Tính từ lúc VN-Index xác lập đáy 235 điểm vào ngày 24-2-2009 đến nay VN-Index đã tăng gần 150%. Đặc biệt, giá cổ phiếu đã tăng có loại hơn 500% và cổ phiếu tăng ít nhất cũng đạt 50%. Điều này đồng nghĩa với việc một nhà đầu tư bỏ vốn vào chứng khoán ngay lúc chứng khoán xuống đáy của thị trường và đến nay bán cổ phiếu ra thu tiền về thì ít nhất cũng kiếm được 50% lợi nhuận trên vốn, còn trung bình thì sẽ kiếm được 150% lợi nhuận trên vốn. Đây là một kênh đầu tư siêu lợi nhuận mà không kênh đầu tư nào sánh kịp. Và đó cũng là nguyên do thời gian gần đây ở một số thành phố lớn, người người tìm hiểu chứng khoán, nhà nhà tập tành chơi chứng khoán, số lượng tài khoản chơi chứng khoán cả nước từ hơn 300.000 tài khoản ở cuối năm 2008 nay đã tăng lên hơn 700.000. Đã có nhiều công ty chứng khoán mở thêm điểm giao dịch, nâng cấp hệ thống giao dịch trực tuyến… TP Cần Thơ cũng không ngoại lệ. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của nhiều người trong cuộc thì tỷ lệ người đầu tư chứng khoán ở TP Cần Thơ vẫn còn khiêm tốn.

* AI CÓ THỂ ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN?

Theo lý thuyết, một công nhân làm thuê có nắm giữ cổ phiếu của công ty mình đang làm việc khi công ty này trở thành công ty đại chúng thì công nhân đó trở thành người đầu tư cổ phiếu, hay gọi là đầu tư chứng khoán. Tuy nhiên, để trở thành người đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp thì công nhân đó cần phải có thêm nhiều điều kiện nữa như: mua bán nhiều loại cổ phiếu, mở tài khoản thanh toán tại ngân hàng để giao dịch khi mua-bán cổ phiếu v.v... Theo quy định của Luật Chứng khoán, công ty đại chúng là công ty cổ phần thuộc một trong ba loại hình sau: Công ty đã thực hiện chào bán cổ phiếu ra công chúng, công ty có cổ phiếu được niêm yết tại sở giao dịch chứng khoán hoặc trung tâm giao dịch chứng khoán, công ty có cổ phiếu được ít nhất một trăm nhà đầu tư sở hữu và có vốn điều lệ đã góp từ 10 tỉ đồng trở lên. Như vậy, xét theo tiêu chí thứ 3 thì hiện nay ở Việt Nam có rất nhiều nhà đầu tư chứng khoán.

Lượng khách hàng giao dịch chứng khoán tại các Đại lý đặt lệnh chứng khoán ở TP Cần Thơ vẫn còn khiêm tốn. Ảnh: V.TUẤN

Thị trường chứng khoán hiện có 3 loại cổ phiếu phổ biến là cổ phiếu lên sàn (đã niêm yết trên sàn chứng khoán chính thức); cổ phiếu Upcom (những cổ phiếu chưa đủ điều kiện niêm yết trên sàn chính thức và đang được niêm yết trên sàn Upcom); cổ phiếu OTC (cổ phiếu của các công ty đại chúng chưa niêm yết trên sàn chính thức và Upcom). Khi số lượng công ty cổ phần, công ty đại chúng tăng lên, người làm thuê được sở hữu nhiều cổ phần, cổ phiếu hơn khi đó người dân ngày càng hiểu biết và đầu tư chứng khoán nhiều hơn.

Theo thống kê của các tổ chức đầu tư tài chính, ở Mỹ có khoảng trên 90% người đi làm có đầu tư chứng khoán; tại Thái Lan, nước nằm chung trong khối ASEAN và có nền kinh tế cũng như thu nhập của người dân không cao hơn Việt Nam là bao, thì cũng có đến hơn 80% người đi làm có đầu tư chứng khoán. Cùng với mục tiêu đến năm 2020 nước ta trở thành nước công nghiệp, TP Cần Thơ sẽ đạt mục này trước năm 2020 và tất nhiên sẽ không có một thành phố công nghiệp mà nơi đó có rất ít công ty cổ phần, công ty đại chúng hay người lao động không biết đến cổ phần, cổ phiếu.

* THỰC TRẠNG GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN Ở TP CẦN THƠ

Mặc dù tháng 8-2000, nước ta đã chính thức khai trương sàn giao dịch chứng khoán TPHCM (HOSE), nhưng mãi đến năm 2006 tại TP Cần Thơ mới có đại lý nhận lệnh chứng khoán đầu tiên và đến tháng 1-2008 mới có chi nhánh đầu tiên của công ty chứng khoán khai trương tại TP Cần Thơ.

TP Cần Thơ là trung tâm tài chính lớn thứ ba của cả nước, chỉ sau TPHCM và Hà Nội, nhưng thực trạng giao dịch chứng khoán ở TP Cần Thơ lại phát triển chưa tương xứng với vị thế của thị trường tài chính nơi đây. Cho đến đầu quý 4-2009, ở TP Cần Thơ mới chỉ có duy nhất một chi nhánh Công ty chứng khoán Phương Đông (ORS) đặt tại đường Châu Văn Liêm, quận Ninh Kiều, còn lại là các đại lý nhận lệnh chứng khoán nằm chung trong chi nhánh của các ngân hàng “mẹ” có trụ sở chi nhánh đặt tại TP Cần Thơ để làm nơi nhận lệnh mua-bán chứng khoán của nhà đầu tư, do đó còn hạn chế rất nhiều những dịch vụ đi kèm của một công ty chứng khoán. Ngoài sàn Phương Đông và sàn Công Thương, đại lý nhận lệnh ngân hàng Công Thương ra đời sớm nhất ở TP Cần Thơ, là được hơn chục nhà đầu tư đến sàn giao dịch mỗi phiên, còn lại các đại lý nhận lệnh khác như của ACBS, VCBS, Sacombank-SBS, Ngân hàng Phát triển Nhà ĐBSCL, Rồng Việt mỗi phiên chỉ có năm bảy người đến giao dịch.

