần các thầy, cô. Đồng thời, đẩy mạnh phối hợp giữa nhà trường - phụ huynh học sinh - địa phương để vận động HS ra lớp…".

* * *

Rõ ràng, chống HSBH không chỉ là trách nhiệm ngành giáo dục mà các ban, ngành, đoàn thể địa phương phải vào cuộc nhưng quan trọng nhất là nhận thức của phụ huynh về việc học để có thể vận động HS đến trường. Bà Trần Thị Xuân Mai, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội, HĐND TP Cần Thơ, nói: "Chúng tôi ghi nhận đề xuất, kiến nghị các đơn vị để có văn bản báo cáo về thường trực HĐND thành phố, tháo gỡ khó khăn các trường, đơn vị. Chính quyền đoàn thể các cấp đẩy mạnh tuyên truyền, vận động học sinh ra lớp; không để HSBH vì nghèo khó".

Bài, ảnh: BÍCH KIÊN