Có thể khẳng định, số người Việt Nam đang cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan không phải là những nạn nhân bị đàn áp về sắc tộc hay tôn giáo như các đối tượng phản động xuyên tạc, bóp méo. Trái lại, họ là những người nhẹ dạ, cả tin, bị lừa đảo, kích động, dụ dỗ bởi các thế lực thù địch, tổ chức phản động lưu vong chống Việt Nam.

Do đó, Đảng, Nhà nước đã xác định rõ công tác vận động người dân hồi hương không chỉ là vấn đề nhân đạo, dân sinh mà còn là nhiệm vụ quan trọng gắn liền với công tác bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, đặc biệt tại khu vực Tây Nguyên.

Trên cơ sở đó, Bộ Công an được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan của Việt Nam, các cơ quan chức năng Thái Lan và Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR) triển khai đồng bộ các biện pháp đưa người dân hồi hương, bố trí, tạo điều kiện ổn định cuộc sống, chấm dứt tình trạng "tị nạn giả tạo" kéo dài nhiều năm qua. Đồng thời vạch rõ âm mưu, thủ đoạn của các tổ chức phản động, củng cố niềm tin của đồng bào vào chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.

Công an xã Ia Hrú, Gia Lai phối hợp chính quyền địa phương tuyên truyền tại nhà, giúp đồng bào nhận diện rõ âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch.

Vào cuộc quyết liệt, đồng bộ và kiên trì

Xác định việc giải quyết vấn đề người DTTS đang trốn, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, Công an Việt Nam cũng đã triển khai nhiều biện pháp rốt ráo.

Lực lượng Công an Việt Nam đã tổ chức đoàn công tác tiến hành nắm tình hình về người DTTS Việt Nam đang cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan. Qua đó, Công an Việt Nam phối hợp các cơ quan chức năng của Thái Lan tăng cường quản lý đường biên giới Thái Lan - Campuchia, kịp thời phát hiện, ngăn chặn số người Việt Nam nhập cư bất hợp pháp vào Thái Lan. Tăng cường quan hệ đối ngoại giữa hai quốc gia, đảm bảo quyền lợi cho những người dân đang cư trú bất hợp pháp. Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng của Thái Lan dẫn độ thành công đối tượng Y Quynh Bdap, phạm tội "Khủng bố" về nước chấp hành án vào ngày 28/11/2025.

Chính phủ Thái Lan và Cảnh sát Hoàng gia Thái Lan đã thực hiện nghiêm luật quốc tế, pháp luật của Nhà nước Thái Lan trong thực hiện quy chế phối hợp giữa các quốc gia về vấn đề thực hiện pháp luật quốc tế. Để bảo vệ an ninh trật tự của Nhà nước Thái Lan, Chính phủ Thái Lan đã thực hiện công kiểm tra, truy quét, bắt tạm giữ những người cư trú bất hợp pháp. Chính phủ và cảnh sát Hoàng Gia Thái Lan đã chủ động triển khai tổ chức thực hiện và phối hợp với Chính phủ và Bộ Công an Việt Nam để thúc đẩy giải quyết vấn đề một cách thực chất, hiệu quả.

Thông qua kênh hợp tác về an ninh với các nước, Bộ Công an Việt Nam đã cung cấp bằng chứng về âm mưu, hoạt động lừa đảo, dụ dỗ người dân tộc thiểu số (DTTS) Việt Nam trốn sang Thái Lan của các cá nhân, tổ chức phản động đang trú chân trên địa bàn Thái Lan.

Công tác đấu tranh ngoại giao cũng được đẩy mạnh. Trong các cuộc gặp cấp cao Việt Nam - Thái Lan, Bộ Công an phối hợp với Bộ Ngoại giao đưa nội dung giải quyết vấn đề người Việt Nam đang cư trú bất hợp pháp tại đây vào nội dung làm việc. Đồng thời, Bộ Công an chuyển tải thông điệp tới UNHCR và thông qua các cơ chế hợp tác quốc tế, diễn đàn song phương để làm rõ bản chất sự việc: người DTTS Tây Nguyên không phải là những người bị đàn áp sắc tộc hay tôn giáo, mà là những người bị lừa đảo, kích động bởi các thế lực thù địch. Từ đó đề nghị hủy hoặc không cấp quy chế tị nạn cho diện người DTTS Việt Nam.