Theo ông Hứa Minh Trí, Phó Giám đốc Chi nhánh Cần Thơ Công ty chứng khoán Phương Đông, hiện chi nhánh có khoảng 850 tài khoản đầu tư chứng khoán và khối lượng giao dịch trung bình mỗi ngày khoảng 1,5 tỉ đồng. Chi nhánh Công ty chứng khoán Phương Đông là nơi cung cấp đầy đủ các dịch vụ của một công ty chứng khoán như: Thông tin phân tích chứng khoán, tư vấn tài chính doanh nghiệp, đầu tư, cổ phần hóa, niêm yết, phát hành cổ phiếu, lưu ký chứng khoán. Mặc dù thời gian gần đây, hầu hết các công ty chứng khoán đều cho phép nhà đầu tư giao dịch trực tuyến, giao dịch qua điện thoại mà không nhất thiết phải đến sàn giao dịch để đặt lệnh, nhưng mọi thủ tục mở tài khoản, đăng ký giao dịch trực tuyến, giao dịch qua điện thoại đều phải làm tại sàn giao dịch. Mặt khác, độ tin tưởng bảo mật cũng như đường truyền Internet khó đạt tốc độ như mong muốn dẫn đến nhà đầu tư ít mạnh dạn giao dịch trực tuyến. Ngoài ra, còn một vài điểm giao dịch cổ phiếu OTC tại Cần Thơ nhưng hoạt động không nổi bật, chỉ mang tính tìm mối kết hợp trung gian và cho vay cầm cố cổ phiếu như tại Công ty cổ phần Đầu tư Tài chính Nam Việt trên đường 3 Tháng 2.

So với các tỉnh, thành phố lớn khác, giao dịch chứng khoán ở TP Cần Thơ hiện chỉ xếp thứ 6 về mức độ sôi động, sau TPHCM, Hà Nội, Đà Nẵng, Hải Phòng và Bà Rịa–Vũng Tàu. Đà Nẵng và Hải Phòng cũng đã góp mặt 2 công ty trong tổng số 98 công ty chứng khoán của cả nước hiện nay. Mặt khác, do số lượng công ty niêm yết trên sàn chính thức của các công ty đóng trên địa bàn Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) chỉ mới “đếm trên đầu ngón tay” so với hơn 500 công ty niêm yết trên hai sàn chính thức nên cũng làm chậm đi sự phát triển của giao dịch chứng khoán vùng này. TP Cần Thơ chỉ mới có 5 công ty niêm yết trên sàn chính thức, đó là các Công ty cổ phần Dược Hậu Giang (DHG), Vật tư Kỹ thuật Nông nghiệp Cần Thơ (TSC), Xi măng Cần Thơ (CCM), Thủy sản Basa (BAS), Thủy sản Mêkông (AAM). Và mới đây, Công ty Thuốc sát trùng Cần Thơ cũng được sàn Hà Nội (HNX) chấp thuận nguyên tắc cho niêm yết tại đây...

Ông Phương Bá Út, Trưởng phòng Giao dịch Ninh Kiều Ngân hàng cổ phần Nam Việt, người đã đầu tư chứng khoán từ khi TP Cần Thơ mới có đại lý nhận lệnh chứng khoán đầu tiên, nhận xét: “Đầu tư chứng khoán là một kênh đầu tư trí tuệ nhất trong tất cả các kênh đầu tư, nó đòi hỏi nhà đầu tư phải có kiến thức, hiểu biết nhất định về doanh nghiệp, quản trị doanh nghiệp, cũng như hiểu được các báo cáo tài chính... và quan trọng nhất là phải biết khai thác Internet một cách thành thạo để tìm kiếm thông tin về cổ phiếu, công ty, tình hình kinh tế trong nước cũng như quốc tế. Giao dịch chứng khoán tại TP phát triển là minh chứng cho mặt bằng dân trí của địa phương đang theo kịp với các thành phố lớn trong cả nước...”.

Phát triển thị trường giao dịch chứng khoán mạnh lên sẽ giúp hạn chế tình trạng nguồn vốn nhàn rỗi trong dân chảy vào bất động sản quá nhiều đẩy giá bất động sản lên cao, dễ làm “méo mó” thị trường bất động sản. Thúc đẩy cổ phần hóa doanh nghiệp là cách tốt nhất để giao dịch chứng khoán tại TP Cần Thơ phát triển sôi động qua đó làm phong phú thêm nguồn huy động vốn cho doanh nghiệp, tránh phụ thuộc quá nhiều vào nguồn vốn ngân hàng và doanh nghiệp sẽ có thêm nhiều lựa chọn nguồn vốn giá rẻ để đầu tư sản xuất kinh doanh, góp phần đưa TP Cần Thơ phát triển xứng tầm là trung tâm kinh tế – tài chính của cả vùng ĐBSCL.

TRẦN ĐĂNG