NGUYỄN THỊ BÁO

(Tiếp theo và hết)

2. Những yếu kém trong việc thực hiện các vấn đề xã hội

Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, Đảng ta cũng khẳng định: “Cơ chế, chính sách về văn hóa - xã hội chậm đổi mới; nhiều vấn đề bức xúc chưa được giải quyết tốt” (4). Nhiều bất cập trong việc tổ chức thực hiện chính sách xã hội hóa giáo dục, y tế, xóa đói giảm nghèo, dẫn đến bệnh thành tích trong giáo dục, tình trạng tái mù, tái nghèo còn diễn ra ở nhiều nơi gây bức xúc cho xã hội và giảm niềm tin của quần chúng đối với Đảng và Nhà nước. Kết quả xóa đói, giảm nghèo chưa vững chắc, chất lượng giáo dục, đào tạo còn thấp; khoa học công nghệ chưa đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa; hoạt động báo chí, xuất bản, biểu diễn nghệ thuật còn có xu hướng xa rời tôn chỉ, mục đích, chạy theo lợi ích vật chất đơn thuần; quản lý nhà nước về lĩnh vực giáo dục, y tế, thể thao, về quá trình thực hiện các chính sách xã hội còn yếu kém; tệ nạn xã hội, tai nạn giao thông có chiều hướng gia tăng; tệ quan liêu tham nhũng, lãng phí vẫn là quốc nạn, gây nhiều bức xúc trong dư luận xã hội.

Dưới góc độ quyền con người, còn nhiều công dân chưa có cơ hội tiếp cận các chính sách ưu đãi của Nhà nước, trong đó phải kể đến gần 20% dân số (khoảng 15 triệu) là người nghèo với 1.870 xã trong diện nghèo và đặc biệt khó khăn (5). Người nghèo chưa có cơ hội để tiếp cận và hưởng thụ quyền có mức sống thỏa đáng, quyền lao động việc làm, quyền giáo dục, đặc biệt là quyền được chăm sóc sức khỏe. Đến năm 2000, cả nước mới chỉ có 51,91% số xã có bác sĩ và mới có 9/61 tỉnh chiếm 14,75% số tỉnh đạt 3 chỉ tiêu của Nghị quyết 37/CP về y tế (có 40% xã có bác sĩ, 100% xã có y sĩ sản nhi hoặc nữ hộ sinh và 100% thôn, bản, ấp có nhân viên y tế hoạt động)(6); khoảng cách chênh lệch về phát triển và thu nhập giữa các vùng và các nhóm dân cư còn lớn, bất bình đẳng giới vẫn còn, diễn biến về HIV/AIDS phức tạp... Quy chiếu với mức chuẩn nghèo mới thì Việt Nam vẫn còn 4,6 triệu hộ thuộc diện nghèo vào cuối năm 2005.

Những tồn tại yếu kém trên là do nhiều nguyên nhân, theo đánh giá của Đảng tại Đại hội X, chủ yếu là các nguyên nhân chủ quan:

Một là, “tư duy của Đảng trên một số lĩnh vực chậm đổi mới. Một số vấn đề ở tầm quan điểm, chủ trương lớn chưa được làm rõ nên chưa đạt được sự thống nhất cao về nhận thức và thiếu dứt khoát trong hoạch định chính sách, chỉ đạo điều hành, như: các vấn đề sở hữu và các thành phần kinh tế... đổi mới chính sách, cơ chế quản lý giáo dục, y tế, văn hóa; đổi mới tổ chức hoạt động của hệ thống chính trị”.

Hai là, “sự chỉ đạo tổ chức thực hiện chưa tốt. Chưa chỉ đạo tập trung và tổ chức thực hiện thiếu quyết liệt,.. Tình trạng nói nhiều, làm ít, làm không đến nơi, đến chốn diễn ra ở nhiều nơi. Hiệu lực quản lý nhà nước trên một số lĩnh vực... còn thấp. Công tác kiểm tra, thanh tra hiệu lực còn thấp”.

Đội văn nghệ quần chúng dân tộc Khmer huyện Cờ Đỏ, TP Cần Thơ tập luyện tiết mục múa Ngày mùa. Ảnh: XUÂN VIÊN

Ba là, một bộ phận cán bộ, đảng viên, kể cả một số cán bộ chủ chốt, yếu kém về phẩm chất và năng lực” (7).

