Nước đọng, rác rưởi nơi nghiền đá ở một cơ sở nước đá. Ảnh: S.K

Các loại nước uống, nước giải khát, đặc biệt là loại nước uống đóng chai hiện đang phục vụ nhu cầu rất lớn của người dân. Và ngày càng có nhiều nhãn hiệu xuất hiện trên thị trường với những dòng quảng cáo khá ấn tượng về nguồn gốc, công nghệ xử lý nước... Riêng chất lượng sản phẩm vẫn là một dấu hỏi lớn với người tiêu dùng. Kết quả kiểm tra của các ngành chức năng TP Cần Thơ mới đây cho thấy chất lượng sản phẩm, công nghệ sản xuất, những dòng quảng cáo vẫn còn là vấn đề đáng lo ngại...

* Kiểm tra là phát hiện vi phạm

Theo ghi nhận của Đoàn kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) TP Cần Thơ, trong đợt kiểm tra vào tháng 4-2008, tại một cửa hàng sản xuất, kinh doanh nước uống tinh khiết M-K (đường Trần Hưng Đạo) có mặt bằng kinh doanh và nơi đóng chai sạch sẽ, thoáng mát, nhân viên mặc trang phục bảo hộ tươm tất. Các bình nước thành phẩm được trưng bày tại cửa hàng khá bắt mắt nhưng không có hạn sử dụng. Trên nhãn mác ghi sản xuất từ nguồn nước ngầm, thế nhưng thực tế cơ sở này lấy nước từ nguồn nước máy. Khi Đoàn kiểm tra chất vấn về vấn đề này, đại diện cơ sở lý giải do máy bơm nước ngầm bị hư nên sử dụng tạm nước máy. Đoàn kiểm tra đã đề nghị tạm ngưng hoạt động toàn bộ 7 cửa hàng sản xuất và kinh doanh nước uống tinh khiết M-K của Công ty cổ phần công nghệ xử lý nước M-K M-K.

Đoàn kiểm tra đến cơ sở sản xuất nước uống tinh khiết V (đường Châu Văn Liêm) thuộc doanh nghiệp tư nhân PN trong lúc các nhân viên không mặc đồ bảo hộ, đang hì hục cho nước vào bình. Khi đoàn kiểm tra xuất hiện, những công nhân này này vội bỏ đi. Tại cơ sở còn một số chai lọ để ngổn ngang, nhiều bình nước còn dính đầy sình, nhãn mác đã bong tróc, 2 bộ đồ bảo hộ dính bụi còn treo lủng lẳng trên vách. Phòng dùng làm nơi đóng chai tẹp nhẹp, vòi nước để cho nước vào bình đặt trong một cái thau, còn vết bẩn. Trên những bình nước, nhãn mác ghi bằng tiếng Anh. Khi Đoàn kiểm tra đặt vấn đề sai phạm trong qui định ghi nhãn mác, chủ cơ sở nói: “Do doanh nghiệp vừa kinh doanh khách sạn và sản xuất nước uống để phục vụ cho khách du lịch người nước ngoài”.

Tình trạng vệ sinh tại cơ sở sản xuất nước đá của Công ty cổ phần DT (ở đường Tầm Vu) càng kém hơn. Sàn nhà nơi đóng khuôn, nghiền đá đọng nước đen ngòm, có nhiều rác, khuôn đá rỉ sét đen. Khi Đoàn kiểm tra tới, nhân viên vội vàng quét dọn đống rác tồn đọng chẳng biết từ khi nào. Đoàn kiểm tra đã nhắc nhở chủ cơ sở phải khắc phục tình trạng vệ sinh mặt bằng cơ sở.

* Khoảng cách giữa thực tế và quảng cáo?

Phần lớn trên các nhãn mác nước uống đóng chai (loại bình 20-21lít) đều có những dòng quảng cáo thu hút khách hàng như: “Sản xuất theo công nghệ hiện đại của USA”, “sản xuất từ nguồn nước ngầm”, “xử lý bằng công nghệ thẩm thấu ngược R.O, Ozone, đèn cực tím”... Nhiều thắc mắc của khách hàng về chất lượng nước, độ tin cậy của những dòng quảng cáo cũng được đặt ra: “Nguồn nước được lấy từ đâu?”, “Nước có được xử lý đảm bảo cho sức khỏe người uống?”...

Ông Đàm Hồng Hải, Thanh tra Sở Y tế, Phó Đoàn kiểm tra VSATTP TP Cần Thơ, nói: “Ngành y tế có trách nhiệm kiểm tra chất lượng đầu ra của sản phẩm về mặt lý hóa (kim loại nặng, hóa chất độc hại) và vi sinh (vi khuẩn gây bệnh, lượng vi khuẩn chỉ danh vệ sinh) có đảm bảo theo qui định hay không? Riêng vấn đề công nghệ sản xuất nằm ngoài chức năng thẩm định của chúng tôi”. Có lẽ vì vậy nên trong quá trình kiểm tra, các thành viên đoàn kiểm tra VSATTP cũng không đề cập đến vấn đề này.

