Một trong những thành tựu nổi bật trong nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng là an sinh xã hội (ASXH) ngày càng được bảo đảm tốt hơn, phúc lợi xã hội ngày càng được cải thiện. Điều này góp phần quan trọng bảo đảm công bằng, tiến bộ xã hội, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững, đồng thời củng cố, tăng cường niềm tin của người dân đối với Đảng, Nhà nước.

17% tổng chi ngân sách dành cho an sinh xã hội

Nếu như trước đây, người từ đủ 80 tuổi trở lên không có lương hưu mới được hưởng trợ cấp hưu trí thì trong nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, chính sách đã được điều chỉnh. Theo đó, kể từ ngày 1-7-2025, độ tuổi này được hạ xuống 75. Ngoài ra, từ tháng 7-2021, chính sách trợ cấp hưu trí được mở rộng, có thêm đối tượng từ 75 đến dưới 80 tuổi thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, sinh sống tại các xã, thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi đặc biệt khó khăn được thụ hưởng. Đặc biệt, từ ngày 1-7-2025, không chỉ giảm 5 tuổi, chính sách này còn áp dụng trên địa bàn cả nước. Như vậy, người từ đủ 70 đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, không phân biệt nơi sinh sống, đều được thụ hưởng chính sách trợ cấp hưu trí. Cùng với mở rộng đối tượng thụ hưởng, mức hưởng trợ cấp hưu trí cũng được điều chỉnh tăng theo tình hình kinh tế-xã hội của đất nước. Nhiều địa phương cũng đã có chính sách hỗ trợ thêm cho các đối tượng thụ hưởng theo khả năng ngân sách...

Chính sách trợ cấp hưu trí nói trên chỉ là một trong nhiều điểm sáng của bức tranh ASXH nhiệm kỳ Đại hội XIII, đúng như Dự thảo Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII trình Đại hội XIV của Đảng (Dự thảo) đánh giá: Tăng trưởng kinh tế gắn kết chặt chẽ hơn với bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội; đã ưu tiên bố trí nguồn lực cho ASXH, phát triển con người. Đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng lên rõ rệt. ASXH ngày càng được bảo đảm; phúc lợi xã hội ngày càng được cải thiện...

Công tác ASXH có ý nghĩa chính trị-xã hội và nhân văn sâu sắc, tạo mạng lưới an toàn bảo vệ người dân trước những rủi ro trong cuộc sống như ốm đau, thất nghiệp, tuổi già... Hiện nay, hệ thống ASXH của nước ta được xây dựng ngày càng hoàn thiện trên cả 4 trụ cột, gồm: Trụ cột phòng ngừa rủi ro (bảo đảm việc làm, nâng cao thu nhập để chủ động phòng ngừa rủi ro); trụ cột giảm thiểu rủi ro (chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp, giúp giảm thiểu rủi ro khi ốm đau, thất nghiệp...); trụ cột khắc phục rủi ro (các chính sách giảm nghèo, bảo trợ xã hội cho nhóm yếu thế, người cao tuổi, đối tượng chính sách...) và trụ cột dịch vụ xã hội cơ bản nhằm hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, bao gồm: Y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch...

Ảnh minh họa: chinhphu.vn

Trong nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, công tác bảo đảm ASXH đã đạt được những thành tựu quan trọng trên cả 4 trụ cột, chính sách ASXH đã chuyển từ "bảo đảm và ổn định" sang "ổn định và phát triển". Có thể điểm lại một số kết quả nổi bật, như: Giải quyết việc làm cho người lao động được quan tâm, chú trọng, tỷ lệ thất nghiệp luôn được duy trì ở mức thấp (dưới 3%); thu nhập bình quân của người lao động tăng từ 5,5 triệu đồng/tháng năm 2020 lên 8,3 triệu đồng/tháng năm 2025. Đối tượng tham gia BHXH, BHYT tiếp tục được mở rộng. Tính đến cuối năm 2025, cả nước có hơn 20,04 triệu người tham gia BHXH, chiếm hơn 42,4% lực lượng lao động trong độ tuổi. Đặc biệt, tỷ lệ bao phủ BHYT tăng từ 90,9% năm 2020 lên 95,2% năm 2025. Hệ thống chính sách bảo trợ xã hội tiếp tục được mở rộng, số người hưởng trợ giúp xã hội thường xuyên được mở rộng, năm 2025 đạt hơn 3,5 triệu người, trong đó hơn 55% là người cao tuổi. Các đối tượng yếu thế, người có hoàn cảnh khó khăn được quan tâm hỗ trợ, bảo đảm 100% đối tượng bảo trợ xã hội đủ điều kiện đều được hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng; 100% người dân bị thiệt hại do thiên tai, lũ lụt, thiếu đói... được trợ giúp đột xuất kịp thời. Các chính sách, giải pháp giảm nghèo bền vững được triển khai đồng bộ, hiệu quả, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm từ 4,4% năm 2021 xuống còn 1,3% năm 2025. 

