Sản xuất lúa tại ĐBSCL đang bước vào giai đoạn thu hoạch rộ chặng cuối trong bối cảnh thời tiết được dự báo sẽ có diễn biến phức tạp do tác động của hiện tượng El Nino.

Đứng trước áp lực chi phí đầu vào gia tăng cùng tiêu chuẩn ngày càng cao từ thị trường xuất khẩu, người trồng lúa đang chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "chạy theo năng suất" sang "tối ưu hóa lợi nhuận và nâng cao giá trị hạt gạo".

Giữ vững chất lượng hạt gạo và đảm bảo tiêu chuẩn xuất khẩu

Giai đoạn cận thu hoạch dưới tác động của El Nino đòi hỏi sự cẩn trọng đặc biệt để bảo vệ trọn vẹn thành quả sản xuất. TS Nguyễn Đức Cương, Trưởng bộ môn Bảo vệ thực vật, Viện Lúa ĐBSCL, phân tích rằng cây lúa phát triển thích hợp nhất ở nền nhiệt từ 20-32°C. Khi nhiệt độ vượt ngưỡng, cây lúa rơi vào trạng thái mất cân bằng giữa quang hợp và hô hấp, gia tăng tình trạng căng thẳng oxy hóa trong tế bào và làm suy giảm khả năng tổng hợp các hóc môn bảo vệ tự nhiên. Nền nhiệt cao cũng thúc đẩy quá trình trao đổi chất ở côn trùng diễn ra nhanh hơn, khiến sâu hại bùng phát mạnh mẽ. Vì vậy, việc bảo vệ bộ lá đòng xanh khỏe cho đến sát ngày thu hoạch chính là chìa khóa giúp lúa chín chắc, hạt gạo sáng mẩy và hạn chế tỷ lệ gãy vỡ khi xay xát.

Ghi nhận thực tế tại ruộng lúa ST25 của nông dân Nguyễn Hoài Vững ở xã Trường Khánh, TP Cần Thơ. Dù thời tiết khắc nghiệt, ruộng lúa chuẩn bị thu hoạch của ông vẫn duy trì trạng thái xanh tốt, cây lúa đứng lá, bộ lá đòng to và giữ được màu xanh đậm. Ông Vững chia sẻ nhờ được tư vấn từ chuyên gia nông nghiệp, ông áp dụng bộ giải pháp Much More Rice của Bayer nhiều năm và thấy đạt hiệu quả rất tốt. Trong đó, ông rất tâm đắc sản phẩm Nativo 750WG khi giúp phòng ngừa hiệu quả bệnh đạo ôn và lem lép hạt mà không cần phối trộn thêm sản phẩm khác, giúp lúa đứng lá và giữ nguyên màu xanh tươi của lá đòng cho đến khi trổ chín.

Ghi nhận thực tế tại ruộng lúa ST25 của nông dân Nguyễn Hoài Vững, ruộng lúa vẫn duy trì trạng thái xanh tốt, cây lúa đứng lá, bộ lá đòng to và giữ được màu xanh đậm.

Giải mã cơ chế này dưới góc độ kỹ thuật, Kỹ sư nông nghiệp Lý Hoàng Minh từ Công ty Bayer Việt Nam, cho biết Nativo 750WG không chỉ quản lý triệt để các bệnh nấm nguy hiểm như đạo ôn lá, đạo ôn cổ bông và lem lép hạt, mà còn giúp giảm thiểu tình trạng căng thẳng oxy hóa bằng cách tăng cường hoạt động của các enzyme có lợi và vô hiệu hóa các độc tố sinh ra khi cây gặp thời tiết xấu. Nhờ đó, tế bào lúa ít bị tổn thương, giúp cây tăng cường khả năng chống chịu trước các điều kiện bất lợi như nắng hạn và áp lực nấm bệnh. Ngoài ra, Nativo còn thúc đẩy quá trình đồng hóa đạm (Nitrate) bằng cách tăng cường hoạt tính enzyme nội sinh để chuyển hóa mạnh mẽ thành các axit amin và protein nuôi cây, giúp cây lúa hấp thu phân bón triệt để và giữ lá xanh khỏe mà không cần lạm dụng bón thừa phân.

