Do yêu cầu đổi mới và đẩy nhanh chuyển dịch cơ cấu kinh tế để vượt qua khủng hoảng, đưa kinh tế thành phố sang giai đoạn phát triển cao hơn trở thành yêu cầu cấp bách. Nhằm đáp ứng yêu cầu này, UBND TP Cần Thơ cùng các sở ngành hữu quan phối hợp vời Trường Đại học Cần Thơ xây dựng Đề án "Giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế TP cần Thơ đến năm 2020" (gọi tắt là Đề án).

* Tăng trưởng có dấu hiệu chựng lại

Theo đơn vị tư vấn (Trung tâm Tư vấn và Đào tạo kinh tế, Khoa Kinh tế-Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Cần Thơ), tăng trưởng GDP của TP Cần Thơ theo giá so sánh 1994 giai đoạn 2001-2005 là 13,5%/năm và 2006-2010 là 15,1%/năm. Như vậy, tăng trưởng GDP của thành phố ổn định ở mức cao trong giai đoạn 2001-2010. Tốc độ tăng trưởng này cao hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng kinh tế cùng kỳ của cả nước và cao hơn khu vực ĐBSCL. Tuy nhiên, từ năm 2012, phát triển kinh tế của Cần Thơ bắt đầu có dấu hiệu chựng lại. Nguyên nhân là do tác động của tình hình suy giảm kinh tế chung của cả nước và thế giới. Tuy nhiên, quá trình này cũng ẩn chứa tín hiệu sắp kết thúc quá trình tăng trưởng cao dựa vào tăng đầu tư khi TP Cần Thơ trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Trong giai đoạn 2000-2012, tình hình vốn đầu tư trên địa bàn thành phố có xu hướng tăng qua các năm. Theo giá hiện hành, tốc độ tăng trưởng vốn đầu tư hơn 24%/năm trong giai đoạn 2001-2010 và năm 2011. Từ năm 2012, vốn đầu tư có xu hướng giảm, chỉ đạt 8,5%/năm. Điểm đáng lưu ý là tốc độ tăng trưởng vốn đầu tư luôn ở mức cao hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng GDP. Bên cạnh đó, hiệu quả vốn đầu tư giảm còn thể hiện qua chỉ số ICOR trên địa bàn thành phố ngày càng gia tăng. Nếu trong giai đoạn 2001-2005, chỉ khoảng 2,8 thì đến năm 2012 đã tăng 4,5 lần. Phó Giáo sư Tiến sĩ Võ Thành Danh, Trưởng khoa Khoa Kinh tế-Quản trị kinh doanh, đánh giá: "Mặc dù đầu tư nhiều nhưng trữ lượng vốn thực sự đưa vào sản xuất để tạo ra hàng hóa, dịch vụ đã không tăng tương xứng. Đây là một trong những yếu tố mà thành phố cần quan tâm khi tiến hành chuyển dịch cơ cấu kinh tế".

Các chuyên gia kinh tế nhận định, kinh tế TP Cần Thơ có dấu hiệu chuyển từ giai đoạn tăng trưởng cao do xuất phát từ quy mô kinh tế nhỏ, đầu tư lớn sang tăng trưởng ổn định ở mức thấp hơn khi quy mô kinh tế tương đối lớn. Mặt khác, trình độ phát triển chưa cao, cơ cấu kinh tế chưa tương xứng của một đô thị loại I (khu vực nông nghiệp, nông thôn còn lớn). Hiện tại, năng lực sản xuất một số ngành, sản phẩm chủ lực còn hạn chế; các ngành có hàm lượng công nghệ cao chiếm tỷ trọng nhỏ; thị trường xuất khẩu chưa ổn định, sức cạnh tranh kém. Đó là chưa kể, TP Cần Thơ còn phải đối mặt với mâu thuẫn giữa yêu cầu phát triển nhanh và đòi hỏi phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, giữ gìn bản sắc văn hoá... Xuất phát từ thực tế trên, việc tìm giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế TP Cần Thơ theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa là một yêu cầu cấp thiết.

