Theo các chuyên gia, gần đây tình hình thiên tai diễn ra ngày càng khốc liệt, không theo quy luật, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt, sản xuất… của người dân. Nhất là bão, áp thấp nhiệt đới, sạt lở bờ sông, triều cường, giông lốc xảy ra liên tiếp, với cường độ mạnh, trên phạm vi rộng đã gây hậu quả nghiêm trọng. Năm 2026, nhiều giải pháp được các ngành, các cấp đặt ra nhằm giảm thiểu ảnh hưởng thiên tai, nhất là hạn chế thiệt hại tính mạng, tài sản và ảnh hưởng sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh của người dân.

Nhiều thiệt hại do thiên tai

Theo Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự (PTDS) TP Cần Thơ, do ảnh hưởng biến đổi khí hậu (BĐKH) nên tình hình thời tiết, thủy văn trên cả nước nói chung và ở TP Cần Thơ nói riêng thất thường, cực đoan trong những năm gần đây. Tổng hợp từ các xã, phường trên địa bàn TP Cần Thơ, năm 2025 toàn thành phố ghi nhận 5 loại hình thiên tai với tổng thiệt hại khoảng 40 tỉ đồng.

Khu vực Bến Ninh Kiều (trung tâm TP Cần Thơ) ngập sâu do triều cường, đang cần giải pháp phòng, tránh.

Trong đó, sạt lở bờ sông, bờ biển xảy ra 121 đợt, với tổng chiều dài 2,982km, làm 51 hộ dân bị ảnh hưởng, tổng thiệt hại khoảng 26,066 tỉ đồng. Mưa lớn kèm theo giông lốc xảy ra 76 đợt, làm ảnh hưởng 291 hộ dân, 2 trường học, 1 trạm y tế xã và 4 người bị thương, tổng thiệt hại 10,8 tỉ đồng. Triều cường, mưa lớn gây ngập lụt trên diện rộng, trong đó đợt triều cường tháng 9 âm lịch (đợt 5) kết hợp với bão số 13 (KAMAEGI) đã ảnh hưởng hơn 4.900ha sản xuất nông nghiệp và hơn 120ha nuôi trồng thủy sản bị thiệt hại. Xâm nhập mặn xảy ra 13 đợt trên sông Hậu tại Trần Đề, sông Cái Lớn, sông Cái Côn, sông Mỹ Thanh tại Dù Tho, kênh Quản lộ Phụng Hiệp. Trên biển Đông xuất hiện 15 cơn bão gây mưa giông, nhưng không trực tiếp ảnh hưởng, gây thiệt hại cho TP Cần Thơ.

Ông Nguyễn Tấn Nhơn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP Cần Thơ, cho biết: “Ngay khi xảy ra thiên tai, Sở NN&MT phối hợp với địa phương và các cơ quan liên quan huy động lực lượng hỗ trợ người dân khắc phục sự cố. Các khu vực đê bao vùng sản xuất bị ảnh hưởng do ngập lụt và triều cường, Sở đã chỉ đạo các địa phương gia cố, khắc phục sạt lở để bảo vệ sản xuất. Bên cạnh đó, Sở NN&MT tổng hợp các trường hợp thiệt hại từ địa phương để lập thủ tục hỗ trợ ngay sau khi Quỹ Phòng, chống thiên tai được kiện toàn. Đặc biệt, xây dựng các quy định về mức hỗ trợ sản xuất nông nghiệp để khôi phục sản xuất ở các vùng bị thiệt hại do thiên tai, dịch hại thực vật trên địa bàn thành phố; xây dựng kế hoạch hỗ trợ giống cây trồng và vật nuôi, hỗ trợ khuyến nông và chuyển giao kỹ thuật trong năm 2026, trong đó lồng ghép và ưu tiên hỗ trợ cho nông dân vùng bị thiệt hại khôi phục sản xuất và ổn định đời sống”. 

Năm 2025, thành phố đã hỗ trợ khắc phục thiệt hại do thiên tai là 1,4 tỉ đồng, trong đó 937 triệu đồng đã được UBND thành phố phê duyệt hỗ trợ, 411,5 triệu đồng tạm ứng từ Quỹ Phòng, chống thiên tai của thành phố. Ngoài ra, các địa phương còn huy động vật chất, ngày công lao động để hỗ trợ người dân bị thiệt hại khắc phục hậu quả, ổn định cuộc sống.