Bên cạnh yếu tố năng suất, TS Lê Văn Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh An Giang, đặc biệt nhấn mạnh đến yếu tố chất lượng và ngưỡng dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (MRL) đối với hạt gạo xuất khẩu sang các thị trường khắt khe như EU hay Nhật Bản. Nông dân cần tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc "4 đúng" gồm đúng thuốc, đúng lúc, đúng liều lượng nồng độ và đúng cách, đồng thời đảm bảo thời gian cách ly, tránh phun thuốc theo thói quen.

Thực tế từ các mô hình khảo sát do Trung tâm Khuyến nông An Giang phối hợp Bayer Việt Nam triển khai cho thấy, những ruộng lúa áp dụng quy trình quản lý dịch hại khoa học, kiểm soát tốt ngưỡng dư lượng an toàn dưới mức quy định của EU và Nhật Bản luôn được các công ty thu mua ưu tiên bao tiêu với mức giá cao hơn từ 200-500 đồng/kg so với canh tác truyền thống.

Chủ động làm sạch đồng ruộng, sẵn sàng cho vụ tiếp theo

Dự báo về tình hình thời tiết, ThS Lê Văn Chấn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp, cho biết hiện trạng El Nino có xác suất kéo dài đến cuối năm lên tới 80-90%. Do đó, ngay sau khi thu hoạch, việc chuẩn bị cho vụ gieo trồng tiếp theo cần được thực hiện chủ động để ngắt đứt nguồn dịch hại truyền vụ.

Trong quy trình "Bội thu cây lúa" (Much More Rice) của Bayer hướng đến các vụ mùa tiếp theo, nhà nông có thể lựa chọn linh hoạt chuỗi giải pháp đồng bộ. Trong đó, Nativo 750WG đóng vai trò là giải pháp chiến lược quản lý bệnh đạo ôn, lem lép hạt và duy trì bộ lá xanh khỏe. Sản phẩm Vayego 200SC hỗ trợ quản lý hiệu quả sâu đục thân và sâu cuốn lá. Sản phẩm Antracol 70WP bổ sung vi lượng kẽm tinh khiết giúp lá lúa cứng cáp, tăng cường sức khỏe và nâng cao khả năng chống chịu trước thời tiết cực đoan như nắng nóng hoặc mưa dầm, đồng thời phòng ngừa hiệu quả bệnh đốm vằn và vàng lá. Bên cạnh đó, Aliette 800WG được sử dụng chuyên biệt để quản lý nhóm bệnh do vi khuẩn gây ra, trong đó có bệnh cháy bìa lá hay bạc lá.

Trong quy trình "Bội thu cây lúa" (Much More Rice) của Bayer, nhà nông có thể lựa chọn linh hoạt chuỗi giải pháp đồng bộ.

Tối ưu hóa lợi nhuận và hướng tới canh tác bền vững

Trong bối cảnh El Nino và biến đổi khí hậu tiếp tục tạo ra nhiều bất định, hiệu quả sản xuất không chỉ được đo bằng năng suất mà còn ở khả năng kiểm soát chi phí, giảm rủi ro và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường. Điều này đòi hỏi người trồng lúa chuyển từ tư duy "làm nhiều để thu nhiều" sang "đầu tư đúng để có lợi nhuận".

Một vụ lúa hiệu quả không nhất thiết là vụ đạt năng suất cao nhất, mà là vụ giúp người trồng kiểm soát tốt đầu vào, bảo vệ chất lượng nông sản để bán được giá cao, giảm thiểu rủi ro trước thời tiết cực đoan và chuẩn bị sẵn sàng mặt bằng tốt cho vụ gieo trồng tiếp theo. Khi kỹ thuật canh tác khoa học được kết hợp với các giải pháp quản lý dịch hại phù hợp, nông dân ĐBSCL sẽ có thêm cơ sở vững chắc để nâng cao lợi nhuận và hướng đến sản xuất nông nghiệp bền vững.

NAM PHÚ