* Tìm giải pháp thỏa đáng

Trên cơ sở đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế của TP Cần Thơ thời gian qua, Đề án đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt khoảng 13%/năm giai đoạn 2011 – 2015 và 13,5%/năm giai đoạn 2016 – 2020. Đến năm 2015, tỉ trọng khu vực 3 là 51,9%, khu vực 2 chiếm 40,8%, khu vực 1 khoảng 7,3%. Năm 2020 cơ cấu này có sự chuyển dịch theo hướng tỉ trọng khu vực 3 là 47,5%, khu vực 2 khoảng 46,9%, khu vực 1 chiếm 5,6%. Để hoàn thành các mục tiêu trên, đơn vị tư vấn đưa ra các nhóm giải pháp về: huy động vốn đầu tư; phát triển nguồn nhân lực; công nghệ; cơ chế, chính sách… Đồng thời, đề xuất phương án chuyển dịch cơ cấu kinh tế thành phố theo hướng có tác động của các giải pháp để ưu tiên phát triển khu vực 2.

Mới đây, trong buổi lấy ý kiến đóng góp từ các sở ngành hữu quan và các chuyên gia kinh tế để hoàn thiện Đề án, ông Bùi Đắc Tuấn, Trung tâm Nghiên cứu phát triển ĐBSCL, cho rằng: Với lợi thế sẵn có (vị trí địa lí, nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng…), TP Cần Thơ nên tập trung cho công nghiệp hỗ trợ có hàm lượng công nghệ cao và có thể tương tác với các địa phương khác. Tiếp đó là công nghiệp hạ nguồn nhằm tác động đến công nghiệp hỗ trợ, phù hợp với năng lực về đô thị hóa kết hợp với cảng-logistics và hình thành 1 khu công nghệ cao. Theo ông Tuấn, để đón dòng vốn đầu tư từ nước ngoài, TP Cần Thơ nên tập trung cho công nghiệp hỗ trợ ngành điện-điện tử như: cung cấp nguyên phụ liệu, linh kiện, phụ tùng... Một số ý kiến đề xuất thành phố cần đặc biệt quan tâm đến các giải pháp về đào tạo, thu hút nguồn nhân lực nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế theo hướng "kinh tế tri thức", "kinh tế xanh"…

Theo Tiến sĩ Trần Thanh Bé, Viện trưởng Viện Kinh tế-xã hội TP Cần Thơ, trong định hướng phát triển các khu vực kinh tế, TP Cần Thơ cần chú ý phát triển theo hướng chế biến tinh, sâu, công nghệ cao, tránh tình trạng thâm dụng lao động. Ngoài ra, cần quan tâm đầu tư các trung tâm phân phối, chợ đầu mối, trung tâm logistics và các dịch vụ chất lượng cao… vì đây là các lĩnh vực mà thành phố đã có sẵn lợi thế. Ngành nông nghiệp tổ chức lại sản xuất theo mô hình "Cánh đồng lớn", sản xuất theo quy trình GAP, cung ứng giống cây/con cho cả vùng ĐBSCL. Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Nguyễn Thanh Dũng yêu cầu đơn vị tư vấn tiếp thu các ý kiến đóng góp, từ đó điều chỉnh Đề án sao cho vừa đáp ứng được yêu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế TP Cần Thơ đồng thời phù hợp với xu thế phát triển chung của cả nước, đặc biệt là trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế diễn ra sâu rộng. Về phương án chuyển dịch cơ cấu kinh tế cũng cần được xem xét thận trọng vì đây là nền tảng để thành phố chỉ đạo các sở ngành hữu quan đề ra cơ chế chính sách hợp lý, đồng bộ trong chỉ đạo điều hành cũng như thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước…

Bài, ảnh: QUẾ LIM