Xây dựng đô thị thông minh không chỉ là xu thế tất yếu, mà còn là yêu cầu cấp thiết để đổi mới mô hình quản trị, nâng cao chất lượng phục vụ và tạo động lực phát triển bền vững. TP Cần Thơ đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành đô thị thông minh kiểu mẫu, khẳng định vị thế hạt nhân của vùng ĐBSCL.

Ứng dụng thiết bị quan trắc thông minh trong mô hình canh tác lúa chất lượng cao và giảm phát thải tại TP Cần Thơ.

Rõ lộ trình

Theo Sở Xây dựng TP Cần Thơ, thành phố hiện có 44 đô thị, bao gồm 5 đô thị loại II và 39 đô thị loại III. Theo quy hoạch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, TP Cần Thơ được định hình là đô thị hạt nhân mang đậm bản sắc văn hóa sông nước vùng ĐBSCL, phát triển theo mô hình đô thị xanh và thông minh. Mục tiêu đến năm 2030, hệ thống đô thị của Cần Thơ sẽ đạt tiêu chí đô thị loại I trên phạm vi toàn thành phố, với 9 đô thị bao gồm: trung tâm Cần Thơ, Ô Môn, Thốt Nốt, Sóc Trăng, Vị Thanh, Ngã Bảy, Ngã Năm, Long Mỹ và Vĩnh Châu.

Về định hướng này, ông Mai Văn Tân, Giám đốc Sở Xây dựng TP Cần Thơ, nhận định: Đây là điều kiện thuận lợi để Cần Thơ hình thành mô hình đô thị thông minh mang tầm vóc của vùng ĐBSCL. Dù vậy, tiến trình này cũng đặt ra yêu cầu phải đổi mới tư duy quản lý, tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong mọi nhiệm vụ phát triển đô thị. Qua đó, thành phố không chỉ bắt kịp xu thế phát triển đô thị của cả nước, mà còn vận hành hiệu quả trong giai đoạn phát triển mới với không gian, quy mô dân số và tiềm năng lớn hơn.

Cụ thể hóa đột phá chiến lược quốc gia về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị định số 269/2025/NĐ-CP vào thực tiễn địa phương trong giai đoạn mới, TP Cần Thơ xây dựng “Đề án đô thị thông minh TP Cần Thơ giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2040 gắn hiện đại hóa hạ tầng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong điều hành, quản lý, phục vụ người dân, doanh nghiệp, hướng tới chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Đề án được xây dựng trên quan điểm: đổi mới phương thức quản trị đô thị, lấy người dân làm trung tâm, xem dữ liệu là hạ tầng cốt lõi và công nghệ là công cụ phục vụ đắc lực.

Theo lộ trình đến năm 2030, Cần Thơ phấn đấu hoàn thành các tiêu chí đô thị thông minh cấp độ 1 và đạt một số tiêu chí của cấp độ 2. Tầm nhìn đến năm 2040, thiết lập vận hành đô thị theo hướng “Một thành phố, một đám mây, một mô hình”, xóa bỏ tình trạng phân tán dữ liệu, vận hành đô thị hiệu quả, lâu dài. Thành phố xác định 4 lĩnh vực ưu tiên triển khai, bao gồm: giao thông thông minh, quản lý nước và kiểm soát ngập, quản lý môi trường, an toàn thông tin và an ninh đô thị. Đồng thời, đề án cũng chú trọng phát huy các lợi thế về nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái, y tế và giáo dục vùng.

Hành động ngay

Để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển, TP Cần Thơ xây dựng danh mục 59 nhiệm vụ và dự án ưu tiên trong giai đoạn 2026-2030. Ông Nguyễn Minh Hoàng, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP Cần Thơ, cho biết: Thành phố đã hoàn thành 3 dự án và đang tích cực đẩy nhanh tiến độ 47 dự án. Tiêu biểu có thể kể đến nền tảng IoT Platform, hệ thống giao thông thông minh (ITS), bước đầu xây dựng cơ sở dữ liệu, nâng cấp hạ tầng số, y tế thông minh và phòng học tương tác thông minh... 9 dự án còn lại sẽ được khởi động sau năm 2026.

Đề cập đến định hướng thời gian tới, ông Nguyễn Văn Hòa, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, nhấn mạnh: Phát triển đô thị thông minh là một quá trình tiếp nối lâu dài, đòi hỏi quyết tâm chính trị cao, tư duy đổi mới, cách làm sáng tạo và sự chung tay của toàn xã hội. Thành phố xác định lấy dữ liệu số làm nền tảng, tiến tới xây dựng hệ sinh thái liên thông giữa các cấp và ứng dụng công nghệ lõi nhằm tối ưu hóa năng lực dự báo, ra quyết định. Bên cạnh đó, lựa chọn một số lĩnh vực, khu vực hoặc dự án trọng điểm để triển khai thí điểm. Thành phố tiếp tục nghiên cứu, vận dụng các kinh nghiệm quốc tế về xây dựng đô thị thông minh gắn với mục tiêu phát triển bền vững. Tập trung nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ và xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm phục vụ đắc lực cho tiến trình chuyển đổi số, quản trị đô thị thông minh.

Với quy mô không gian phát triển ngày càng mở rộng và tiềm lực kinh tế - xã hội được tăng cường, Cần Thơ đang hội tụ đủ điều kiện để vươn mình thành trung tâm đổi mới sáng tạo và đô thị thông minh kiểu mẫu của vùng ĐBSCL. Tương lai bứt phá này sẽ được kiến tạo dựa trên sự hợp tác đa chiều giữa nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp và cộng đồng, thông qua quá trình chia sẻ tri thức và mạnh dạn thử nghiệm những mô hình mới.

Là một trong những đối tác chiến lược của TP Cần Thơ, PGS.TS Đinh Công Khải, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh, chia sẻ: Sự đóng góp của đại học cho đô thị không chỉ bằng các công trình nghiên cứu, mà còn bằng việc tạo ra không gian thử nghiệm chính sách, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Đồng thời, kết nối chuyên gia quốc tế và chuyển giao tri thức phục vụ phát triển địa phương. Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh cam kết sẽ đồng hành cùng TP Cần Thơ trong suốt lộ trình triển khai đề án đô thị thông minh.

Bài, ảnh: T. TRINH