16/11/2026 - 11:18

Siết chặt kiểm soát bao bì nông sản xuất khẩu 

Những quy định mới của Liên minh châu Âu (EU) về bao bì và chất thải bao bì đang đòi hỏi doanh nghiệp xuất khẩu nông, lâm, thủy sản Việt Nam phải thay đổi từ thiết kế, lựa chọn vật liệu đến công nghệ đóng gói. Trong đó, thách thức lớn nhất là tìm giải pháp để bao bì vừa đáp ứng yêu cầu môi trường vừa giữ chất lượng nông sản, đồng thời tối ưu chi phí để duy trì năng lực cạnh tranh.

Đóng gói hạt điều xuất khẩu tại doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Đồng Nai. (Ảnh: VÂN NAM)

Mở rộng trách nhiệm nhà sản xuất

Từ ngày 12/8/2026, Quy định (EU) 2025/40 về bao bì và chất thải bao bì (PPWR) đã chính thức được áp dụng, siết chặt kiểm soát các chất đáng lo ngại (SoC) và toàn bộ “vòng đời” của bao bì. Sau đó, giai đoạn 2028-2030, yêu cầu về bao bì sẽ tiếp tục được “nâng cấp”.

Cụ thể, đến ngày 12/2/2028, doanh nghiệp đóng gói sản phẩm bán lẻ phải giảm khoảng trống trong bao bì xuống mức tối thiểu cần thiết. Từ khoảng năm 2030, PPWR sẽ bước sang giai đoạn chặt chẽ hơn đối với thiết kế để tái chế và hàm lượng vật liệu tái chế.

Phó Cục trưởng Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương) Lê Hoàng Tài cho rằng, các quy định của EU về PPWR đang đặt ra những yêu cầu mới đối với doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm. Bao bì không đơn thuần là phương tiện bảo quản, vận chuyển và giới thiệu sản phẩm mà đóng vai trò quan trọng quyết định khả năng đáp ứng tiêu chuẩn thị trường và tham gia chuỗi cung ứng vào EU.

Doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động cập nhật quy định, rà soát quy trình sản xuất và lựa chọn giải pháp bao bì phù hợp; đồng thời quan tâm hơn đến khả năng tái chế, giảm chất thải, sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường và bảo đảm các yêu cầu về an toàn khi tiếp xúc với thực phẩm.

Theo Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển kiêm nhiệm Đan Mạch, Na Uy, Iceland và Latvia, đối với Quy định (EU) 2025/40, doanh nghiệp Việt Nam cần phân biệt rõ hai nhóm nghĩa vụ.

Nhóm thứ nhất là các yêu cầu kỹ thuật theo PPWR. Theo đó, bao bì đưa vào thị trường EU phải đáp ứng các yêu cầu chung về thành phần, khả năng tái chế, giảm vật liệu bao bì, hồ sơ kỹ thuật và bản công bố sự phù hợp.

Nhóm thứ hai là trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) bao gồm nghĩa vụ đăng ký, báo cáo và đóng góp tài chính cho hoạt động thu gom, phân loại và xử lý chất thải bao bì tại từng quốc gia thành viên.

Hai nhóm nghĩa vụ này tồn tại song song và được xử lý riêng biệt cho nên doanh nghiệp xuất khẩu cần xác định rõ ai là chủ thể chịu trách nhiệm EPR.

Các quy định này sẽ tác động trực tiếp đến nhiều mặt hàng nông, lâm, thủy sản xuất khẩu của Việt Nam. Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) Lê Hằng cho biết, trong lĩnh vực thủy sản, những doanh nghiệp sản xuất tôm chế biến, cá fillet/portion, cá tẩm bột, sản phẩm ăn liền hoặc chế biến sẵn, surimi, cá ngừ và các sản phẩm đóng gói trực tiếp cho hệ thống bán lẻ EU có thể phải rà soát bao bì nhiều hơn do thường sử dụng túi chân không, màng mềm nhiều lớp, khay cứng, sleeve/carton và các vật liệu barrier. Hàng đông lạnh dạng block hoặc nguyên liệu cung cấp cho doanh nghiệp có thể ít chịu tác động hơn nhưng vẫn phải xem xét túi nhựa, carton, thùng cách nhiệt và bao bì vận chuyển.