Để khắc phục những yếu kém trong giải quyết các vấn đề xã hội, Đại hội X của Đảng đã đề ra mục tiêu tổng quát cho giải quyết các vấn đề xã hội trong 5 năm tới là “thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội...; sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại” với chỉ tiêu định hướng đến năm 2010 nhằm đảm bảo thực hiện ngày càng tốt hơn các quyền cơ bản của con người trên các lĩnh vực:

- Quyền lao động việc làm và quyền có mức sống thỏa đáng “tạo việc làm cho 8 triệu lao động, tỷ lệ thất nghiệp ở thành thị dưới 5%. Tỷ lệ hộ nghèo (theo chuẩn mới) giảm xuống còn 10 - 11%(8).

- Quyền giáo dục, hoàn thành phổ cập giáo dục trung học cơ sở; giáo dục đại học và cao đẳng đạt 200 sinh viên/10.000 dân; lao động đã qua đào tạo chiếm 40% tổng lao động xã hội.

- Quyền được chăm sóc sức khỏe, đạt tỷ lệ bác sĩ 7 người/10.000 dân. Tuổi thọ trung bình của dân số Việt Nam đạt 72 tuổi. Tỷ lệ tử vong trẻ em dưới 1 tuổi là 16‰ trẻ đẻ sống; tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng dưới 5 tuổi giảm xuống dưới 20%; tỷ lệ tử vong bà mẹ liên quan đến thai sản dưới 60 trên 100.000 trẻ đẻ sống.

- Quyền được sống trong môi trường trong sạch, đưa tỷ lệ che phủ rừng lên 42-43%. Có 95% dân cư thành thị và 75% dân cư nông thôn được sử dụng nước sạch. 100% các cơ sở sản xuất mới xây dựng phải áp dụng công nghệ sạch hoặc được trang bị các thiết bị giảm ô nhiễm, xử lý chất thải; trên 50% các cơ sở sản xuất, kinh doanh đạt tiêu chuẩn về môi trường; 80% chất thải nguy hại, 90% chất thải rắn thông thường, 100% chất thải y tế được thu gom và xử lý đạt tiêu chuẩn môi trường(9).

Đại hội X của Đảng đã khẳng định quyết tâm tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, giải quyết tốt các vấn đề xã hội, văn hóa, giáo dục khoa học và công nghệ, bởi vì “...xã hội, văn hóa là những lĩnh vực thể hiện rõ nhất bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa”.

Để các chủ trương, mục tiêu định hướng trên của Đảng về giải quyết các vấn đề xã hội đi vào cuộc sống, Đảng và Nhà nước ta tiếp tục nỗ lực thực hiện xóa đói, giảm nghèo, phát triển y tế, giáo dục, ưu tiên phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội ở nông thôn, tạo thêm nhiều việc làm cho người lao động. Thủ tướng Chính phủ vừa thông qua khoản đầu tư từ 60 nghìn đến 62 nghìn tỉ đồng trong năm năm tới (2006 - 2010)(10) để tạo bước đột phá trong công tác xóa đói, giảm nghèo.

Với những nỗ lực mới, chúng ta tin tưởng rằng, đất nước sẽ phát triển nhanh và bền vững hơn, từng bước nâng cao mức sống cho các tầng lớp nhân dân, thể hiện tính ưu việt của Nhà nước xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân.

Việc nghiên cứu, tìm hiểu quan điểm của Đảng về giải quyết các vấn đề xã hội dưới góc độ quyền con người hiện nay, một mặt, giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn định hướng lãnh đạo của Đảng, mục tiêu của Đảng là đưa nước ta phát triển, hội nhập; tạo tiền đề vật chất vững vàng cho việc giải quyết tốt các vấn đề bức xúc của xã hội, tôn trọng và bảo đảm ngày càng tốt hơn các quyền cơ bản của con người. Mặt khác, giúp chúng ta có luận cứ khoa học để sẵn sàng đối thoại với những ai còn nghi ngờ, băn khoăn về mục tiêu, lý tưởng của Đảng Cộng sản; phản bác, đấu tranh lại những luận điệu vu cáo Đảng và Nhà nước Việt Nam vi phạm nhân quyền, dân chủ.

(Theo Tạp chí Cộng sản điện tử)

-------------------

(4) Đảng cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006, tr 15.

(5) Phạm Phan Dũng, Hoàn thiện chính sách tín dụng xóa đói giảm nghèo, htt://www.mof.gov.vn, 2007, tr 6.

(6) Chiến lược chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân giai đoạn 2001 - 2010, htt://www.cimsi.org.vn/Chinh sach/noidungchinhsach/, 2007.htm, trang 16.

(7) Đảng cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006, Trang 33 -34.

(8) Sách đd, trang 23.

(9) Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương, Chuyên đề nghiên cứu Nghị quyết Đại hội X của Đảng, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006, trang 54 -55.

(10) Một thành tựu đáng tự hào của nước ta về phát triển con người, https://www.mofa.gov.vn.