So với cách nay 3 tháng, giá cá tra nguyên liệu đã tăng lên khoảng 1.000-1.500 đồng/kg (trên dưới 17.000 đồng/kg). Tuy nhiên, điều này đã không đủ kích thích nhà nông phát triển nuôi cá tra mạnh mẽ như những năm trước, bởi mức tăng giá này chưa kịp đà tăng của giá thức ăn và các chi phí khác cho con cá.

Giá chi phí sản xuất tăng, giá đầu ra lại bấp bênh làm cho người nuôi cá tra ngày càng khó kiếm lợi nhuận. Trong ảnh: Một ao nuôi cá tra ở  phường Thuận An, quận Thốt Nốt, TP Cần Thơ.

Từ đầu năm 2010 đến nay, giá thức ăn thủy sản, xăng dầu, điện, lãi suất tiền vay ngân hàng... đã tăng mạnh. Trong đó, giá các loại thức ăn công nghiệp phục vụ nuôi thủy sản đã tăng hơn 1.000 đồng/kg so với thời điểm cuối năm 2009, lên ở mức từ 8.400-10.300 đồng/kg (loại từ 20-30% đạm). Còn lãi suất tiền vay ngân hàng từ ở mức 1,1%/tháng trở xuống, giờ đã vọt lên ở mức từ 1,2-1,5% tháng trở lên. Tuy nhiên, hầu hết các ngân hàng rất hạn chế cho nông dân vay vốn để nuôi cá tra.

Trong khi đó, nuôi cá tra đòi hỏi vốn đầu tư lớn. Theo tính toán của người nuôi cá, để nuôi được 100 tấn cá tra thương phẩm, người nuôi phải có diện tích ao 2.500 m2 với vốn đầu tư khoảng 1,6-1,8 tỉ đồng. Vay vốn ngân hàng không được, nếu vay nóng ở bên ngoài có thể chịu lãi suất tới 30-40%/tháng, nên nhà nông rất khó phát triển cá tra. Ông Trần Ngọc Thành ở khu vực Thới Bình A, phường Thuận An, Thốt Nốt, cho biết: “Bây giờ Nhà nước cho vay hạn chế, người nuôi cá hụt vốn phải vay bên ngoài với lãi suất cao. Vì thế nuôi cá rất khó có lời. Lãi vay ngân hàng cũng đang tăng mạnh, nhưng ngân hàng chỉ cho các khách hàng quen vay với một hạn mức hạn chế. Chẳng hạn, tôi đang nuôi 1 ao cá dự kiến sẽ thu hoạch được 50 tấn cá, ước tính vốn đầu tư khoảng 800-900 triệu đồng. Thế nhưng ngân hàng chỉ cho tôi vay 450 triệu đồng, cũng may ao cá không lớn và có vốn của nhà bỏ vô thêm. Nếu không thì rất khó khăn”.

Hiện nay, nông dân có cá tra tới lứa thu hoạch, trừ chi phí mỗi ký cá thu lợi nhuận từ 600-1.000 đồng. Tuy nhiên, sau khi thu hoạch cá, phần lớn nông dân đều chọn giải pháp “tạm thời treo ao” vì những lý do nêu trên. Ông Nguyễn Ngọc Hải, Chủ nhiệm HTX Thủy sản Thới An (ở quận Ô Môn, TP Cần Thơ), phân tích: “Chi phí sản xuất tăng mạnh, nếu trong thời gian tới giá cá vẫn ở mức trên dưới 17.000 đồng/kg người nuôi cá sẽ rất khó có lời. Chính vì vậy, thời điểm này những hộ nuôi cá nhỏ lẻ nếu không liên kết với các doanh nghiệp hoặc ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với doanh nghiệp mà phát triển nuôi cá là rất mạo hiểm”. Anh Lê Thanh Tiến ở khu vực Thới Bình A, phường Thuận An, quận Thốt Nốt, cho biết thêm: “Ở khu vực này hiện đã có tới 70-80% số hộ treo ao. Riêng những hộ còn nuôi, cũng chỉ nuôi với số lượng hạn chế một vài ao chứ không dám nuôi nhiều. Hiện gia đình tôi đang thả nuôi 2 ao cá, sản lượng khoảng 150 tấn cá. Dự kiến một tháng nữa thu hoạch, nhưng không biết giá cá tra khi ấy thế nào. Nếu bán cá có lời thì mới thả nuôi tiếp, còn không chắc tôi cũng phải tạm thời treo ao một thời gian xem tình hình thế nào”.

Theo Cục Nuôi trồng thủy sản Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, vào thời điểm cuối tháng 12-2009, tổng diện tích nuôi cá tra tại các tỉnh, thành ĐBSCL là hơn 6.000 ha. Trong đó, diện tích nuôi nhiều tập trung ở TP Cần Thơ và 2 tỉnh An Giang và Đồng Tháp, với hơn 75% diện tích nuôi cá tra của toàn vùng. Diện tích đã thu hoạch trong năm 2009 là 4.722 ha (chiếm hơn 52% trên tổng diện tích nuôi thả tính đến 31-12-2009), với sản lượng đạt hơn 1 triệu tấn. Còn trong năm 2010, theo số liệu tổng hợp thống kê của các địa phương ở ĐBSCL đến 6-3-2010, diện tích nuôi cá tra hiện thả nuôi mới chỉ hơn 2.000 ha. Lượng cá tra tiêu thụ từ đầu năm 2010 đến nay đạt trên 88.000 tấn. Với sản lượng và diện tích nuôi cá tra sụt giảm thê thảm như hiện nay, chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất của các nhà máy thủy sản và công ăn việc làm của người lao động trong lĩnh vực này. Do vậy, rất cần sự hỗ trợ của Nhà nước về vốn và những chính sách liên kết giữa doanh nghiệp với người nuôi chặt chẽ hơn, thì con cá tra – một trong những nguồn lợi thủy sản thu ngoại tệ của quốc gia - mới phát huy được thế mạnh...

Bài, ảnh: Khánh Trung