Chủ động tìm nguồn bao bì thay thế

Theo ông Đinh Cao Khuê, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao, công ty hiện đang xuất khẩu nhiều loại hoa quả sấy, nước quả cô đặc, sản phẩm đông lạnh và đóng hộp vào thị trường EU. Đến nay, một số sản phẩm đã sử dụng bao bì hộp giấy Tetra Recart như ngô ngọt, ngô ngọt nghiền, nước dứa nguyên chất...

Theo đại diện Tập đoàn Tetra Pak, đơn vị cung cấp giải pháp đóng gói, bao bì Tetra Recart sử dụng vật liệu không chứa BPA, được thiết kế chuyên biệt để đáp ứng các yêu cầu của quy trình tiệt trùng Retort nhằm giữ độ nguyên vẹn dưới điều kiện nhiệt độ và áp suất cần thiết cho an toàn thực phẩm, kể cả sản phẩm giàu đạm, có dầu.

Đây cũng là loại bao bì có dấu chân carbon thấp hơn so với lon kim loại hay túi nhựa và có thể tái chế tại nơi có hạ tầng thu gom, phân loại và tái chế ở quy mô lớn; đồng thời có lộ trình công nghệ rõ ràng để đáp ứng các yêu cầu tương lai theo quy định PPWR.

Tuy nhiên, đối với các doanh nghiệp thủy sản, áp lực đáp ứng tiêu chí bao bì lớn hơn do nhiều sản phẩm đòi hỏi bao bì phải bảo đảm khả năng chịu đông lạnh, chống mất nước, hạn chế ô-xi hóa, chống rò rỉ, đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm và duy trì thời hạn sử dụng. Vì vậy, vật liệu mới phải được đánh giá đồng thời cả về khả năng tái chế và chức năng bảo vệ thực phẩm.

Trước thực tế đó, VASEP khuyến cáo, doanh nghiệp nên rà soát, thống kê toàn bộ các loại bao bì sử dụng cho sản phẩm xuất khẩu sang EU. Với từng mã hàng, cần xác định rõ loại bao bì, cấu tạo vật liệu, nhà cung cấp, lớp nào tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, hồ sơ kỹ thuật hiện có và khả năng đáp ứng các quy định.

Ngoài ra, khi thay máy đóng gói, khuôn khay hoặc ký hợp đồng cung ứng bao bì dài hạn, doanh nghiệp cần tính đến lộ trình thực hiện PPWR để tránh đầu tư vào giải pháp chỉ đáp ứng yêu cầu trước mắt nhưng sớm phải thay đổi.

Việc chuyển đổi của doanh nghiệp cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực của ngành sản xuất bao bì trong nước. Theo ông Bùi Quang Thịnh, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học công nghệ và Bao bì bền vững (Hiệp hội Bao bì Việt Nam), ngành bao bì trong nước hiện đã có nền tảng công nghệ và năng lực sản xuất tương đối đa dạng, từ bao bì mềm, giấy và carton đến nhựa định hình, các giải pháp barrier (công nghệ tráng phủ, mạ kim loại, đùn màng đa lớp).

Tuy nhiên, để đáp ứng quy định mới của EU, doanh nghiệp cần đổi mới từ sản xuất đến chứng minh sự phù hợp theo hướng bảo đảm chất lượng vật lý và chức năng bảo vệ của bao bì; kiểm soát đầu vào vật liệu, rà soát hóa chất và áp dụng thiết kế để tái chế; thực hiện thử nghiệm, xây dựng hồ sơ truy xuất và tài liệu tuân thủ theo yêu cầu. Qua đó, ngành bao bì góp phần hỗ trợ doanh nghiệp vượt rào cản kỹ thuật, đưa hàng hóa thông quan thuận lợi vào EU.

TIẾN ANH (Báo Nhân Dân)

Chia sẻ bài viết

Link gốc: https://nhandan.vn/siet-chat-kiem-soat-bao-bi-nong-san-xuat-khau-post1002948....