Theo nguyên tắc sử dụng đất đai, người sử dụng đất có nghĩa vụ sử dụng đất đúng mục đích. Ðối với các trường hợp sử dụng đất trái mục đích sẽ bị xử phạt và buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu trước khi vi phạm.

Công trình xây dựng không phép trên đất trồng lúa bị xử phạt hành chính và buộc khôi phục lại hiện trạng ban đầu.

Năm 2024, ông Ð.H.T ngụ phường An Bình, quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ, xây dựng nhà trọ trên đất trồng lúa (tọa lạc tại ấp Mỹ Phước, xã Mỹ Khánh, huyện Phong Ðiền, TP Cần Thơ). Khi phát hiện vi phạm của ông Ð.H.T, UBND xã Mỹ Khánh và các đơn vị liên quan đến phần đất bị vi phạm lập biên bản kiểm tra hiện trạng sử dụng đất sai mục đích. Ngày 22-4-2024, UBND huyện Phong Ðiền ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với ông Ð.H.T, do đã thực hiện hành vi vi phạm hành chính: chuyển đất trồng lúa sang đất phi nông nghiệp tại khu vực nông thôn không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép (xây dựng nhà trọ với diện tích 125,2m2, tại ấp Mỹ Phước, xã Mỹ Khánh, huyện Phong Ðiền, TP Cần Thơ), với mức phạt tiền 7,5 triệu đồng và buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm. Hiện nay, mức phạt đối với hành vi vi phạm nói trên đã được quy định tăng hơn nếu cá nhân, tổ chức vi phạm.

Nghị định 123/2024/NÐ-CP quy định: hành vi chuyển đất trồng lúa sang loại đất khác trong nhóm đất nông nghiệp thì hình thức và mức xử phạt như sau: phạt tiền 2-3 triệu đồng đối với diện tích đất dưới 0,5ha; phạt tiền 3-5 triệu đồng đối với diện tích đất từ 0,5ha đến dưới 1ha; phạt tiền 5-10 triệu đồng đối với diện tích đất từ 1ha đến dưới 3ha; phạt tiền 10-30 triệu đồng đối với diện tích đất từ 3ha trở lên. Hành vi chuyển đất trồng lúa sang đất ở thuộc địa giới hành chính của xã thì hình thức và mức phạt như sau: phạt tiền 20-30 triệu đồng đối với diện tích đất từ dưới 0,01ha; phạt tiền 30-50 triệu đồng đối với diện tích đất từ 0,01ha đến dưới 0,03ha; phạt tiền 50-100 triệu đồng đối với diện tích đất từ 0,03ha đến dưới 0,05ha; phạt tiền 100-150 triệu đồng đối với diện tích đất từ 0,05ha đến dưới 0,1ha; phạt tiền 150-200 triệu đồng đối với diện tích đất từ 0,1ha trở lên.

Hành vi chuyển đất trồng lúa sang đất phi nông nghiệp thuộc địa giới hành chính của phường, thị trấn thì hình thức và mức xử phạt bằng 2 lần mức phạt tương ứng với quy định tại điều này. Ngoài ra, người vi phạm còn bị buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm; buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.

Theo quy định của Luật Ðất đai hiện hành, nghĩa vụ chung của người sử dụng đất: sử dụng đất đúng mục đích, đúng ranh giới thửa đất, đúng quy định về sử dụng độ sâu trong lòng đất và chiều cao trên không, bảo vệ các công trình công cộng trong lòng đất và tuân thủ quy định khác của pháp luật có liên quan. Thực hiện kê khai đăng ký đất đai; thực hiện đầy đủ thủ tục khi chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật. Thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai theo quy định của pháp luật. Thực hiện biện pháp bảo vệ đất; xử lý, cải tạo và phục hồi đất đối với khu vực đất bị ô nhiễm, thoái hóa do mình gây ra. Tuân thủ quy định về bảo vệ môi trường, không làm tổn hại đến tài sản và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất có liên quan. Tuân thủ quy định của pháp luật về việc tìm thấy vật trong lòng đất. Bàn giao lại đất khi Nhà nước có quyết định thu hồi đất theo quy định của pháp luật.

Bài, ảnh: HOÀNG YẾN