Hoạt động gần 3 năm nay, Nhà máy xử lý chất thải rắn Cần Thơ (còn gọi là Nhà máy đốt rác phát điện Cần Thơ) xử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn TP Cần Thơ đạt hiệu quả cao, góp phần tiêu hủy lượng rác thải sinh hoạt của thành phố, bảo vệ môi trường (BVMT), xây dựng TP Cần Thơ thêm sáng, xanh, sạch, đẹp. Tuy nhiên, trong quá trình đốt rác thải sinh hoạt, nhà máy thải ra lượng tro bay khá lớn và cần được xử lý, tránh ô nhiễm môi trường…

Nhà máy xử lý chất thải rắn Cần Thơ hoạt động tại ấp Trường Thọ, xã Trường Xuân, huyện Thới Lai.

Theo đánh giá của Sở Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) TP Cần Thơ, Nhà máy xử lý chất thải rắn Cần Thơ là đơn vị đốt rác phát điện đầu tiên ở khu vực ÐBSCL và cả nước. Trong suốt thời gian hoạt động, nhà máy đốt rác tuân thủ tiêu chuẩn quy định về BVMT. Ðặc biệt, trong những ngày giãn cách xã hội để phòng, chống dịch COVID-19, Nhà máy xử lý chất thải rắn Cần Thơ hoạt động ổn định, an toàn, liên tục và thực hiện đầy đủ các quy định về phòng, chống dịch, thực hiện “5K”; sát khuẩn, vệ sinh phương tiện vận chuyển rác thải ra vào nhà máy… Ông Nguyễn Chí Kiên, Phó Giám đốc Sở TN&MT TP Cần Thơ, cho biết: “Quy trình xử lý, đốt rác phát điện của nhà máy đều tuân thủ theo tiêu chuẩn an toàn vệ sinh môi trường theo quy định. Nhà máy xử lý rác bằng công nghệ đốt, phát điện với hơn 150.000 Kwh/ngày và đấu nối vào lưới điện quốc gia. Ðây là công trình vừa góp phần giải quyết vấn đề bức xúc của TP Cần Thơ về rác thải, vừa góp phần xây dựng đô thị an toàn, vệ sinh và
sạch đẹp...”.

Nhà máy xử lý chất thải rắn Cần Thơ toạ lạc tại ấp Trường Thọ, xã Trường Xuân, huyện Thới Lai, có diện tích trên 5,3ha. Nhà máy hoạt động từ tháng 11-2018, với công suất xử lý chất thải rắn sinh hoạt trung bình khoảng 500 tấn/ngày. Chất thải rắn sinh hoạt tại quận Ninh Kiều, Cái Răng, Bình Thủy và huyện Thới Lai… được nhà máy tiếp nhận và đốt rác phát điện với công suất phát điện 7,5 MW. Gần đây, được sự thống nhất của ngành chức năng thành phố, Nhà máy xử lý chất thải rắn Cần Thơ tiếp nhận và xử lý thêm lượng rác thải sinh hoạt trên địa bàn quận Ô Môn và Thốt Nốt. Trong tháng 7-2021, nhà máy đã xử lý thêm 622,8 tấn rác thải sinh hoạt của quận Ô Môn, 995 tấn rác thải sinh hoạt của quận Thốt Nốt, góp phần BVMT tại 2 địa phương trên.

Theo Ban Giám đốc Nhà máy xử lý chất thải rắn Cần Thơ, khi bắt đầu xây dựng, nhà máy đã đầu tư xây dựng các công trình xử lý môi trường. Ðiển hình, hệ thống xử lý nước rỉ rác được xây dựng với công xuất 200m3/ngày đêm, đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường cấp quốc gia về nước thải công nghiệp. Ðặc biệt, nước rỉ rác sau khi xử lý được tuần hoàn, tái sử dụng cho hoạt động của nhà máy, không thải ra ngoài môi trường. Hệ thống xử lý bụi, khí thải của lò đốt chất thải rắn sinh hoạt với công suất xử lý bụi, khí thải tối đa theo thiết kế 110.000m3/giờ, đạt quy chuẩn kỹ thuật về môi trường cấp quốc gia về lò đốt chất thải rắn sinh hoạt. Bên cạnh đó, nhà máy cũng lắp đặt 1 hệ thống quan trắc tự động, liên tục; xây dựng công trình lưu giữ, ổn định hóa tro bay phát sinh từ hệ thống xử lý khí thải, có công suất thiết kế 40 tấn/ngày, khu vực ổn định hóa tro bay có diện tích khoảng 234m2, khu vực lưu chứa tạm thời tro bay có diện tích khoảng 1.221m2. Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động của nhà máy mỗi ngày phát sinh từ 8 đến 10 tấn tro bay (do đốt rác), do đó khu vực lưu chứa tạm thời tro bay đã quá tải từ tháng 5-2019 và lưu giữ được 1.500 tấn tro bay. Hiện nhà máy đang cần thành phố phối hợp, hỗ trợ xử lý lượng tro bay trên.

