Gần đây, Bệnh viện Đa khoa Hậu Giang cấp cứu thành công các trường hợp nguy kịch vì bị rắn cắn. Qua các vụ việc, bác sĩ cũng khuyến cáo phòng ngừa nguy cơ bị rắn cắn, cũng như tránh các biện pháp tự chữa trị chưa kiểm chứng, vì sẽ làm trễ “thời gian vàng”, khiến nọc độc phát tán, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Hậu Giang kiểm tra tiến triển sức khỏe cho bệnh nhân bị rắn độc cắn. Ảnh BS cung cấp

Bị rắn cắn dẫn đến sốc phản vệ, suy đa tạng

Tối 31-3-2026, bệnh nhân N.T.Đ (64 tuổi, ngụ An Giang) được người nhà đưa đến cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Hậu Giang trong tình trạng mệt lả, vật vã, huyết áp tụt, sưng nề vùng cổ và mu bàn chân trái; có dấu hiệu ngưng hô hấp và tuần hoàn. Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị sốc phản vệ độ 3, rối loạn đông máu và suy đa cơ quan do nọc độc rắn. Tình trạng bệnh nhân càng trở nên nguy kịch hơn khi có tiền sử mắc các bệnh mạn tính, như: tăng huyết áp, đái tháo đường, hạ kali máu, nhiễm khuẩn hệ tiết niệu và tăng sản tuyến tiền liệt.

BS.CKII Nguyễn Văn Vũ, Trưởng Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Đa khoa Hậu Giang, cho biết, ngay khi tiếp nhận, ê-kíp trực đã khẩn trương thực hiện các biện pháp cấp cứu chuyên sâu: xử lý vết thương đúng quy trình, bất động chi và kê cao vùng bị cắn để giảm sưng đau, hạn chế nọc độc lan tỏa. Bác sĩ đặt catheter tĩnh mạch trung tâm để bù dịch và chỉ định dùng vận mạch liều cao nhằm đảm bảo huyết áp mục tiêu. Cùng với việc kiểm soát đau, chống nhiễm trùng, bệnh nhân được sử dụng huyết thanh kháng nọc rắn kịp thời và đúng chỉ định. Nhờ sự phối hợp nhịp nhàng, xử trí nhanh chóng và phác đồ điều trị phù hợp, sau khoảng 10 giờ hồi sức tích cực, bệnh nhân đã vượt qua giai đoạn nguy hiểm.

Hơn 2 ngày điều trị, tình trạng bệnh nhân ổn định, được chuyển đến Khoa Nội Tổng hợp tiếp tục theo dõi và dự kiến sẽ sớm xuất viện. Đây là một trong những bệnh nhân nguy kịch do rắn cắn được bệnh viện cứu sống thời gian qua. 

Phòng ngừa và xử trí đúng cách khi bị rắn cắn

Các bệnh viện trên địa bàn TP Cần Thơ cũng thường xuyên tiếp nhận nhiều trường hợp bị rắn cắn. Trong đó, Bệnh viện Quân y 121 điều trị hiệu quả rất nhiều ca bị rắn độc tấn công. Đầu tháng 3-2026, bệnh viện đã điều trị cho 1 bệnh nhân ở tỉnh An Giang bị rắn cắn vào chân trong lúc làm vườn. Trước khi nhập viện, gia đình đã cho bệnh nhân đắp thuốc lá dân gian, khiến vết thương sưng nề nặng hơn. Khi đến Bệnh viện Quân y 121, vết cắn của người bệnh rỉ máu liên tục, sưng nề lan rộng, kèm nhiều mảng xuất huyết và bỏng huyết thanh rải rác chi bị cắn. Qua hình ảnh và mô tả, bác sĩ xác định đây là loài rắn hổ bướm. Trong hơn 2 tuần hồi sức tích cực, bệnh nhân được chỉ định sử dụng 21 lọ huyết thanh kháng nọc rắn, kết hợp lọc máu hấp phụ, bù lượng lớn chế phẩm máu và chăm sóc vết thương liên tục trước khi hồi phục.

Được biết, người dân vùng ĐBSCL thường đối mặt với 2 loại rắn độc phổ biến là rắn lục đuôi đỏ và rắn hổ bướm. Đây là những loài có nọc độc cực nguy hiểm, thường ẩn nấp trong ruộng vườn, bụi rậm. Tai nạn do rắn cắn diễn tiến rất nhanh, dễ gây tử vong nếu không được xử lý kịp thời. Vì vậy, người dân cần cẩn trọng khi đi lại ở nơi có cỏ cao, bụi rậm; không tự ý bắt hoặc chọc phá rắn; nên trang bị giày cao cổ, găng tay khi lao động ngoài trời.

Khi bị rắn cắn, bệnh nhân cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu xuất hiện các dấu hiệu: vết cắn có 2 dấu răng nanh rõ rệt; sưng nề lan rộng nhanh chóng; đau nhức dữ dội kèm tê buốt; bầm tím hoặc chảy máu không cầm. Nếu người bị rắn cắn có biểu hiện ngứa da, nổi mẩn, choáng váng, khó thở, tím tái thì cần được cấp cứu khẩn cấp vì đây là tình trạng rất nặng.

Bác sĩ cũng hướng dẫn các bước sơ cứu: Trấn an bệnh nhân để giảm lo lắng; rửa sạch vết thương dưới vòi nước chảy; cởi bỏ đồ trang sức ở chi bị cắn để tránh chèn ép. Cần thực hiện băng ép từ vị trí bị cắn trở lên gốc chi (băng ép tĩnh mạch), tuyệt đối không garo động mạch. Phải bất động chi bị cắn bằng nẹp và không để bệnh nhân tự đi lại. Đặc biệt, không chích rạch, nặn hút nọc hay đắp các loại lá thuốc. Việc chuyển nạn nhân đến bệnh viện sớm là yếu tố quyết định. Người nhà cũng không nên cố bắt rắn mà chỉ nên ghi nhớ đặc điểm hình dạng hoặc chụp ảnh con rắn từ khoảng cách an toàn để giúp bác sĩ nhận dạng nọc độc dễ dàng hơn.

THU SƯƠNG