Nhật Bản là quốc gia tiên phong trong việc thử nghiệm robot và các công nghệ hỗ trợ chăm sóc người lớn tuổi. Một nghiên cứu mới cho thấy người cao tuổi nước này sẵn sàng trả nhiều tiền hơn cho một cơ sở dưỡng lão sử dụng robot và công nghệ hỗ trợ họ.

Khi dân số già đi, ngày càng nhiều người cần được chăm sóc dài hạn, gồm hỗ trợ các sinh hoạt cơ bản hằng ngày như ăn uống, tắm rửa và đi lại. Mặc dù hầu hết người lớn tuổi thích được chăm sóc tại nhà, nhưng nhiều người có nhu cầu chăm sóc đặc biệt phải cần đến viện dưỡng lão.

Tại nhiều quốc gia phát triển, nhu cầu về loại hình chăm sóc này đã vượt quá nguồn cung do thiếu nhân lực. Giải pháp của họ là sử dụng robot chăm sóc và công nghệ giám sát, như cảm biến theo dõi các dấu hiệu sinh tồn, để đảm đương một số nhiệm vụ thay cho người chăm sóc. 

Nhật Bản là nước đi đầu trong cách tiếp cận nói trên. Năm 2015, chính phủ bắt đầu trợ cấp cho các viện dưỡng lão mua sắm robot chăm sóc và công nghệ hỗ trợ. Đến năm 2022, hơn 70% viện dưỡng lão ở nước này đã sử dụng ít nhất một robot chăm sóc. 

Để xem robot và công nghệ có phải là giải pháp hữu ích cho tình trạng thiếu người chăm sóc hay không, nhóm nhà khoa học từ Đại học Groningen (Hà Lan), Trường Chính sách Công và Hành chính thuộc Đại học Carleton (Canada) và Đại học Seikei (Nhật bản) đã tiến hành một nghiên cứu về sở thích của người cao tuổi ở Nhật đối với dịch vụ chăm sóc được thực hiện bởi robot và công nghệ.

Kết quả khá bất ngờ khi có đến 2/3 số người được hỏi cho biết họ thích viện dưỡng lão có robot hơn phương án chỉ do con người chăm sóc. Mức độ chấp nhận cũng khác nhau tùy vào loại robot. Robot hỗ trợ di chuyển được chào đón nhất (70%), robot giao tiếp ít được chào đón nhất (59%), trong khi robot giám sát ở mức trung bình (66%). 

Những người tham gia khảo sát chia sẻ rằng robot hỗ trợ di chuyển sẽ giúp người chăm sóc giảm bớt công việc nặng nhọc về thể chất, để dành nhiều thời gian hơn trò chuyện với người cao tuổi. Về thái độ của họ đối với robot, phần lớn tỏ ra miễn cưỡng nhất khi để robot đảm nhận việc giao tiếp. Nhìn chung, kết quả này cho thấy người lớn tuổi cảm thấy thoải mái với việc để robot thực hiện các công việc thể chất hơn là công việc giao tiếp.

Về khía cạnh sẵn lòng trả tiền cho robot, họ chấp nhận trả cao nhất đối với robot hỗ trợ di chuyển, và thấp nhất là robot giao tiếp, robot hoặc công nghệ giám sát.

Kết quả trên cho thấy việc sử dụng robot để giảm bớt tình trạng thiếu người chăm sóc là một lựa chọn khả thi và phù hợp. Theo các nhà nghiên cứu, văn hóa không muốn trở thành gánh nặng cho người khác (“meiwaku”) của Nhật có thể là một phần lý do khiến người lớn tuổi nước này đặc biệt dễ tiếp nhận dịch vụ chăm sóc bằng robot. Vì Nhật Bản đã đối mặt với áp lực già hóa dân số hàng thập kỷ trước các nước phát triển khác, nên kinh nghiệm của họ có thể hữu ích với các quốc gia đang thiếu nhân lực chăm sóc người cao tuổi.

THANH TRÚC (Theo Center for Retirement Research)