Từ tận dụng phụ phẩm trong sản xuất, đến ứng dụng công nghệ vào chăn nuôi, những mô hình nông nghiệp tuần hoàn trên địa bàn TP Cần Thơ đang mở ra hướng phát triển nông nghiệp hiện đại, tiết kiệm chi phí và thân thiện với môi trường.

Nâng cao hiệu quả sản xuất

Tại Hợp tác xã (HTX) Ngũ Thường Mekong ở xã Tân Bình, mô hình nông nghiệp tuần hoàn được triển khai từ năm 2022, với sự liên kết giữa trồng trọt và chăn nuôi. Rơm được thu gom từ ruộng của người dân để làm thức ăn cho bò. Phân bò tiếp tục được phối trộn với rơm mục để nuôi trùn quế. Trùn quế sau khi thu hoạch được sử dụng làm thức ăn cho gia súc, gia cầm, thủy sản; còn phân trùn quế được dùng bón cho cỏ voi, trồng rau sạch và cung cấp cho người dân sản xuất. Theo bà Lữ Thị Nhật Hằng, Giám đốc HTX Ngũ Thường Mekong, trên diện tích khoảng 7.000m², có thời điểm mô hình mang lại doanh thu khoảng 1 tỉ đồng/năm, lợi nhuận khoảng 300 triệu đồng.

Mô hình nông nghiệp tuần hoàn từ sử dụng rơm để trồng nấm đã tăng thêm thu nhập cho người dân.

Theo bà Hằng, thay vì xem phụ phẩm là chất thải, mô hình tận dụng chúng làm đầu vào cho các khâu sản xuất tiếp theo, vừa giảm chi phí vừa tạo thêm giá trị. Do ảnh hưởng ngập lụt nên HTX Ngũ Thường Mekong đang từng bước khôi phục sản xuất và phát triển thêm mô hình nuôi gà tre thương phẩm. Mô hình được triển khai từ tháng 2-2026, hiện có 4 trại nuôi, mỗi trại khoảng 3.000 con; trung bình xuất bán khoảng 3.000 con gà/tháng.

Điểm đáng chú ý là công nghệ được đưa vào nhiều khâu chăn nuôi. Hệ thống máng ăn, máng uống tự động giúp giảm nhân công. Với máng ăn, thức ăn được đưa từ silo xuống hệ thống cảm biến, tự động bổ sung khi lượng thức ăn trong máng giảm. Theo bà Hằng, việc tự động hóa giúp hạn chế người nuôi ra vào chuồng trại, qua đó giảm nguy cơ lây lan dịch bệnh cho đàn gà. Cùng với đó, cơ sở còn sử dụng đệm lót sinh học để xử lý phân gà, hạn chế mùi hôi. Phân gà sau xử lý được tận dụng làm phân bón để trồng rau sạch; nước vệ sinh chuồng trại được thu gom, lắng và xử lý trước khi sử dụng tưới cỏ, cây trồng.

Không chỉ tại HTX Ngũ Thường Mekong, trên địa bàn TP Cần Thơ còn xuất hiện một số mô hình ứng dụng công nghệ cao như trồng dưa lưới trong nhà màng, tưới nhỏ giọt và ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Các địa phương cũng quan tâm xây dựng mô hình nông nghiệp tuần hoàn, mã số vùng trồng nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn phục vụ thị trường.

Như anh Bùi Tiền Giang ở Ấp 6, xã Vĩnh Viễn, 10 năm trước anh đầu tư nuôi 2 con bò giống, tận dụng cỏ tự nhiên, rơm rạ làm thức ăn và chủ động học hỏi kỹ thuật chăm sóc để bò sinh trưởng tốt. Trong quá trình nuôi, anh nhận thấy lượng phân bò thải ra rất lớn nên nuôi thêm trùn quế bằng phân bò, rồi dùng phân trùn quế để trồng cỏ, tạo nguồn thức ăn cho đàn bò.

Mô hình nông nghiệp tuần hoàn của anh Bùi Tiền Giang ở Ấp 6, xã Vĩnh Viễn, có doanh thu từ 200-300 triệu đồng/năm. Ảnh: HOÀI THANH

Năm 2024, anh được Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tỉnh Hậu Giang (cũ) hỗ trợ 8 con bò giống để làm mô hình. Hiện tại, đàn bò của anh tăng lên 17 con bố mẹ, hằng năm cung cấp cho người dân quanh vùng gần 20 con giống. Anh còn nuôi lươn, nuôi cá bằng cách tận dụng trùn quế làm thức ăn trong chăn nuôi, không tốn thêm chi phí. Các năm qua, mô hình nông nghiệp tuần hoàn của anh Giang mang lại nguồn thu nhập từ 200-300 triệu đồng/ha đất canh tác.

