Bài, ảnh: HOÀNG NHÃ

Đó là chia sẻ của ông Hồ Quốc Lực, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Thực phẩm Sao Ta, về gói tín dụng 15.000 tỉ đồng hỗ trợ cho lĩnh vực lâm sản và thủy sản từ nay đến tháng 6-2024. Ông Lực chia sẻ: “Trong bối cảnh khó khăn hiện nay, việc được cấp thêm vốn tín dụng ưu đãi đối với doanh nghiệp là hết sức quý giá và cần thiết”.

Dự báo sớm vẫn vỡ trận

Có thêm nguồn vốn tín dụng ưu đãi, doanh nghiệp sẽ có thêm cơ hội giữ được khách hàng và duy trì sức cạnh tranh trên thị trường. Ảnh: Chế biến tôm tại Công ty Cổ phần Thủy sản sạch Việt Nam - Vinacleanfood.

Quý I-2022, xuất khẩu tôm tăng trưởng mạnh, cả về số lượng lẫn kim ngạch. Tranh thủ thị trường đang tốt, các doanh nghiệp đều tăng mua tôm nguyên liệu để cân đối nguồn hàng trong kho. Đầu quý II-2022, xuất khẩu tôm có phần chững lại do tình hình tiêu thụ không được tốt như dự đoán của nhà nhập khẩu. Lúc này, giá trị kim ngạch vẫn còn ở mức khá cao, nhưng Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) và các chuyên gia đã có những dự báo cho rằng, xuất khẩu tôm nói riêng và thủy sản nói chung sẽ gặp khó trong 6 tháng cuối năm 2022. Đúng như dự báo, ngay từ khi bước vào quý III-2022, xuất khẩu tôm bắt đầu gặp khó. Đầu tiên là nhà nhập khẩu đề nghị chậm giao hàng theo hợp đồng, sau đó là giảm lượng hoặc hủy hợp đồng… dẫn đến giá tôm trên thị trường liên tục lao dốc.

Càng về cuối năm, việc bán hàng diễn ra mỗi lúc càng chậm và kéo dài so với dự kiến của doanh nghiệp, khiến cho mọi kế hoạch, toan tính trong giai đoạn cuối năm 2022 của doanh nghiệp đều bị đảo lộn, các sách lược kinh doanh trước đó bị phá vỡ. Bước sang năm 2023, khi giá tôm bước vào giai đoạn giảm mạnh, doanh nghiệp nào cũng đẩy mạnh mua vô, trong khi các đơn hàng trong 6 tháng đầu năm chẳng những không được cải thiện mà còn sụt giảm rất mạnh. Ông Lực chia sẻ: “Nói chung là do tiêu thụ chậm, doanh nghiệp tồn kho nhiều, vòng quay vốn bị chậm lại ngoài ý muốn, khó thanh toán nợ ngân hàng kịp thời. Trong khi đó, hạn mức tín dụng phần lớn đã được sử dụng hết khiến doanh nghiệp càng thêm bí bách trong việc xoay xở nguồn vốn, đặc biệt là khi vào giai đoạn cao điểm chế biến, xuất khẩu như hiện nay”.

Né nợ xấu, giảm thiệt hại

Trước khó khăn kéo dài, những doanh nghiệp gặp khó không có cách nào khác, buộc phải bán hàng với giá rẻ, thậm chí là rất rẻ, chấp nhận thua lỗ để có vốn xoay xở chờ cơ hội mới. Vì vậy, theo các doanh nghiệp, việc triển khai gói tín dụng 15.000 tỉ đồng với mức ưu đãi lãi suất thấp hơn 1-2% so với mức lãi suất cho vay cùng kỳ hạn trong giai đoạn này tuy không lớn và có phần hơi muộn nhưng hết sức cần thiết và quý giá. Nguyên nhân là do phần lớn doanh nghiệp đều đã sử dụng gần như hết hạn mức tín dụng, nếu không xoay xở được nguồn vốn, để lâu thêm nữa, ngân hàng chuyển qua gói nợ xấu thì doanh nghiệp càng khổ hơn. Do đó, tâm lý chung của doanh nghiệp đang gặp khó hiện nay là: “Có tín dụng là tốt rồi”! Ông Lực đánh giá: “Chưa cần xét tới mức lãi suất thế nào, chỉ mỗi việc được cấp thêm tín dụng ở thời điểm này đối với doanh nghiệp là đã tốt lắm rồi. Bởi khi nguồn vốn này đến được kịp thời, một mặt sẽ giúp doanh nghiệp tháo gỡ được nút thắt né nợ xấu; mặt khác, có thêm nguồn vốn giúp hạn chế tình trạng bán tháo tôm giá rẻ, giảm thiệt hại cho doanh nghiệp và cho cả ngành tôm”.