Tăng cường giải pháp ứng phó

Theo dự báo, năm 2026 tình hình thiên tai, thời tiết, hạn mặn… diễn ra khắc nghiệt hơn so với trung bình nhiều năm. Ban Chỉ huy PTDS TP Cần Thơ đề nghị Đài Khí tượng Thủy văn thành phố theo dõi chặt chẽ, dự báo kịp thời, chính xác mọi diễn biến thời tiết, thủy văn trên địa bàn thành phố, phục vụ tốt công tác phòng, chống thiên tai đạt hiệu quả. Phối hợp chặt chẽ với Ban Chỉ huy PTDS các cấp, các ngành thông báo tình hình thiên tai, hạn, xâm nhập mặn, triều cường để các ngành, các địa phương và người dân biết, chủ động ứng phó. Thường trực Ban Chỉ huy và các thành viên Ban Chỉ huy PTDS thành phố, các ngành, các cấp thường xuyên theo dõi diễn biến tình hình thiên tai để có các giải pháp chủ động phòng, chống và chỉ đạo khắc phục hậu quả kịp thời.

Sở NN&MT TP Cần Thơ (Thường trực Ban Chỉ huy PTDS TP Cần Thơ), cho biết: Hiện nay, TP Cần Thơ thực hiện giai đoạn chuẩn bị Dự án “Chống chịu khí hậu và chuyển đổi tổng hợp vùng ĐBSCL TP Cần Thơ” từ vốn vay Ngân hàng Thế giới cho giai đoạn 2026-2030 (Dự án WB11), dự án sẽ được triển khai trên địa bàn các xã, phường trọng điểm sản xuất nông nghiệp của thành phố. Trong đó, thực hiện các mô hình đa dạng hóa sinh kế, thúc đẩy các hoạt động sinh kế bền vững dựa trên hệ sinh thái đảm bảo phù hợp với điều kiện tự nhiên và môi trường, nâng cao đời sống tinh thần, vật chất của người dân, nâng cao thu nhập và thu hút nhiều lao động trẻ ở lại địa phương. Đầu tư nâng cấp hệ thống hạ tầng thủy lợi phục vụ chuyển tải nước, khơi thông dòng chảy, chống úng, chống ngập, dự trữ nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và cải thiện môi trường sinh thái bảo vệ sản xuất và chủ động ứng phó với tác động của BĐKH (hạn, ngập úng và xâm nhập mặn).

Bên cạnh đó, Sở NN&MT đã đề xuất phương án phòng, chống thiên tai và thích ứng với BĐKH tích hợp vào Quy hoạch TP Cần Thơ (đang được điều chỉnh). Cụ thể, thành phố thực hiện các dự án, công trình chủ động ứng phó có hiệu quả với các tác động bất lợi của hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, ngập, sụt lún, sạt lở bờ sông, bờ biển, kết hợp hài hòa giữa giải pháp công trình và giải pháp phi công trình. Bảo đảm an toàn trước các tác động bất lợi do thiên tai liên quan đến nước gây ra cho đô thị, khu dân cư, hoạt động sản xuất trong điều kiện BĐKH. Chủ động phòng tránh, thích nghi với triều cường, ngập úng, bảo vệ dân cư ở các lưu vực sông, bảo đảm sản xuất.

Ông Nguyễn Tấn Nhơn cho biết thêm: “Ngoài các giải pháp trên, thời gian tới thành phố còn tập trung xây dựng và thực hiện phương án phòng, chống thiên tai và thích ứng với BĐKH, trong đó có phân vùng rủi ro đối với từng loại thiên tai trên địa bàn và xác định các khu vực ưu tiên phòng, chống đối với từng loại thiên tai. Đồng thời, cụ thể hóa các phương án quản lý rủi ro thiên tai, thích ứng với BĐKH. Có phương án phòng, chống triều cường các tuyến sông, bờ biển, phương án đầu tư phát triển, hoàn thiện hệ thống đê và kết cấu hạ tầng phòng, chống thiên tai hiệu quả; kết hợp đồng bộ với các công trình, dự án do Trung ương đầu tư trên địa bàn thành phố...”.

Bài, ảnh: HÀ VĂN