Nằm trong khuôn khổ Đề án “Đào tạo 1.000 cán bộ khoa học kỹ thuật sau đại học ở nước ngoài cho 13 tỉnh, thành phố ĐBSCL” (do Trường Đại học Cần Thơ chủ trì), Đề án Cần Thơ 150 được xem là chương trình thành công so với các tỉnh, thành khác của vùng ĐBSCL. Bởi lẽ, sau hơn 6 năm khởi động, TP Cần Thơ có số lượng ứng viên đi học nhiều nhất, với 121 ứng viên (trong đó có 91 ứng viên đã về nước). Theo ông Lê Hùng Dũng, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Cần Thơ, Đề án Cần Thơ 150 đã góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ phát triển kinh tế- xã hội của địa phương.

Tuy nhiên, tại cuộc họp sơ kết tình hình thực hiện Đề án Cần Thơ 150, do ông Lê Hùng Dũng chủ trì vào trung tuần tháng 6-2012 vừa qua, nhiều vướng mắc, khó khăn phát sinh, đòi hỏi lãnh đạo các sở, ngành thành phố tháo gỡ. Đó là trong số ứng viên đã về nước, có 89 trường hợp được phân công công tác, 4 trường hợp về nước bỏ việc (chuyển công tác, tự ý bỏ việc và bị bệnh). Tỷ lệ hao hụt của đề án tuy “không đáng kể”, chiếm chưa đến 5% nhưng điều đáng nói là những “hạt giống đỏ” của thành phố đã tìm mọi cách để “ứng phó” với Ban Chủ nhiệm Đề án, khi “lỡ” vi phạm hợp đồng. Đơn cử như, trường hợp của ứng viên T.T.X.D.- tốt nghiệp thạc sĩ ngành Quản lý du lịch ở Úc, sau thời gian công tác tại đơn vị ngành du lịch thành phố, đã tự ý bỏ việc khi chưa hết hợp đồng. Khi thành phố yêu cầu bồi thường chi phí, gia đình của X.D. cho rằng hoàn cảnh gia đình khó khăn nên đề nghị trả tiền có “lộ trình phù hợp”. Tương tự, trường hợp của N.C.H.- tốt nghiệp ngành Quốc tế học ở Úc, đang làm việc tại một cơ quan nhà nước thì bỏ việc. Khi ban điều hành đề án đề nghị giải trình thì H. xin nghỉ với lý do đi trị bệnh “đau mắt” ở nước ngoài đến năm 2015 mới về nước?!... Một điều quan trọng nữa đang diễn ra khi thực hiện đề án là một số ứng viên có tâm lý “chê” lương thấp so với trình độ “du học” của mình.

Đành rằng, trước khi xây dựng Đề án Cần Thơ 150, các thành viên trong Ban chủ nhiệm đề án đã tính đến chuyện hao hụt tỷ lệ trong quá trình thực hiện đề án; tỷ lệ hao hụt là không đáng kể. Và cũng có nhiều nguyên nhân chủ quan lẫn khách quan dẫn đến tình trạng “rơi rụng” ứng viên đã và đang học ở nước ngoài. Theo một đại diện lãnh đạo Sở Kế hoạch và Đầu tư TP Cần Thơ, lương thấp không đủ trang trải cuộc sống là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng ứng viên bỏ việc trong quá trình công tác. Thế nhưng, công bằng mà nói, dù là nguyên nhân gì chăng nữa, như: lương thấp, môi trường làm việc chưa phù hợp, hoàn cảnh gia đình... thì chuyện ứng viên vi phạm hợp đồng đề án là khó chấp nhận, nếu xét ở cả góc độ tình và lý. Bởi lẽ, thành phố phải chi hàng trăm triệu đến cả tỉ đồng cho mỗi ứng viên trong quá trình đi học, trong điều kiện kinh phí của thành phố đang khó khăn. Nhiều công trình, dự án của thành phố đang rất cần kinh phí nhưng lãnh đạo thành phố vẫn dành một khoản tiền khá lớn để đầu tư thực hiện đề án, góp phần đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao cho thành phố. Và các ứng viên cũng đủ “trình độ” nhận biết sự chênh lệch mức lương giữa cơ quan nhà nước với đơn vị tư nhân, nước ngoài... Chính vì thế, trước khi đổ thừa cho hoàn cảnh, các ứng viên cần phải xem lại chuyện “tiên trách kỷ...”.

NG.NGÂN