Theo ông Nguyễn Hữu Tuấn, Trưởng Khoa VSATTP và Dinh dưỡng, Trung tâm Y tế Dự phòng TP Cần Thơ, hiện nay, các cơ sở sản xuất nước uống đóng chai có một số thiết bị được sản xuất tại Việt Nam, có một số nhập từ Mỹ, Đức, Nhật... được lắp đặt theo một qui trình cơ bản giống nhau. Cũng có một số cơ sở nhập nguyên hệ thống thiết bị xử lý nước tinh khiết từ các quốc gia có nền khoa học tiên tiến như Mỹ, Đức, Nhật...

Ông Nguyễn Hữu Tuấn cho biết: “Một số quảng cáo cho rằng nước uống đóng chai được lấy từ nguồn nước ngầm (thực chất là nước giếng khoan vì vùng ĐBSCL không có mạch nước khoáng) là không đúng. Thực ra, hầu hết các cơ sở đều phải lấy nước từ nguồn nước máy. Bởi việc sản xuất nước sạch, nước tinh khiết đều phải theo qui trình xử lý của nó. Nhà máy nước lấy nguồn nước từ nước bề mặt (thường là nước sông, hồ) qua các qui trình lắng lọc, khử khuẩn để cho ra nguồn nước sạch dùng cho sinh hoạt. Trong nguồn nước sạch này vẫn còn tồn tại các ion tự do hoặc một số kim loại nặng (nếu hứng nước để qua ngày sau thì sẽ thấy cặn bồng bềnh như làn khói lắng bên dưới đó là sự kết hợp của các ion tự do), chưa được gọi là nước tinh khiết. Các cơ sở sản xuất nước tinh khiết sẽ lấy nước từ nguồn nước máy đưa qua hệ thống xử lý để cho ra nước tinh khiết. Trường hợp các cơ sở sản xuất nước uống đóng chai lấy nước từ nước sông hay nước ngầm (nước giếng khoan) đều phải qua một quá trình lắng lọc, xử lý ban đầu (xử lý thô) như một nhà máy nước, sau đó cho qua hệ thống xử lý mới cho ra nước tinh khiết; việc đầu tư kinh phí cho quá trình xử lý này là rất lớn”.

Từ các qui trình sản xuất nước sạch, nước tinh khiết, ông Tuấn phân tích: Nếu nước đóng chai có xuất hiện cặn bồng bềnh như làn khói (do các ion tự do kết hợp tạo thành cặn lắng tan trong nước) có thể là do các nguyên nhân như: súc rửa bình không sạch, nước rửa bình không sạch, hoặc có thể nhà sản xuất lấy nước nước máy để đóng chai.

Theo thống kê của ngành y tế, hiện trên địa bàn thành phố có 115 cơ sở sản xuất nước uống đóng chai, nước giải khát, nước đá, nhà máy và chi nhánh cung cấp nước sạch. Trong đó, chiếm số lượng lớn là các cơ sở sản xuất nước đóng chai (thường gọi là nước tinh khiết) và nước đá nhằm phục vụ nhu cầu khá lớn của người tiêu dùng, nhất là người dân ở nội ô thành phố. Ông Đàm Hồng Hải, Thanh tra Sở Y tế, Phó Đoàn kiểm tra VSATTP TP Cần Thơ, nói: “So với kết quả đợt kiểm tra trong dịp Tết Nguyên đán năm 2008, đợt kiểm tra này cho thấy các cơ sở sản xuất nước uống, nước đá đã có nhiều chấn chỉnh, nhất là lượng clo thừa trong nước, ít vi phạm hơn. Về vấn đề vệ sinh, chúng tôi chỉ nhắc nhở, không xử phạt. Chúng tôi chú trọng trong vấn đề lắng lọc, vô trùng, lượng clo thừa trong nước, giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP”.

***

Thực tế cho thấy, chất lượng sản phẩm, quảng cáo, khâu vệ sinh trong quá trình sản xuất, vệ sinh mặt bằng ở nhiều cơ sở sản xuất nước đá, nước tinh khiết vẫn còn là vấn đề đáng lo ngại, đặc biệt là khâu đảm bảo vệ sinh ở các cơ sở sản xuất, kinh doanh nước, thực phẩm. Nguy cơ lây nhiễm các bệnh đường tiêu hóa, nhất là tả từ nguồn nước uống, nước đá, vẫn đang đe dọa người dân thành phố.

KIM - HOÀNG