Từ ngày 1-1-2026, Viện kiểm sát Nhân dân (VKSND) TP Cần Thơ là một trong các địa phương thực hiện thí điểm Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của nhóm chủ thể dễ bị tổn thương hoặc lợi ích công (Nghị quyết 205/2025/QH15). Đây là bước đi quan trọng trong tiến trình cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam. VKSND TP Cần Thơ đã và đang tiến hành rà soát, xác minh và thu thập thông tin phục vụ việc thực hiện quyền năng pháp lý theo Nghị quyết 205/2025/QH15.

VKSND TP Cần Thơ ký Quy chế phối hợp với các hội trong việc thực hiện Nghị quyết 205/2025/QH15.

Nghị quyết 205/2025/QH15 có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2026 và được thực hiện trong 3 năm tại các tỉnh, thành phố: Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh và Đắk Lắk. Việc thí điểm được triển khai nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhóm dễ bị tổn thương, gồm: trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật, phụ nữ, người dân tộc thiểu số, người khó khăn về kinh tế - xã hội. Bảo vệ kịp thời lợi ích công trong các lĩnh vực đầu tư công, môi trường, đất đai, di sản văn hóa, an toàn thực phẩm, dược phẩm… khi phát hiện vi phạm gây thiệt hại nhưng chưa có cơ quan, tổ chức hay cá nhân khởi kiện, góp phần khắc phục những khoảng trống pháp lý, tránh để quyền và lợi ích hợp pháp của người dân hoặc lợi ích xã hội bị xâm phạm.

Trong thời gian thí điểm, VKSND có quyền chủ động xem xét, xác minh khi phát hiện hành vi xâm phạm quyền dân sự hoặc lợi ích công. Nếu cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm khởi kiện không thực hiện sau khi VKSND đã thông báo, kiến nghị thì VKSND có quyền khởi kiện. Đồng thời, VKSND có trách nhiệm theo dõi, giám sát quá trình giải quyết vụ án nhằm đảm bảo phán quyết của tòa án phù hợp với quy định pháp luật và mục đích bảo vệ công lý…

Sau khi Nghị quyết 205/2025/QH15 được Quốc hội thông qua, Phòng Kiểm sát án dân sự (Phòng 9), VKSND TP Cần Thơ, tham mưu lãnh đạo VKSND thành phố xây dựng kế hoạch, nghị quyết, chỉ thị quán triệt và triển khai thực hiện trên địa bàn thành phố; đồng thời, tham mưu thực hiện ký kết Quy chế phối hợp 5 tổ chức Hội của thành phố (Hội LHPN; Hội Người cao tuổi; Hội Bảo trợ người khuyết tật, trẻ mồ côi và bệnh nhân nghèo; Hội Từ thiện và Bảo vệ quyền trẻ em; Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng). VKSND các khu vực cũng tích cực xây dựng ký kết Quy chế phối hợp UBND, Ủy ban MTTQVN cấp xã, nhằm thể hiện rõ trách nhiệm của các cơ quan phối hợp trong việc cung cấp thông tin, xử lý giải quyết vụ việc tại địa phương.

VKSND thành phố lên kế hoạch tuyên truyền về Nghị quyết 205/2025/QH15, chỉ đạo Phòng Nghiệp vụ VKSND thành phố thiết kế áp phích gửi đến VKSND các khu vực để tổ chức tuyên truyền, đảm bảo nội dung tuyên truyền được thống nhất. Đồng thời, 1 kiểm sát viên được phân công chịu trách nhiệm hỗ trợ VKSND các khu vực, tham gia cùng Đoàn cơ sở VKSND thành phố trong công tác tuyên truyền.

VKSND các khu vực đã dán áp phích tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của UBND các xã, phường; dán áp phích tại trụ sở Tòa án Nhân dân và Phòng Thi hành án dân sự của các khu vực; cung cấp mã QR trên các nền tảng mạng xã hội, phát sóng bản tin tuyên truyền về Nghị quyết 205/2025/QH15 trên sóng phát thanh tại địa phương... Tại trụ sở VKSND thành phố, áp phích tuyên truyền được dán tại Phòng Tiếp công dân. Chuyên mục về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự cũng được thiết kế trên trang thông tin điện tử của cơ quan...

Đợt 1, VKSND 2 cấp lựa chọn 42 vụ việc, Phòng 9 tham mưu lãnh đạo lựa chọn 17 vụ việc có đủ điều kiện khởi kiện để báo cáo Vụ 9 VKSND tối cao cho ý kiến. Vụ 9 đã phản hồi 17 vụ việc đủ điều kiện khởi kiện. Đợt 2, VKSND 2 cấp lựa chọn 46 vụ việc, Phòng 9 tham mưu lựa chọn 23 vụ việc có đủ điều kiện khởi kiện, đã gửi về Vụ 9 VKSND tối cao cho ý kiến. Đối với 17 vụ việc có đủ điều kiện khởi kiện, Phòng 9 tham mưu lãnh đạo Viện chỉ đạo VKSND các khu vực tiến hành những thủ tục tiếp theo. Đồng thời, yêu cầu các đơn vị tiếp tục rà soát các vụ việc đủ điều kiện…

Bà Huỳnh Hồng Phil, Trưởng Phòng 9, VKSND TP Cần Thơ, cho biết: “Chúng tôi đã phân công 4 lãnh đạo phòng phụ trách công tác VKSND khởi kiện vụ án dân sự công ích và phân công 1 kiểm sát viên trung cấp, 1 kiểm sát viên sơ cấp giúp việc. Những kiểm sát viên trung cấp được phân công quản lý địa bàn chịu trách nhiệm hỗ trợ, đôn đốc, nhắc nhở VKSND các khu vực trong quá trình lựa chọn vụ việc đủ điều kiện khởi kiện. Sau khi nhận được hồ sơ vụ việc của VKSND khu vực gửi đến, các kiểm sát viên trung cấp được phân công nghiên cứu, báo cáo kết quả đến lãnh đạo phòng xem xét, đánh giá vụ việc. Tại mỗi VKSND khu vực đã phân công ít nhất 3 đồng chí chịu trách nhiệm chính, trong đó có đồng chí viện trưởng phụ trách chung… Hiện nay, VKSND 2 cấp của thành phố đã chuẩn bị các điều kiện về phương tiện, kinh phí phục vụ công tác xác minh, thu thập chứng cứ...”.

Nghị quyết 205/2025/QH15 quy định quyền khởi kiện này của VKSND không chỉ thể hiện vai trò “gác cổng công lý”, mà còn hướng tới nền tư pháp nhân văn, đặt con người và lợi ích chung của xã hội làm trung tâm.

Bài, ảnh: CHẤN HƯNG