Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, sáng 10-11, Quốc hội thảo luận ở hội trường. Bà Tô Ái Vang, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, tham gia đóng góp một số ý quan trọng về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa.

Bà Tô Ái Vang phát biểu tại hội trường sáng 10-11.

Văn hóa lúa nước, hay còn gọi văn minh lúa nước, là một dạng văn minh nông nghiệp được hình thành và phát triển dựa trên nền tảng kinh tế trồng lúa nước, đã xuất hiện từ hàng ngàn năm trước tại châu Á, trong đó có Việt Nam. Từ thời văn hóa Đông Sơn, cư dân Việt cổ đã canh tác lúa nước tại lưu vực sông Hồng, sông Mã. Hệ thống trống đồng Đông Sơn được khai quật tại đây chứa đầy các hoa văn về cư dân nông nghiệp, chim lạc, giã gạo và cầu mưa.

Văn hóa lúa nước chính là mỏ vàng, là chất liệu và là bệ đỡ vững chắc nhất để Việt Nam phát triển các sản phẩm công nghiệp văn hóa độc bản, vươn tầm ra thế giới. Đây là chiếc nôi hình thành dân tộc Việt. Vì vậy, Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa của Việt Nam không thể tách rời cội nguồn nông nghiệp này.

Theo địa biểu, hiện nay đôi khi giới trẻ chưa cảm nhận hết ý nghĩa và hình ảnh của tình quê hương qua hình ảnh con trâu, cái cày. Đây là nguy cơ làm biến dạng, mất đi tính nguyên bản của di sản, nếu không công nghệ hóa để bảo tồn thích ứng.

Nói cách khác, nếu không có văn hóa lúa nước, thì công nghiệp văn hóa Việt Nam sẽ mất đi nguồn gen di truyền, để nhận diện. Bởi vì, canh tác lúa nước để tạo ra di sản, còn công nghiệp văn hóa chính là cách để kiếm tiền và truyền bá di sản đó cho tương lai.

Việt Nam có 3 vùng trồng lúa nước trọng điểm, đó là Đồng bằng sông Hồng, ĐBSCL và đồng bằng ven biển miền Trung. Trong đó, Đồng bằng sông Hồng và ĐBSCL là 2 vựa lúa lớn nhất của cả nước, được ví là “nồi cơm của thế giới”.

Nếu như Đồng bằng sông Hồng là cái nôi định hình, giữ gìn các giá trị nguyên bản, cốt lõi của văn hóa lúa nước; thì ĐBSCL chính là không gian mở, nơi các giá trị ấy được tích hợp, hiện đại hóa và mang tính thương mại toàn cầu rõ nét nhất.

Chính vì vậy, Luật Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần này phải trở thành chiếc chìa khóa thể chế để hỗ trợ, cởi trói và kích hoạt tiềm năng cho 2 vựa lúa, điển hình cho nền văn hóa sông nước của dân tộc Việt Nam. Từ phân tích trên, đại biểu rất mong cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra dự án Luật tiếp tục nghiên cứu bổ sung 3 nhóm kiến nghị sau đây:

1. Tại Điều 1 và khoản 1, Điều 2, giải thích từ ngữ về công nghiệp văn hóa còn mang tính đơn thuần là một sự nhìn nhận sản phẩm công nghiệp văn hóa ở phần ngọn, như vậy sẽ bỏ sót toàn bộ chuỗi giá trị và hệ sinh thái bổ trợ, để tạo ra sản phẩm đó. Đồng thời, bổ sung khái niệm Hệ sinh thái và Chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa.

2. Tại Điều 4 chính sách phát triển công nghiệp văn hóa. Bổ sung chính sách bảo tồn các không gian văn hóa nguyên bản, vùng nguyên liệu văn hóa bản địa và các ngành nghề phụ trợ tạo nên sản phẩm.

Đồng thời, bổ sung 1 khoản, giao Chính phủ quy định cơ chế sử dụng hợp lý một tỷ lệ đất nông nghiệp, đất di sản để xây dựng hạ tầng dịch vụ phục vụ công nghiệp văn hóa mà không làm thay đổi bản chất di sản, nhằm khuyến khích và có cơ chế ưu đãi đặc thù đối với các dự án công nghiệp văn hóa tích hợp đa giá trị văn hóa - nông nghiệp - du lịch.

Bên cạnh đó, bổ sung chính sách hỗ trợ xây dựng thương hiệu quốc gia cho các sản phẩm công nghiệp văn hóa gắn với chỉ dẫn địa lý độc bản của các vùng kinh tế trọng điểm.

3. Tại Điều 21, hoạt động phát triển công nghiệp văn hóa trong các dự án đầu tư công trình xây dựng, bổ sung điều khoản cho phép áp dụng hình thức hợp tác công tư đối với các công trình di sản văn hóa phi vật thể, không gian văn hóa làng nghề công.

Đồng thời, quy định mức miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế đất rõ ràng theo lộ trình. Ví dụ: miễn thuế 5 năm đầu, giảm 50% trong 5 năm tiếp theo đối với các doanh nghiệp có trên 70% doanh thu từ các sản phẩm công nghiệp văn hóa mang tính bảo tồn bản sắc dân tộc, sử dụng lao động địa phương.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp đầu tư vào văn hóa (như phục dựng rối nước, đầu tư show diễn thực cảnh, số hóa di sản làng nghề) đối mặt với rủi ro rất cao. Vì vậy cần nghiên cứu giảm thuế cho các doanh nghiệp này.

"Sức mạnh của công nghiệp văn hóa Việt Nam không nằm ở việc chúng ta bắt chước các quốc gia hiện đại, mà nằm ở chỗ chúng ta làm mới những giá trị của ngàn năm dựng nước và giữ nước. Từ hạt gạo, tiếng trống chèo, từ mặt nước ruộng sâu… Nếu có một hành lang pháp lý đủ rộng, đủ thoáng và đủ sắc sảo, chúng ta hoàn toàn có thể tạo ra những thương hiệu toàn cầu" - đại biểu Tô Ái Vang nhấn mạnh.

PV (lược ghi)