Trong khoảng 5 năm trở lại đây, tuy tốc độ tăng trưởng bình quân toàn ngành tôm chỉ vào khoảng 5-7%/năm nhưng có sự phân hóa trong cộng đồng doanh nghiệp. Đó là, một số doanh nghiệp yếu sức phải rời bỏ cuộc chơi, số khỏe thì ngược lại, có tốc độ vươn lên gấp nhiều lần so với trung bình toàn ngành. Đây cũng là số doanh nghiệp đã và đang tiếp tục trụ vững trước khó khăn đến từ đầu quý III-2022 đến nay. Vì thế, cũng không có gì ngạc nhiên khi họ không mấy quan tâm đến gói tín dụng này. Tổng giám đốc một doanh nghiệp xuất khẩu tôm lớn ở Cà Mau thẳng thắn: “Nếu chỉ dành riêng cho ngành tôm thôi thì con số 15.000 tỉ đồng cũng không thấm vào đâu so với nhu cầu của doanh nghiệp. Do đó, gói tín dụng này chỉ thật sự có ý nghĩa đối với những doanh nghiệp nhỏ trong ngành tôm, còn những doanh nghiệp lớn, có uy tín hiện đều đã sẵn sàng cho giai đoạn tăng tốc hết rồi”.

Thêm vốn là thêm cơ hội

Với sự tăng dần kim ngạch xuất khẩu từ tháng 4 đến nay, đặc biệt là trong tháng 6 cho thấy thị trường xuất khẩu thủy sản đang hồi phục dần và theo dự báo sẽ hồi phục vào cuối năm 2023 hoặc đầu năm 2024. Thực tế cũng đang ủng hộ cho dự báo này, khi kim ngạch xuất khẩu tôm tháng 7 của một số doanh nghiệp lớn tăng lên. Đơn cử như Công ty Cổ phần Chế biến thực phẩm Sao Ta, doanh số xuất khẩu tháng 7 dù vẫn thấp so cùng kỳ nhưng đã tăng 18% so với tháng 6 và là tháng thứ 4 liên tiếp có doanh số tăng. Xuất khẩu tăng trở lại (dù chưa như kỳ vọng) cùng với nguồn tôm nguyên liệu không còn nhiều đã kéo giá tôm tăng liên tiếp trong những ngày gần đây.

Nhận định về diễn biến giá tôm gần đây, theo ông Lực, tôm thương phẩm lên giá là tín hiệu tốt cho người nuôi và gián tiếp cho doanh nghiệp chế biến. Ông Lực cho biết thêm: “Thật ra giá cả tiêu thụ chưa có dấu hiệu phục hồi, nhưng những đơn hàng giá trị gia tăng tốt có thể giúp doanh nghiệp chấp nhận giá nguyên liệu cao hơn. Sự chia sẻ này tuy chỉ như là “giật gấu vá vai” nhưng vẫn có ý nghĩa tích cực, nhất là trong lúc khó khăn đang bao trùm toàn ngành hiện nay”. Do đó, ở thời điểm này, doanh nghiệp rất cần vốn để duy trì sản xuất, sẵn sàng nguồn nguyên liệu khi thị trường tiêu thụ hồi phục, nên gói tín dụng sẽ giúp các doanh nghiệp giữ được khách hàng, duy trì sức cạnh tranh trên thị trường.