* Đ.KHÔI - H. VĂN

Bài 3: Làm gì để khắc phục ô nhiễm ?

(Tiếp theo và hết)

Những năm qua, các ngành chức năng từ Trung ương đến địa phương đã đưa ra nhiều chính sách thực hiện nhằm cải thiện môi trường, giảm tình trạng ô nhiễm nguồn nước. Những chính sách đó được thực hiện bằng các biện pháp xây dựng hệ thống thoát nước, xử lý nước thải..., đặc biệt là xử lý nghiêm những cơ sở sản xuất, chế biến xả nước thải chưa qua xử lý ra môi trường. Phóng viên Báo Cần Thơ đã ghi nhận những ý kiến của lãnh đạo thành phố, nhà chuyên môn và quản lý đang nỗ lực thực hiện những công tác này.

* Ông Trần Thanh Mẫn, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ:
Tranh thủ mọi nguồn vốn, kinh nghiệm, kỹ thuật để giảm thiểu ô nhiễm môi trường

TP Cần Thơ vừa có kế hoạch đẩy mạnh các biện pháp xã hội hóa đối với các hoạt động trong lĩnh vực môi trường đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020. Trong đó, lĩnh vực sản xuất: năm 2010, sẽ có 100% cơ sở đăng ký sản xuất phải thực hiện báo cáo đánh giá tác động môi trường, cam kết bảo vệ môi trường và trang bị các thiết bị giảm thiểu ô nhiễm; các khu công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải đạt tỷ lệ 20% vào năm 2010 và 100% vào năm 2020. Tỷ lệ khu dân cư có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt mức 50% vào năm 2010 và 100% vào năm 2020...

Để thực hiện được các chỉ tiêu đề ra, lãnh đạo thành phố sẽ tích cực quan tâm tìm các giải pháp kêu gọi đầu tư, hợp tác phát triển để tranh thủ mọi nguồn vốn, kinh nghiệm, kỹ thuật của các viện, trường, các doanh nghiệp chuyên về xử lý ô nhiễm môi trường có tầm vóc quốc tế để ứng dụng vào điều kiện của thành phố một cách hợp lý và đạt hiệu quả bền vững, tiết kiệm. Đối với các dự án phục vụ giải quyết tình trạng ngập nghẹt trong khu dân cư, giải quyết xử lý nước thải đang được các cơ quan chức năng trong thành phố thực hiện, lãnh đạo thành phố sẽ kịp thời hỗ trợ về mặt chủ trương để giải quyết những khó khăn, vướng mắc phát sinh (nếu có). Tránh tình trạng quá trình đầu tư, thực hiện kéo dài gây lãng phí xã hội, gây hệ lụy trong sinh hoạt đời sống của người dân. Đối với các cơ quan thực thi pháp luật bảo vệ môi trường, lãnh đạo thành phố sẽ thường xuyên theo dõi, nhắc nhở đảm bảo việc thực thi, xử phạt, tạo hiệu quả giáo dục, răn đe, không làm cản ngại công việc làm ăn của doanh nghiệp. Đồng thời, tạo điều kiện cho lực lượng cán bộ quản lý chủ chốt ở các sở, ngành có liên quan đến công tác bảo vệ môi trường được học hỏi, tiếp cận kinh nghiệm quản lý, xử lý ô nhiễm môi trường ở các nước tiên tiến, tránh tình trạng gia tăng ô nhiễm môi trường do cơ quan quản lý về môi trường thiếu năng lực...

Đối với công tác quản lý, giảm thiểu ô nhiễm môi trường trong khu dân cư, chính quyền cơ sở phát huy thế mạnh đại đoàn kết của hệ thống chính trị trong các phần việc có liên quan đến mục tiêu kiểm tra, kiểm soát cơ sở gây ô nhiễm theo tinh thần tuyên truyền, giáo dục người dân cùng nhau thực hiện nếp sống văn minh đô thị, bảo vệ an toàn cho ngôi nhà chung.

* Thạc sĩ Kỷ Quang Vinh, Giám đốc Trung tâm Quan trắc môi trường thuộc Sở Tài nguyên-Môi trường (TN-MT) TP Cần Thơ:
Tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn kết hợp với xử phạt những người nuôi cá gây ô nhiễm nguồn nước