Bền bỉ và nhạy bén trong công tác vận động hồi hương

Thượng tá Trần Công Hải, Trưởng phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh Đắk Lắk cho chúng tôi biết: Công tác vận động hồi hương được Công an tỉnh thực hiện thường xuyên, liên tục và bền bỉ, được triển khai theo kế hoạch cụ thể. Lực lượng Công an đã thu thập đầy đủ thông tin, tài liệu, chứng cứ để làm cơ sở phục vụ công tác tuyên truyền, vận động. Các anh đã kiên trì tiếp cận và vận động được một số người sang Thái Lan trở về.

Nhưng có những người đã tiếp cận trong thời gian dài mà họ vẫn chưa đồng ý hồi hương, vì họ vẫn mong chờ, tin vào một tương lai không xa họ có thể sang được nước thứ ba, có cuộc sống sung sướng, giàu sang. Hiện nay, toàn tỉnh Đắk Lắk có 390 người DTTS đang cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan. Trong đó DTTS Tây Nguyên 244 trường hợp, người Mông 146 trường hợp.

Công tác tuyên truyền vận động người DTTS ở Thái Lan hồi hương về nước thông qua các hình thức như liên lạc qua mạng xã hội, vận động thân nhân, người có uy tín, làm rõ những khó khăn, vướng mắc khiến người dân chưa thể hồi hương để có biện pháp tháo gỡ. Qua nắm bắt thực tế, có nhiều bà con đang ở Thái Lan muốn hồi hương, nhưng do chưa hiểu biết nên họ nghĩ rằng về nước có thể bị bắt và xử lý.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia siết chặt chính sách nhập cư, cơ hội định cư nước thứ ba ngày càng thu hẹp. Việc sinh sống ở Thái Lan gặp nhiều khó khăn, nên nhiều người Việt Nam cư trú bất hợp pháp ở Thái Lan có tư tưởng muốn hồi hương. Nắm được tâm lý đó, lực lượng Công an vận động người có uy tín, người thân gọi điện vận động, cho họ thấy rõ việc trở về quê hương, gắn bó với buôn làng, nương rẫy trở thành lựa chọn thiết thực, bền vững nhất đối với bà con.

Giải quyết từng vướng mắc, tháo gỡ từng nút thắt

Theo quy định của luật pháp Thái Lan, muốn một người hồi hương thì điều kiện đầu tiên là họ phải tự nguyện, trong khi đó, nhiều người DTTS Việt Nam tại Thái Lan lại đang rơi vào tâm lý không dám hồi hương. Vì trước khi rời quê, phần đông trong số họ đã bán hết tài sản, có người đã lấy vợ/chồng, sinh con tại Thái Lan; bên cạnh đó, họ bị một số đối tượng phản động, FULRO lưu vong khống chế, đe dọa về nước sẽ bị chính quyền xử lý... nên mặc dù đời sống tại đây rất khó khăn nhưng nhiều người DTTS chưa dám hồi hương.

Để đưa bà con về được tới quê hương, với buôn làng, việc thiết lập những cơ sở pháp lý rất quan trọng. Trong số những người sang Thái Lan, có người còn giữ được giấy tờ, có người bị mất giấy tờ nên việc hồi hương gặp khó khăn. Lúc này, cán bộ Công an đã liên lạc, hỗ trợ mọi mặt bà con được về với quê hương, đất nước, về với gia đình của mình. 

Thượng tá Phan Thanh Hải, Phó trưởng Phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh Gia Lai chia sẻ, thời gian qua, các anh đã giúp đỡ, giải quyết những khúc mắc của bà con như việc làm giấy tờ, thủ tục khi về nước. Quá trình này đòi hỏi sự kết hợp đồng bộ giữa các lực lượng, giữa các cấp, các ngành để tạo điều kiện và hành lang pháp lý cho bà con về quê hương một cách thuận lợi, an toàn và ổn định đời sống.

Giữ vững thế trận an ninh nhân dân

Song song với công tác vận động hồi hương, lực lượng Công an đặc biệt chú trọng phòng, chống hoạt động kích động, lôi kéo người DTTS di cư trái phép ra nước ngoài. Với phương châm "giữ vững bên trong là chính", Công an các đơn vị chủ động nắm tình hình từ sớm, từ xa, từ cơ sở; rà soát địa bàn, đối tượng trọng điểm; theo dõi chặt chẽ các đường dây tổ chức đưa người xuất cảnh trái phép.

Lực lượng Công an đã tập trung nắm tình hình các nhóm đối tượng có biểu hiện hoạt động phạm tội, các đường dây tổ chức cho người DTTS trốn đi Thái Lan để đấu tranh, triệt phá. Qua phát động phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, nhiều người dân đã tố giác tội phạm, từ đó giúp lực lượng Công an phát hiện, xử lý hoạt động tổ chức đưa người DTTS xuất cảnh trái phép đi nước ngoài trên địa bàn tỉnh và các địa bàn liên quan.  

