Trải qua 101 năm hình thành và phát triển, Báo chí cách mạng Việt Nam luôn đồng hành cùng sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc. Trong mỗi bước ngoặt phát triển của đất nước, báo chí luôn được trao những sứ mệnh quan trọng. Giờ đây, khi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trở thành động lực phát triển; khi cả nước đã trải qua gần 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, báo chí địa phương đang được Đảng, Nhà nước và nhân dân trao một sứ mệnh quan trọng là thực hiện tốt chức năng truyền thông thương hiệu địa phương.

Báo chí địa phương là cầu nối giữa Đảng bộ, chính quyền địa phương với nhân dân. Ảnh: LÝ ANH LAM

Thương hiệu địa phương (Place Branding) là tổng hòa danh tiếng, uy tín, hình ảnh, cảm xúc, niềm tin mà một địa phương tạo ra trong tâm trí người dân, doanh nghiệp, nhà đầu tư, du khách... Một địa phương được xem là “có thương hiệu” không chỉ có tài nguyên, hạ tầng tốt, chính sách đầu tư ưu đãi mà còn phải có bản sắc được nhận diện, chính quyền quản trị tốt, con người thân thiện - nghĩa tình, sản phẩm đặc trưng, môi trường sống an toàn, văn hóa ứng xử văn minh...

Truyền thông thương hiệu địa phương (Place Branding Communication) không chỉ thông qua quảng bá du lịch, các hoạt động văn hóa hay xúc tiến đầu tư. Đó là quá trình tổ chức, kể lại, kiểm chứng, lan tỏa những giá trị đặc sắc riêng của địa phương. Nó giúp một địa phương dễ dàng được nhận diện giữa nhiều địa phương có những nét tương đồng; giúp người dân tự hào; giúp nhà đầu tư hiểu môi trường phát triển; giúp tăng niềm tin vào chính quyền.

Báo chí địa phương có vai trò rất quan trọng trong truyền thông thương hiệu địa phương. Không chỉ là tiếng nói của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương; là cầu nối giữa Đảng bộ, chính quyền địa phương với nhân dân; là một kênh giám sát, phản biện xã hội, báo chí địa phương còn am hiểu lịch sử, địa danh, con người, tâm lý cộng đồng, những biến động từ cơ sở… Đây là thế mạnh của báo chí địa phương mà các nền tảng mạng xã hội và các kênh truyền thông khác khó có thể sánh kịp; đồng thời cũng là một lợi thế để báo chí địa phương thực hiện tốt vai trò truyền thông thương hiệu địa phương.

Tuy nhiên, hoạt động truyền thông thương hiệu địa phương của báo chí địa phương ở nhiều tỉnh, thành phố cũng đang gặp không ít điểm nghẽn. Trước hết là tư duy truyền thông sự vụ: không ít báo địa phương còn nặng tin hội nghị, lễ khởi công, phong trào, thành tích; thông tin nhiều nhưng thiếu câu chuyện hay, bài viết dày nhưng thông điệp về thương hiệu địa phương mỏng. Tiếp đó là tình trạng nhiều địa phương có không ít khẩu hiệu, logo, đề án xúc tiến đầu tư - thương mại nhưng lại thiếu trục giá trị đủ mạnh để báo chí địa phương bám vào đó mà xây dựng những thông điệp truyền thông thương hiệu địa phương đa dạng, lâu dài. Đó còn là tình trạng nhiều cơ quan báo và phát thanh, truyền hình địa phương hiện nay thiếu nhân lực dữ liệu, thiếu sản phẩm đa nền tảng, thiếu nguồn vốn đầu tư công nghệ… nên dễ bị sức ép từ nền tảng mạng xã hội với thông tin nhanh hơn, video ngắn hấp dẫn hơn, thuật toán cá nhân hóa mạnh hơn. Ngoài ra, ở nhiều nơi còn có tình trạng phối hợp lỏng lẻo giữa báo chí địa phương với chính quyền, doanh nghiệp, cộng đồng trong truyền thông thương hiệu địa phương.

Phóng viên, nhà báo đang tác nghiệp. Ảnh: LÝ ANH LAM

Câu hỏi đặt ra là báo chí địa phương cần làm gì để đảm đương tốt vai trò truyền thông thương hiệu địa phương?

Trước hết, cần chuyển từ “đưa tin về địa phương” sang “kiến tạo câu chuyện địa phương”. Mỗi cơ quan báo chí địa phương cần có bản đồ giá trị: lịch sử, văn hóa, con người, sản phẩm, không gian phát triển, mô hình quản trị, điểm nghẽn, khát vọng phát triển của địa phương. Có bản đồ đó, mỗi tuyến tin, phóng sự, bình luận, video, podcast, longform, infographic sẽ trở thành một “viên gạch” góp vào để xây dựng “ngôi nhà” thương hiệu địa phương.

Trước thực trạng dư thừa thông tin, lợi thế của báo địa phương không còn là thông tin nhanh nhất mà là nói đúng nhất, có trách nhiệm nhất, có tính dẫn dắt và định hướng rõ nhất. Bởi lẽ, thương hiệu địa phương không thể xây được bằng sự “tô hồng” mà cần được xây bằng sự thật, bằng năng lực tự điều chỉnh, tự sửa chữa thông qua những giải pháp thật sự khả thi của chính quyền địa phương và được truyền thông kịp thời, minh bạch từ thiết chế truyền thông chủ lực là báo chí địa phương.

Báo chí địa phương cũng cần đa dạng hóa phương thức truyền thông thương hiệu địa phương gắn với những đối tượng cụ thể. Chẳng hạn, một vấn đề của địa phương xảy ra hôm nay cần có bài viết dành cho cán bộ, dữ liệu dành cho doanh nghiệp, video ngắn dành cho người trẻ, infographic dành cho người dân, bản tin di động dành cho cộng đồng, sản phẩm song ngữ dành cho nhà đầu tư và du khách. Những yêu cầu đó sẽ không khó để thực hiện khi có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI), nhưng điều quan trọng quyết định chất lượng và hiệu quả truyền thông vẫn là bản lĩnh chính trị, kỹ năng làm báo hiện đại và đạo đức nghề nghiệp của người làm báo.

Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp cơ sở là tuyến đầu phục vụ nhân dân. Vì thế, báo chí địa phương cũng phải là tuyến đầu lắng nghe, phát hiện, kiểm chứng và kết nối từ cơ sở. Điều đó đòi hỏi báo chí địa phương phải kiến tạo mạng lưới đại sứ thương hiệu địa phương như: nông dân làm sản phẩm sạch, nghệ nhân giữ nghề truyền thống, doanh nhân tử tế, bác sĩ tận tụy, giáo viên sáng tạo, cán bộ gần dân, người trẻ khởi nghiệp, kiều bào hướng về quê hương…

Trong dòng chảy của Báo chí cách mạng Việt Nam, báo chí địa phương đang bước vào một trận tuyến mới: trận tuyến của giá trị và niềm tin trong không gian số. Trên trận tuyến đó, thương hiệu một địa phương không nằm trên cổng chào mà nằm trong chất lượng quản trị, nụ cười người dân, sự minh bạch của chính quyền, sức sống văn hóa, từng tác phẩm báo chí địa phương. Khi đó, báo chí địa phương không chỉ đồng hành mà phải khai mở đường đi, tổ chức ký ức, khơi dậy tự hào, dẫn dắt đối thoại, bảo vệ sự thật. Làm được như vậy, báo chí địa phương sẽ góp phần làm cho địa phương của mình ngày càng hấp dẫn hơn, có vị thế ngày càng cao hơn trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước.

 NGUYỄN GIA