TP Cần Thơ cùng với các tỉnh trong vùng ĐBSCL có phong trào nuôi cá tra xuất khẩu phát triển nhanh. Để giúp người nuôi cá có giải pháp khả thi trong việc xử lý ô nhiễm nguồn nước từ ao nuôi, hạn chế gây ô nhiễm nguồn nước mặt, Chương trình Kinh tế Môi trường tại các nước Đông Nam Á (gọi tắt tiếng Anh là EEPSEA) đã hỗ trợ về mặt kỹ thuật, tài liệu khoa học, giúp nhóm nghiên cứu là một số cán bộ của Sở TN-MT thành phố kết hợp với Trường Đại học Cần Thơ thực hiện chương trình điều tra xã hội học. Chương trình nhằm làm rõ vấn đề “Việc áp dụng các biện pháp xử lý chất hữu cơ trong nước nuôi cá tra có làm tăng giá thành sản xuất và khả năng ứng dụng của các chủ ao nuôi cá tra” (Thạc sĩ Kỷ Quang Vinh là thành viên của nhóm nghiên cứu- PV). Qua điều tra thực tế ở hàng trăm hộ nuôi cá tra tại huyện Thốt Nốt, TP Cần Thơ cho thấy người nuôi cá không mạnh dạn áp dụng các phương pháp xử lý ô nhiễm nguồn nước, vì giá cá không ổn định, nếu tăng chi phí sản xuất sẽ bị lỗ. Trong khi đó, các cơ quan hữu quan như: Chi cục thủy sản thành phố, Trường Đại học Cần Thơ, một số doanh nghiệp chuyên kinh doanh các thiết bị về môi trường có rất nhiều tư liệu, phương pháp, kể cả thiết bị kỹ thuật giúp người nuôi cá xử lý ô nhiễm nước ao. Trong đó, có phương pháp “xử lý ô nhiễm nước trong ao cá bằng công nghệ nhỏ giọt”, tức bơm nước từ ao nuôi cá đã bị ô nhiễm lên tấm màn lọc vi sinh, trước khi xả ra môi trường tự nhiên. Phương pháp này không làm tốn diện tích đất như hồ sinh học, đồng thời, chi phí khoảng 300 đồng/kg cá xuất ao. Tuy nhiên, do nhận thức về tác hại môi trường của các chủ ao, bè cá còn hạn chế nên mô hình xử lý nước ao cá bằng công nghệ nhỏ giọt không được phát huy.

Thiết nghĩ, để giải bài toán giảm thiểu ô nhiễm môi trường từ nuôi cá tra nói riêng và các loại thủy sản xuất khẩu nói chung cần phải có biện pháp tuyên truyền, hướng dẫn, kết hợp xử phạt hành chính các trường hợp chủ ao, bè gây ô nhiễm nguồn nước để răn đe. Có như vậy mới đảm bảo phát triển kinh tế hộ gắn với giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

* Ông Lê Văn Chì, Trưởng phòng Cảnh sát môi trường, Công an TP Cần Thơ:
Kiểm tra, xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm luật bảo vệ môi trường

Theo chúng tôi, nguồn nước mặt trên địa bàn thành phố đã bị ô nhiễm đến mức báo động, cần phải được tập trung khắc phục, hạn chế tình trạng gây ô nhiễm. Những nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường mà các ngành chức năng, người dân cần ngăn chặn như sau: Trước hết, tình trạng các khu công nghiệp trên địa bàn thành phố chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung, do đó một số doanh nghiệp xả nước thải trực tiếp ra sông rạch gây ô nhiễm nguồn nước. Có những doanh nghiệp có hệ thống xử lý nước thải nhưng hoạt động không liên tục và vẫn lén lút xả nước thải ra sông rạch. Có doanh nghiệp đặt cống xả nước thải ngầm dưới đất lén lút xả nước thải ra sông rạch, gây ô nhiễm nguồn nước nghiêm trọng. Kế đến là tình trạng nuôi trồng thủy sản trên địa bàn thành phố ngày càng phát triển, nhưng người nuôi không xây dựng ao hồ lắng lọc xử lý nước thải. Nước thải, bùn đáy ao vẫn xả trực tiếp ra sông rạch, gây ô nhiễm nguồn nước. Đặc biệt là các lồng, bè nuôi cá trên sông gây ô nhiễm nguồn nước từ chất thải của cá, thức ăn dư thừa, hóa chất xử lý nước và khi cá bệnh... Một vấn đề nữa là ở các khu đô thị trong nội ô thành phố chưa có hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt, do đó nước thải đổ trực tiếp ra sông rạch, gây ô nhiễm nguồn nước mặt. Trong khi đó, một số doanh nghiệp, người dân chưa có ý thức bảo vệ môi trường, vứt ném rác thải, các chất độc hại trong sản xuất xuống sông, rạch làm tăng thêm ô nhiễm môi trường nước...

Để hạn chế tình trạng trên, Phòng Cảnh sát môi trường, Công an TP Cần Thơ sẽ tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm những đơn vị gây ô nhiễm nguồn nước. Năm 2008, chúng tôi đã kiểm tra và xử lý hàng loạt các doanh nghiệp xả nước thải, chất thải trực tiếp ra môi trường, với tổng số tiền xử phạt trên 400 triệu đồng. Chúng tôi sẽ phối hợp cùng các sở, ngành chức năng kiểm tra tình hình khắc phục ô nhiễm môi trường ở các đơn vị bị xử lý trên. Nếu các doanh nghiệp cố tình vi phạm, không khắc phục ô nhiễm môi trường sẽ bị xử lý nghiêm.

Ngoài ra, Phòng Cảnh sát môi trường tiếp tục theo dõi, nắm tình hình vi phạm pháp luật về môi trường, các hành vi gây ô nhiễm, làm suy thoái môi trường của các đơn vị sản xuất, chế biến, kinh doanh trên địa bàn thành phố để kịp thời ngăn chặn. Đồng thời, nghiên cứu đề xuất chủ trương, kế hoạch, biện pháp trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm môi trường và các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường trong lĩnh vực: sản xuất kinh doanh, xuất nhập khẩu, thăm dò khai thác tài nguyên, môi trường sinh thái, khu bảo tồn thiên nhiên, giao thông vận tải, du lịch, y tế, dịch vụ môi trường, khu công nghiệp, đầu tư, khu chế xuất... để phối hợp với các sở, ngành chức năng ngăn chặn, xử lý đơn vị, cá nhân gây ô nhiễm môi trường. Ngoài ra, Phòng còn tăng cường điều tra, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về môi trường... đến doanh nghiệp, người dân.