Những năm qua, lực lượng Công an đã phối hợp chính quyền địa phương tăng cường xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, củng cố thế trận an ninh nhân dân trên cơ sở thế trận lòng dân vững chắc. Hàng trăm buổi tuyên truyền, tiếp xúc với người có uy tín, chức sắc tôn giáo được tổ chức, giúp đồng bào nhận diện rõ âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, không để bị lôi kéo, kích động. Phối hợp các sở, ban, ngành đẩy mạnh công tác tuyên truyền, định hướng dư luận và đấu tranh, phản bác luận điệu sai trái, thù địch, nhất là trên không gian mạng, kích động người DTTS di cư trái phép.

Lực lượng Công an đã tổ chức tiếp xúc tranh thủ hơn 1.300 lượt/ 498 người có uy tín, chức sắc tôn giáo, quần chúng tốt nắm tình hình đời sống của người đồng bào DTTS trên địa bàn và tình hình số người DTTS đang ở Thái Lan. Tổ chức 118 buổi/650 người/ 118 làng/32 xã/điểm nhóm tôn giáo phát động quần chúng về nhận diện âm mưu thủ đoạn của các tổ chức, đối tượng FULRO lưu vong bên ngoài; đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước đối với người DTTS. Do đó, quần chúng tốt có ý thức tố giác tội phạm, tạo điều kiện thuận lợi để lực lượng Công an tổ chức giải cứu số đối tượng đang trên đường trốn ra nước ngoài cư trú bất hợp pháp, đồng thời đấu tranh xử lý số đối tượng lừa đảo người dân.                                                                                         

Cùng với đó, công tác thông tin đối ngoại được chú trọng. Các cơ quan chức năng tạo điều kiện cho cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế, báo chí đến thăm các vùng DTTS, chứng kiến tận mắt những đổi thay trong đời sống kinh tế - xã hội, chương trình hỗ trợ xóa đói, giảm nghèo, an sinh xã hội vùng DTTS của tỉnh, tạo niềm tin để người dân gắn bó làm ăn, phát triển kinh tế trên chính mảnh đất quê hương mình, không ảo tưởng, vọng ngoại.

 Các địa phương cũng đã tập trung chỉ đạo phấn đấu hoàn thành các mục tiêu, giải quyết cơ bản vấn đề thiếu đất ở, đất sản xuất, giải quyết căn bản tình trạng đồng bào DTTS không có sinh kế, không có việc làm, mù chữ. Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, nhất là các lĩnh vực liên quan đến dân tộc, tôn giáo, đặc biệt quan tâm đến vấn đề nhận thức của quần chúng và nâng cao đời sống, xây dựng vững chắc nền tảng của công tác phòng ngừa xã hội. Lấy đời sống ấm no để đẩy lùi tư tưởng, quan điểm sai trái chống Đảng, Nhà nước, kích động vượt biên trái phép.

Trao đổi với chúng tôi, ông Y Thắng Êban - Chủ tịch UBND xã Ea H'Leo, tỉnh Đắk Lắk cho biết: "Bản chất sâu xa của FULRO lưu vong là chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc. Việc nghe theo lời dụ dỗ trốn đi định cư nước ngoài là hành vi sai trái, vi phạm pháp luật, đi ngược lại lợi ích của bản thân, gia đình và cộng đồng.

Chính vì vậy, công tác vận động các trường hợp đang cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan hồi hương là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm đảm bảo an ninh, trật tự trên địa bàn. Cấp ủy, chính quyền địa phương luôn chú trọng trong lãnh đạo, chỉ đạo việc thực hiện đảm bảo các chính sách an sinh xã hội gắn với đảm bảo quốc phòng, an ninh, trọng tâm triển khai hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp trong thực hiện Đề án 104/QĐ-TTg về phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo vệ an ninh, quốc phòng địa bàn Tây Nguyên trên địa bàn xã Ea H'Leo. Trong đó, Công an xã đã phát huy vai trò thường trực các Ban Chỉ đạo, đã chủ động gặp gỡ, tiếp xúc, thăm hỏi, tặng quà, qua đó cảm hóa, giáo dục các trường hợp này".       

Mỗi người dân trở về an toàn là một kết quả của sự nỗ lực bền bỉ, thầm lặng của lực lượng Công an và các cấp chính quyền. Đó không chỉ là hành trình hồi hương, mà còn là hành trình củng cố niềm tin, giữ gìn sự ổn định và bình yên cho buôn làng, cho đất nước.

T.Hòa - X.Mai - H.Châm (Báo Công an Nhân dân)