Hợp tác xã Ngũ Thường Mekong thực hiện mô hình nông nghiệp tuần hoàn đang mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Theo UBND xã Vĩnh Viễn, thời gian qua, xã tập trung hỗ trợ người dân phát triển sản xuất, chăn nuôi và nâng cao hiệu quả kinh tế. Đối với các mô nông nghiệp tuần hoàn, xã tiếp tục quan tâm phối hợp ngành Nông nghiệp thành phố hỗ trợ về kỹ thuật và thực hiện theo các chính sách của Trung ương, thành phố. Với định hướng của xã, tới đây tiếp tục phát triển kinh tế xanh, nông nghiệp tuần hoàn từng bước xây dựng nền nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả, giảm chất thải, không sử dụng chất cấm trong chăn nuôi và phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững.

Sát cánh cùng nông dân

Thời gian qua, Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp TP Cần Thơ đã triển khai nhiều mô hình nông nghiệp tuần hoàn đã mang lại hiệu quả kinh tế cao như mô hình trồng mít - nuôi dê - nuôi cá; mô hình lúa - cá - vịt; nuôi bò - trùn quế - nuôi lươn; mô hình nuôi bò - gà - lươn - cá… Đặc biệt, trong Đề án Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030 được TP Cần Thơ triển khai hiệu quả, trong đó có mô hình tuần hoàn từ rơm rạ như sử dụng rơm để trồng nấm, sau đó rơm được xử lý rồi bón lại cho cây trồng đã mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Như mô hình trồng lúa - cá - vịt ở xã Vĩnh Thuận Đông, nông dân tham gia được hỗ trợ 50% chi phí tiền mua cá trê vàng giống, lúa giống, vịt giống và thức ăn. Ngoài ra, nông dân còn được ngành chức năng chuyển giao khoa học kỹ thuật thực hiện mô hình. Mô hình tận dụng nguyên liệu thừa và chất thải cá, vịt để quay trở lại làm đầu vào sản xuất, từ đó giảm chi phí đầu tư, tăng lợi nhuận. Theo tính toán, lợi nhuận mà nông dân đạt được từ mô hình khoảng 30-46 triệu đồng/ha/vụ. Ngoài hiệu quả kinh tế, mô hình còn giúp hạn chế tối đa chất thải, khí thải ra môi trường.  

Như gia đình ông Lương Hùng Khanh ở xã Trường Long Tây, trước đây được ngành Khuyến nông hỗ trợ 50% kinh phí để thực hiện mô hình với 6 con bò sinh sản và 7.500 con cá thát lát. Ông đã tận dụng chất thải của bò làm thức ăn cho trùn quế. Từ trùn quế ông sử dụng làm thức ăn cho cá thát lát. Phân trùn quế bón cho cỏ nuôi bò thành một vòng tuần hoàn và mang lại hiệu quả cao, mỗi năm thu nhập từ mô hình cả trăm triệu đồng.

Mô hình sản xuất sạch, nông nghiệp tuần hoàn đang được người dân trên địa bàn TP Cần Thơ đẩy mạnh thực hiện.

Theo anh Huỳnh Văn Toàn, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Tân Bình, để người dân có điều kiện tiếp cận các phương thức sản xuất mới, địa phương đã phối hợp với Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp TP Cần Thơ hỗ trợ xây dựng mô hình, trong đó có hỗ trợ con giống và quy trình kỹ thuật. Hiện tại xã tiếp tục xây dựng kế hoạch về kinh tế số, kinh tế xanh, nông nghiệp tuần hoàn, đồng thời phối hợp với cơ quan chuyên môn triển khai tập huấn khoa học công nghệ và chuyển đổi số cho người dân.

Theo lãnh đạo Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp TP Cần Thơ, nông nghiệp tuần hoàn đang là hướng đi đúng nhằm hướng đến phát triển nông nghiệp bền vững. Mô hình giúp tận dụng được nguồn nguyên vật liệu đã qua sử dụng, thay vì tiêu tốn chi phí xử lý, tận dụng tối đa giá trị tài nguyên, hạn chế chất thải, khí thải ra môi trường.

Nông dân ngày càng quan tâm sản xuất xanh, sạch, không sử dụng chất cấm nên sản phẩm làm ra được thị trường ưa chuộng. Thời gian qua, Trung tâm đã thực hiện hiệu quả các chính sách hỗ trợ cho nông dân; tập huấn kỹ thuật cho người dân, xây dựng mô hình chuỗi sản xuất nông nghiệp tuần hoàn. Trung tâm khuyến cáo người dân tùy theo điều kiện, mỗi gia đình có thể chọn chuỗi nông nghiệp tuần hoàn phù hợp để mang lại hiệu quả kinh tế cao trên cùng diện tích đất canh tác...

Bài, ảnh: HOÀI THANH