Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG

Sau khi thu hoạch lúa đông xuân, hiện nông dân tại nhiều quận, huyện ở TP Cần Thơ đã bắt tay vào sản xuất vụ hè thu 2022. Ðây là vụ lúa được dự báo đối mặt với nhiều khó khăn do thời tiết thường diễn biến bất lợi và giá nhiều loại vật tư đầu vào lại đang ở mức rất cao. Nông dân cần tiết giảm chi phí và chủ động ứng phó với các điều kiện thời tiết, sâu bệnh bất lợi để có vụ mùa thắng lợi.

Nông dân ở phường Trung Kiên, quận Thốt Nốt làm đất chuẩn bị gieo sạ lúa hè thu.

Khó cho nông dân

Sản xuất lúa hè thu rơi vào các tháng cao điểm nắng nóng mùa khô nên chi phí bơm tưới nước tăng cao. Thời điểm thu hoạch lúa thường bước vào mùa mưa, lại thêm nhiều khó khăn. Với điều kiện thời tiết diễn biến bất lợi, ruộng lúa hè thu cũng dễ đối mặt với nguy cơ bùng phát cỏ dại cùng sự xuất hiện và gây hại của nhiều loại sâu bệnh, dịch hại. Ðồng thời, nông dân phải tốn nhiều công chăm sóc, bơm tưới nước và bón phân cho lúa nên chi phí sản xuất thường tăng cao so với vụ đông xuân. Thực tế cho thấy, tình hình nắng hạn đang diễn ra khá gay gắt, nhiều địa phương vùng ÐBSCL cũng bắt đầu chịu ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn. Trong khi đó, giá xăng dầu, phân bón, giá thuê mướn nhân công và nhiều chi phí đầu vào phục vụ sản xuất lúa đang tăng cao nhưng giá lúa lại ở mức thấp so với cùng kỳ năm trước. Do vậy, nông dân bước vào vụ sản xuất lúa hè thu 2022 với rất nhiều nỗi lo, chứ không hào hứng như năm trước.

Gia đình ông Trần Văn Xương, ngụ ấp Thới Xuân, xã Xuân Thắng, huyện Thới Lai thu hoạch xong 4 công lúa đông xuân, đang vệ sinh đồng ruộng và làm đất để gieo sạ vụ hè thu. Vụ đông xuân ông sạ giống OM 18, năng suất đạt được 900 kg/công nhưng không có lời nhiều do chi phí sản xuất tăng và chỉ bán được giá 5.700 đồng/kg, thấp hơn 800 đồng/kg so năm trước. Ông Xương cho biết: "Vụ hè thu này tôi dự tính sạ giống OM 5451. Giá bán lúa tới đây chưa biết thế nào nhưng giá phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, xăng dầu… tiếp tục ở mức rất cao, tôi lo vụ hè thu này không có lời. Nhưng nếu không làm lúa thì không biết trồng cây gì!".

Ông Dương Như Lâm ngụ ấp Phước Lộc, xã Thạnh Phú, huyện Cờ Ðỏ dự kiến gieo sạ lúa OM 5451 cho hơn 10 công ruộng hè thu này. Ông cũng như bao nhà nông khác rất lo cho vụ lúa hè thu năm nay. "Tôi chỉ mong tới đây lúa bán được giá cao để bù vào chi phí và có lời chút ít" - ông Lâm hy vọng.  Theo ông Trần Văn Chính, ngụ khu vực Qui Thạnh 2, phường Trung Kiên, quận Thốt Nốt, dù đã có liên kết với doanh nghiệp để sản xuất lúa giống và được bao tiêu đầu ra nhưng ông vẫn lo không biết lời lỗ ra sao. Thay vì gieo sạ lại hết 21 công đất, ông quyết định vụ hè thu này chỉ sạ 13 công giống OM 18, còn lại 8 công chuyển sang trồng cây mè để hạn chế rủi ro.

Ứng phó các điều kiện bất lợi

Trước nhiều yếu tố bất lợi cho sản xuất lúa vụ hè thu này, ngành Nông nghiệp thành phố và các địa phương đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm giúp nông dân ứng phó hiệu quả và giảm tối đa các chi phí. Ðặc biệt, các địa phương đã hỗ trợ nông dân cơ giới hóa, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất thông qua các buổi tập huấn, mô hình cụ thể nhằm hạ giá thành sản xuất, nâng cao chất lượng hạt lúa, tăng lợi nhuận. Thông tin, cập nhật thường xuyên về tình hình thời tiết, thủy văn, dịch bệnh và đưa ra các khuyến cáo kịp thời để giúp nông dân chủ động ứng phó, hạn chế thấp nhất thiệt hại. Tu sửa, vận hành tốt các hệ thống thủy lợi để đảm bảo nguồn nước và kịp thời thông báo thời điểm thuận lợi về nguồn nước, giúp nông dân tận dụng lúc nước thủy triều lên để đưa nước vào ruộng lúa, giảm chi phí bơm nước. Mặt khác, tăng cường hỗ trợ, khuyến khích nông dân chuyển đổi các diện tích sản xuất lúa kém hiệu quả trong vụ hè thu sang các loại cây trồng khác hiệu quả hơn và có khả năng thích ứng tốt điều kiện nắng hạn…

Ðể nâng cao hiệu quả sản xuất trong vụ hè thu 2022, ông Trần Thái Nghiêm, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP Cần Thơ, đề nghị các địa phương cần vận động nông dân chuyển đổi trồng cây màu và các loại cây trồng cạn trên nền lúa kém hiệu quả, nhất là tại những khu vực đất gò cao, cánh đồng nhỏ. Ðối với những nơi không xuống giống được vụ màu, cần khuyến cáo, hướng dẫn nông dân chủ động vệ sinh đồng ruộng và làm đất ngay sau thu hoạch lúa để đảm bảo thời gian cách ly giữa vụ đông xuân và vụ hè thu ít nhất 3 tuần. Thực hiện cày ải, phơi đất để tiêu diệt mầm bệnh lưu tồn trên đồng ruộng, giảm nguy cơ bị ngộ độc hữu cơ. Chú ý lựa chọn các giống lúa phù hợp trên từng cánh đồng, trong đó tập trung sản xuất các giống lúa cho gạo chất lượng cao để tạo thuận lợi về đầu ra và tăng cường kết nối, liên kết với các doanh nghiệp, đơn vị tiêu thụ ngay từ đầu vụ…

Vụ hè thu 2022, TP Cần Thơ dự kiến xuống giống gieo trồng 72.405ha lúa, lịch thời vụ gieo sạ được chia làm 2 đợt: đợt 1 từ ngày 16-3 đến 23-3-2022 (nhằm ngày 14-2 đến 21-2 âm lịch); đợt 2 từ ngày 7-4 đến 13-4-2022 (nhằm ngày 7-3 đến 13-3 âm lịch). Ðối với rau màu, thời vụ sản xuất chủ yếu tập trung trong tháng 2 và 3-2022. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP Cần Thơ yêu cầu các địa phương bố trí mùa vụ trên cơ sở khung thời vụ của thành phố và điều kiện thực tế của địa phương để tổ chức xuống giống "né rầy", đồng loạt, tập trung cho từng vùng, từng cánh đồng và lưu ý tình hình hạn đầu vụ. Chỉ đạo không xuống giống kéo dài, không để trên cùng một cánh đồng có nhiều trà lúa đan xen.