Sau gần 3 năm hoạt động, lượng tro bay phát sinh của Nhà máy xử lý chất thải rắn Cần Thơ đến nay hơn 9.000 tấn. Trong đó có 1.500 tấn được trữ tạm, 7.571 tấn đang phải để ngoài trời, chưa được xử lý đúng quy trình do bãi chôn lấp chưa triển khai xây dựng. Theo Sở TN&MT TP Cần Thơ, trước tình hình đó, nhà máy đã xin ý kiến thành phố để tạm lượng tro bay trên (7.571 tấn) tại khu đất trống cạnh nhà máy trong khi chờ thành phố bố trí khu chôn lấp chất thải tro bay (với dự kiến diện tích chôn lấp khoảng 5.000m2). Hiện 7.571 tấn tro bay trên đang được để lộ thiên ngoài trời, Công ty TNHH Năng lượng Môi trường EB (đơn vị đầu tư xây dựng, quản lý và khai thác nhà máy) đã sử dụng 2 lớp lót màng chống thấm để che nắng, che mưa… Tuy nhiên, đây là giải pháp tạm thời, vì theo báo cáo đánh giá tác động môi trường và giấy xác nhận hoàn thành công trình BVMT của nhà máy được Bộ TN&MT phê duyệt, xác nhận tro bay được xem là chất thải nguy hại cần được xử lý theo quy chuẩn BVMT. Ðồng thời, theo hợp đồng dịch vụ xử lý chất thải rắn sinh hoạt số 06/2017 ngày 22-6-2017 giữa Công ty TNHH Năng lượng Môi trường EB và TP Cần Thơ (ủy quyền cho Sở Xây dựng ký kết hợp đồng) thành phố có trách nhiệm tìm và cung cấp cho công ty diện tích đất cần thiết làm bãi chôn lấp tro bay sinh ra trong quá trình đốt chất thải; công ty vận chuyển tro bay tới bãi chôn và thành phố có trách nhiệm xử lý chôn lấp và chi trả các chi phí liên quan đến việc chôn lấp số tro bay đó.

Theo ông Nguyễn Chí Kiên, với tình hình trên Sở TN&MT đã đề nghị UBND thành phố giao Sở Kế hoạch và Ðầu tư (KH&ÐT), Sở TN&MT, các đơn vị liên quan tiếp tục hoàn tất thủ tục, kêu gọi lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án xử lý chôn lấp chất thải tro bay của Nhà máy xử lý chất thải rắn Cần Thơ. Bởi, việc quản lý tro bay như trên không hợp lý, không hợp kỹ thuật, vệ sinh và sẽ dẫn đến ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí dẫn đến ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng. Ðể đảm bảo môi trường trong mùa mưa, lũ, tránh bị phát tán vào môi trường, Sở TN&MT đề xuất UBND thành phố chấp thuận chủ trương đấu thầu, lựa chọn các công ty có năng lực vận chuyển và xử lý số lượng tro bay hiện đang để lộ thiên…

Mới đây, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Trần Việt Trường có ý kiến chỉ đạo Sở Kế hoạch và Ðầu tư, Sở TN&MT, các đơn vị có liên quan về việc xử lý chất thải tro bay của Nhà máy xử lý chất thải rắn Cần Thơ. Theo đó, Sở Kế hoạch và Ðầu tư phối hợp với Sở TN&MT cùng các đơn vị có liên quan khẩn trương hoàn tất thủ tục để mời gọi, lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án xử lý chôn lấp chất thải tro bay của Nhà máy xử lý chất thải rắn Cần Thơ. Chủ tịch UBND thành phố cũng thống nhất chủ trương tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà thầu có năng lực để thực hiện vận chuyển và xử lý số lượng tro bay hiện đang lưu trữ tạm tại nhà máy. Sở TN&MT rà soát, xác định chi phí và lên kế hoạch thực hiện lựa chọn nhà thầu vận chuyển và xử lý số lượng tro bay trên trình cơ quan có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt theo đúng trình tự, thủ tục quy định…

Bài, ảnh: HÀ VĂN