Phát triển kinh tế bền vững, tôn trọng quy luật tự nhiên là một trong những mục tiêu mà mọi hoạt động thích ứng biến đổi khí hậu (BĐKH) ở TP Cần Thơ và ĐBSCL hướng đến. Mục tiêu này không những thể hiện qua những công trình, dự án cụ thể, mà còn phối hợp chặt chẽ với các tổ chức quốc tế để triển khai thực hiện.

Hợp tác ứng phó biến đổi khí hậu

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP Cần Thơ, BĐKH trên địa bàn TP Cần Thơ đang diễn biến ngày càng rõ nét, phức tạp và khó dự báo. Khô hạn, xâm nhập mặn, thiếu nước ngọt phục vụ sản xuất nông nghiệp đang diễn ra, nhất là ở khu vực cửa sông, ven biển. Riêng năm 2025, do tác động BĐKH toàn thành phố xảy ra 121 đợt sạt lở bờ sông, bờ biển; 78 đợt mưa lớn kèm theo giông lốc; 6 đợt ngập lụt, triều cường... Thiên tai làm 4 người bị thương, 347 hộ dân bị thiệt hại về nhà ở, ước tổng thiệt hại tài sản khoảng 51,34 tỉ đồng.

Ngập lụt đô thị do triều cường, BĐKH đang cần giải pháp hỗ trợ ứng phó tại TP Cần Thơ.

Nhiều chuyên gia cảnh báo, những năm gần đây, ĐBSCL có xu hướng mưa giảm, hạn hán gia tăng, nước biển dâng, nguy cơ lũ lụt, xói lở ngày càng nghiêm trọng. Có tới 40% khu vực nguy cơ bị ảnh hưởng xói lở; hơn 10% diện tích lúa có thể chịu tác động của BĐKH, trong đó có TP Cần Thơ. Trước tình hình đó, Quỹ WARM (Quản lý nước và tài nguyên thiên nhiên) do Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) triển khai thực hiện nhiều dự án ứng phó BĐKH, với đội ngũ chuyên trách và các đơn vị tư vấn quốc tế phối hợp thực hiện. AFD đã tài trợ cho Việt Nam hơn 90 dự án với tổng vốn gần 2,1 tỉ EURO, trong đó có TP Cần Thơ, tập trung vào hạ tầng, năng lượng, nông nghiệp, gắn với Thỏa thuận Paris về BĐKH. TP Cần Thơ đang triển khai dự án phát triển đô thị xanh thích ứng BĐKH tại Ngã Bảy, đồng thời phối hợp nghiên cứu tác động kinh tế - xã hội của BĐKH và chuyển dịch năng lượng trong giai đoạn tiếp theo.

Giai đoạn 1, thành phố thực hiện Dự án phát triển đô thị xanh thích ứng với BĐKH tại Ngã Bảy từ nguồn vốn vay của AFD, vốn hỗ trợ không hoàn lại và vốn đối ứng của địa phương với tổng kinh phí 1.211,372 tỉ đồng (tương đương 44.457.280 EURO) triển khai trong 4 năm (từ 2023 đến 2026). Theo ông Nguyễn Văn Cà Lơ Anh, Giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp TP Cần Thơ, mục tiêu dự án nhằm xây dựng kết cấu hạ tầng đô thị đồng bộ theo hướng hiện đại, tiếp cận các tiêu chuẩn đô thị xanh, đô thị văn minh phát triển xứng tầm là một trong các đô thị hạt nhân của thành phố. Dự án gồm 4 hợp phần, trong đó hợp phần A thực hiện giảm thiểu rủi ro ngập úng; hợp phần B cải thiện quản lý nước thải và vệ sinh môi trường; hợp phần C cải tạo nâng cấp đô thị và phát triển không gian công cộng; hợp phần D hỗ trợ kỹ thuật.

Giai đoạn 2, TP Cần Thơ phối hợp AFD triển khai Dự án nghiên cứu tác động kinh tế - xã hội của BĐKH và chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam (dự án GEMEMS). Dự án tập trung đánh giá các ảnh hưởng mang tính vĩ mô của BĐKH đối với nền kinh tế và xã hội, đồng thời nghiên cứu lộ trình chuyển dịch năng lượng phù hợp cho Việt Nam. Trên cơ sở danh mục các ấn bản năm 2025 và 2026 - Dự án GEMMES Việt Nam tham khảo thông tin phục vụ cho công tác hoạch định chính sách thích ứng với BĐKH tại TP Cần Thơ.

Tăng cường thực hiện

Để các dự án trên phát huy hiệu quả, lãnh đạo TP Cần Thơ đề nghị AFD tiếp tục quan tâm, cử chuyên gia và đối tác kỹ thuật hỗ trợ thành phố trong việc chuyển giao, ứng dụng hiệu quả kết quả nghiên cứu của Dự án GEMMES vào thực tiễn quản lý và thích ứng với BĐKH. Qua đó góp phần cụ thể hóa các cam kết của Việt Nam tại COP26 về mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. Hỗ trợ thành phố rà soát, cập nhật kế hoạch hành động ứng phó BĐKH giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; chuyển giao, hướng dẫn áp dụng các mô hình phân tích của Dự án GEMMES nhằm đánh giá toàn diện tác động kinh tế - xã hội của các lộ trình chuyển dịch năng lượng.

Tại buổi làm việc với AFD, ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, cho biết: "Hiện nay, Sở NN&MT tham mưu UBND thành phố trình Thành ủy ban hành Nghị quyết Cần Thơ xanh, thích ứng với BĐKH, phát triển bền vững giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn 2035, trong đó có nhiều nhiệm vụ liên quan đến phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, hoàn thiện cơ sở hạ tầng thích ứng với BĐKH, mô hình nông nghiệp bền vững, hoạt động cải thiện chất lượng môi trường sống, bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học... TP Cần Thơ đề nghị AFD tiếp tục đồng hành trong quá trình thực hiện nghị quyết này thời gian tới, đồng thời hỗ trợ nhân rộng mô hình đô thị xanh thích ứng với BĐKH, phát triển carbon thấp phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương".

Để tiếp tục phát huy hiệu quả hợp tác của giai đoạn 1 giữa AFD và TP Cần Thơ, UBND TP Cần Thơ đề xuất AFD thông qua Quỹ WARM hỗ trợ kinh phí để thành phố tiếp tục thực hiện Dự án nâng cấp, cải tạo đô thị Long Mỹ (thuộc phường Long Mỹ và Long Bình, Long Phú 1), với các công trình nâng cấp, cải tạo hệ thống thoát nước đô thị; xây dựng hệ thống thoát nước thải, nhà máy xử lý nước thải tập trung; xây dựng kè dọc các tuyến kênh nhằm chống chịu với BĐKH; nâng cấp đầu tư các tuyến đường trong đô thị; chỉnh trang đô thị, nâng cấp, cải tạo hệ thống chiếu sáng, công viên cây xanh... Các đề xuất trên được AFD ghi nhận và xem xét đầu tư.

Bài, ảnh: HÀ VĂN