Những năm qua, tình trạng sạt lở bờ sông ở tỉnh Cà Mau diễn biến phức tạp. Bên cạnh các giải pháp từ ngành chức năng, nhiều hộ dân trên địa bàn tỉnh đã chủ động phòng chống sạt lở bằng kè bê tông, cũng có hộ trồng mắm để giữ đất và tạo cảnh quan.

Trồng mắm chống sạt lở là mô hình hiệu quả đang được người dân Cà Mau áp dụng.

Hàng mắm trước nhà ông Nguyễn Thành ở xã Tân Duyệt, huyện Ðầm Dơi, được tỉa tót đẹp mắt như hàng rào râm bụt mà người dân thường trồng để tạo cảnh quan. 3 năm trước, dòng thủy triều lên xuống khoét sâu vào phần đất ven sông, lấn gần đến tuyến lộ nông thôn trước nhà, làm ông Thành lo lắng. Là người nuôi tôm ở vùng đất ngập mặn, ông Thành hiểu được khả năng giữ đất của cây mắm nên quyết định trồng cây này làm kè chống sạt lở. Cây mắm càng lớn, càng giúp giữ chắc được phần đất bên trong.

“Tôi mua cọc tre về gia cố tạm bên ngoài, đưa sình vô rồi trồng cây mắm vào. Bởi trồng bằng cây con cao 0,3-0,4m sẽ phát triển nhanh hơn so với trồng bằng trái khi cây còn nhỏ dễ bị ba khía phá hại. Ðồng thời tôi trồng dày để khi cắt tỉa tạo thành hàng rào đẹp mắt” - ông Thành chia sẻ.

Từ lâu, người dân Cà Mau đã truyền tai nhau “Cây mắm đi trước, cây đước theo sau” để nói về khả năng giữ đất tạo bãi bồi của loài cây này. Cũng từ đó, nhiều hộ dân tận dụng loài cây có bộ rễ chùm lan rộng mà dễ trồng này để làm kè chống sạt lở. Ở huyện Phú Tân, Huyện ủy còn có riêng nghị quyết về việc vận động nhân dân làm kè, trong đó nhấn mạnh tầm quan trọng của mô hình trồng mắm. Gia đình ông Ngô Chí Thảo ở xã Nguyễn Việt Khái, huyện Phú Tân, là một trong những hộ dân đi tiên phong thực hiện chủ trương này. Ông Thảo cho biết, sạt lở bờ sông diễn ra rộng khắp, trải dài ở các kênh, rạch địa phương, nhiều điểm có nguy cơ sạt lở làm mất đường giao thông. Từ đó, khi được chính quyền địa phương vận động làm kè, ông rất sẵn lòng.

Gia đình ông Thảo cũng chọn giải pháp làm kè tạm bên ngoài, rồi trồng mắm giữ đất, bởi cách làm này chi phí thấp và giúp tạo cảnh quan đẹp mắt. “Khi đã trồng mắm rồi, tôi bồi thêm ít đất mới vô là cây phát triển nhanh. Cây lớn có trái rụng xuống sẽ bám lại rồi mọc theo, không cần trồng lại. Cây mắm lên tốt, tôi tỉa gọn lại để tán cây không ảnh hưởng người đi đường và làm hàng kiểng luôn. Từ khi có hàng mắm đến nay, không còn lo sạt lở, đất được giữ lại bồi ra rất nhiều” - ông Thảo kể.

Từ nghị quyết của Huyện ủy, trong năm 2023, UBND huyện Phú Tân đã giao chỉ tiêu làm hơn 90km kè chống sạt lở cho các xã. Cũng từ đó, các mô hình trồng mắm chống sạt lở ngày càng lan rộng. Ông Nguyễn Quốc Liêm, Trưởng Phòng Kinh tế Hạ tầng huyện Phú Tân, đánh giá: “Từ nghị quyết của Huyện ủy, hằng năm UBND huyện đều giao chỉ tiêu cho các xã thực hiện. Trong quá trình làm, có kiểm tra, đánh giá, sơ kết. Thực tế cho thấy làm kè chống sạt lở từ cây mắm là mô hình mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần làm giảm đáng kể tình trạng xói lở bờ sông, kênh rạch. Tuy nhiên, trên địa bàn huyện cũng đang có những điểm sạt lở nghiêm trọng, cần làm kè kiên cố để giảm thiểu thiệt hại. Do đó, về lâu dài, cần nguồn vốn từ cấp trên hỗ trợ tại những tuyến có sạt lở nhiều, nghiêm trọng”.

Tỉnh Cà Mau có hơn 8.000km bờ sông, kênh rạch và dễ bị sạt lở do tác động lên xuống của thủy triều. Do đó, việc người dân trồng mắm, hay chủ động làm kè đã góp phần không nhỏ vào việc giảm thiểu tình trạng sạt lở trên địa bàn.

Bài, ảnh: HIẾU NGHĨA