Việc giải quyết nhà ở, nhất là với đối tượng khó khăn được quan tâm thông qua đẩy mạnh thực hiện Đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội; thành lập Quỹ nhà ở quốc gia; xóa nhà tạm (đến tháng 9-2025, đã cơ bản hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước, sớm hơn kế hoạch đề ra 5 năm 4 tháng)... Các chính sách phổ cập giáo dục; hỗ trợ học sinh thuộc hộ nghèo, học sinh vùng đồng bào DTTS và miền núi, bãi ngang, hải đảo được triển khai hiệu quả và mới đây là chính sách miễn toàn bộ học phí cho học sinh từ mầm non đến hết trung học phổ thông công lập trên phạm vi cả nước; việc tăng cường đầu tư cho hệ thống y tế cơ sở... đã giúp người dân được tiếp cận các dịch vụ giáo dục, y tế thiết yếu... Theo thống kê, đến năm 2025, 92% số xã trên cả nước đã đạt tiêu chí về y tế, 95% đạt tiêu chí về giáo dục, tỷ lệ người dân được sử dụng nước sạch hợp vệ sinh là 99%. Tính chung giai đoạn 2021-2025, Nhà nước đã chi 1,1 triệu tỷ đồng (chiếm 17% tổng chi ngân sách) cho ASXH...

Xây dựng hệ thống an sinh xã hội đa tầng, hiện đại

Mặc dù đã đạt được những thành tựu đáng khích lệ nhưng Dự thảo Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII trình Đại hội XIV của Đảng đánh giá công tác bảo đảm ASXH, phúc lợi xã hội nhiệm kỳ qua còn có những hạn chế, như chưa được bảo đảm vững chắc; sự phân hóa giàu-nghèo, bất bình đẳng xã hội có xu hướng gia tăng; hạ tầng giao thông, điện, nước ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS còn khó khăn; dịch vụ y tế còn nhiều hạn chế, nhất là y tế cơ sở, y tế dự phòng...

Nhiệm kỳ tới, Dự thảo xác định tiếp tục đẩy mạnh thực hiện mục tiêu bảo đảm ASXH, phúc lợi xã hội, trọng tâm là xây dựng hệ thống ASXH đa tầng, hiện đại, thích ứng linh hoạt theo vòng đời, bao phủ toàn dân, toàn diện, lấy con người làm trung tâm. Qua đó, bảo đảm mọi người dân được tiếp cận, thụ hưởng các dịch vụ xã hội cơ bản, thiết yếu có chất lượng; ưu tiên đối tượng chính sách, đối tượng yếu thế và khu vực phi chính thức; mở rộng tín dụng chính sách xã hội phù hợp điều kiện phát triển của Việt Nam; phấn đấu đến năm 2030 cơ bản không còn hộ nghèo và tiến tới cơ bản miễn viện phí toàn dân, thực hiện mục tiêu “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

ASXH là bài toán tổng hợp, từ đào tạo nguồn nhân lực, giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập đến mở rộng đối tượng tham gia BHXH, BHYT, các chính sách bảo trợ xã hội, giúp người dân tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản... Vì vậy, để làm tốt công tác này phải có sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của các cấp, các ngành, các địa phương, của cả hệ thống chính trị, đồng thời cần sự cố gắng, tự lực tự cường của mỗi gia đình, mỗi người dân nhằm vượt qua khó khăn, không trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước. Để xây dựng, hoàn thiện hệ thống ASXH đa tầng, hiện đại với nhiều tầng bảo vệ, bao phủ toàn dân, toàn diện cần tiếp tục tăng cường đầu tư ngân sách nhà nước cho ASXH, mở rộng diện hưởng bảo trợ xã hội, thực hiện hỗ trợ đúng trọng tâm, trọng điểm, không cào bằng; cải cách, thiết kế chính sách linh hoạt, phù hợp, hấp dẫn, có sự hỗ trợ thiết thực của Nhà nước để tiếp tục mở rộng đối tượng tham gia BHXH, BHYT cả bắt buộc và tự nguyện; chú trọng sửa đổi, bổ sung pháp luật về BHXH, BHYT theo hướng linh hoạt, bền vững, phù hợp với điều kiện già hóa dân số và thị trường lao động hiện đại; tăng tính liên thông giữa các tầng ASXH để tránh trùng lặp hoặc bỏ sót đối tượng; khuyến khích doanh nghiệp tham gia các chương trình phúc lợi, bảo hiểm bổ sung cho người lao động...

(còn nữa)

Phương Hiền (Báo Quân đội Nhân dân)