- Trong những năm qua, Viện Lúa ĐBSCL luôn có mặt tại các kỳ Hội chợ Nông nghiệp Quốc tế Việt Nam tổ chức tại Cần Thơ để trưng bày, giới thiệu và tư vấn cho bà con nông dân những tiến bộ kỹ thuật đã nghiên cứu và đưa vào thực tiễn sản xuất có hiệu quả. Nhiều năm qua, viện đã nghiên cứu thành công các giống lúa mới, các biện pháp phòng trừ sinh học, áp dụng cơ giới hóa sản xuất lúa mang lại lợi ích rất lớn cho người nông dân…

Các giống lúa mới cực ngắn ngày (OM5451, OM10417, OM10424...) dù thời gian sinh trưởng rất ngắn nhưng các giống lúa này vẫn đảm bảo năng suất cao, chất lượng và tính chống chịu sâu bệnh tốt, giúp nông dân trong vùng có điều kiện thâm canh, tăng vụ, né mặn, tránh lũ. Những nhóm giống lúa OM ngắn ngày này có thể thay thế giống lúa có phẩm chất thấp như IR 50404. Các giống lúa ngắn ngày phục vụ xuất khẩu có năng suất cao, chất lượng gạo đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu, có khả năng chống chịu được sâu bệnh hại chính (như: OM4900, OM6073OM6161, OM4218, OM4088, OMCS2009, OM5981, OM5629, OM6600, OM6377, OM6071, OM5954, OM4488, OM5953, OM7348...). Trong đó, đặc biệt OM4900 là giống lúa thơm, chất lượng cao, được ưa chuộng vì cho năng suất cao, có tính thích nghi rộng và có khả năng chịu được phèn mặn, đã trở thành một trong những giống lúa chủ lực của ĐBSCL. Các giống lúa mang thương hiệu OM không những thích nghi ở vùng ĐBSCL mà hiện nay đang được phát triển ra các khu vực Duyên hải Nam Trung bộ, Bắc Trung bộ và Tây Nguyên. Các giống lúa chịu mặn (OM5464, OM5166…) có khả năng chịu mặn 4‰- 6‰ (giai đoạn mạ), năng suất cao, phẩm chất gạo và khả năng chịu khô hạn tốt.  Tổng diện tích phát triển của hai giống lúa chịu mặn này trong sản xuất đạt trên 100.000ha (theo số liệu của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các tỉnh ĐBSCL), năng suất tăng hơn so với giống lúa cũ trung bình là 0,4 tấn/ha. Các giống lúa chịu hạn (OM7347, OM5464, OM6162, OM7398, OM7364, OM8928, OM6677...) có khả năng chịu điều kiện khô hạn từ cấp 1 - cấp 3 (ở giai đoạn mạ và giai đoạn trổ), năng suất cao, phẩm chất gạo tốt và còn có khả năng chịu phèn mặn tốt. Trong đó, đặc biệt hai giống OM6162 và OM7347 là giống lúa thơm, chất lượng cao, ngoài khả năng chịu hạn tốt còn có khả năng chịu được phèn mặn. Giống lúa OM7347 được đánh giá có chất lượng gạo thơm ngon, đứng thứ hai trong số 8 giống lúa cao sản, chất lượng cao. Do ưu thế gạo thơm ngon và chất lượng cao, OM7347 và OM6162 đã trở thành những giống lúa chủ lực phát triển mạnh ở các vùng lúa bị khô hạn và nhiễm mặn và ở các vùng lúa thâm canh, phù sa nước ngọt ở ĐBSCL.

Ngoài ra, còn có các giống lúa giàu vi chất dinh dưỡng có hàm lượng sắt trong hạt gạo cao hơn các giống hiện nay đồng thời có năng suất và chất lượng cao để phục vụ sản xuất lúa nói chung, trong đó góp phần cải thiện dinh dưỡng, đặc biệt cho nhóm người nghèo dùng gạo là nguồn thực phẩm chính (như: OM6976, OM5451, OM5472, OM3995, OM6561). Trong đó, đặc biệt giống OM6976 được nông dân ưa chuộng vì cho năng suất rất cao, có tính thích nghi rộng và có khả năng chịu mặn, đã trở thành giống lúa chủ lực của ĐBSCL, các khu vực Duyên hải Nam Trung bộ, Bắc Trung bộ và Tây Nguyên.

Về cơ giới hóa sản xuất lúa, việc sử dụng công cụ và máy gieo lúa theo hàng, kỹ thuật sạ hàng do Viện Lúa nghiên cứu là đột phá trong kỹ thuật canh tác lúa đến nay đã được nông dân ĐBSCL ứng dụng khoảng 20% diện tích, đem lại hiệu quả rất lớn: giảm 50% lượng hạt lúa giống, giảm phân bón, giảm thuốc bảo vệ thực vật, tăng năng suất, là giải pháp chủ lực cho chương trình thâm canh tổng hợp "3 giảm 3 tăng". Máy gặt đập liên hợp (GĐLH) từ chỗ tưởng chừng như không thể đưa vào ĐBSCL phục vụ sản xuất,đến nay đã có trên 9.000 máy GĐLH hoạt động trên các cánh đồng, đáp ứng thu hoạch gần 60%  diện tích canh tác lúa, giảm thất thoát trong thu hoạch từ 2 - 3%, đảm bảo tính mùa vụ và giải quyết được công lao động đang thiếu nghiêm trọng vào mùa thu hoạch trong vùng.

Biện pháp phòng trừ sinh học, thuốc trừ sâu sinh học Ometar/Biovip phòng trừ sâu, rầy hại lúa, với hai loài nấm có ích là nấm trắng và nấm xanh cũng đã được Viện Lúa nghiên cứu, nhân nuôi, đưa vào sản xuất. Cùng với việc chuyển giao quy trình "Sản xuất nhanh chế phẩm Ometar ở quy mô nông hộ", hai loại thuốc trừ sâu sinh học Ometar/Biovip đã rất hiệu quả trong việc phục vụ công tác phòng trừ rầy nâu ở các tỉnh ĐBSCL. Với công trình nghiên cứu và phát triển chế phẩm trừ sâu sinh học Ometar, Viện Lúa ĐBSCL đã đóng góp xuất sắc phát triển kinh tế xã hội, bảo vệ môi trường và có ý nghĩa khoa học đối với thành tựu ứng dụng công nghệ sinh học trong phát triển chế phẩm vi sinh phục vụ sản xuất nông nghiệp.

* Thưa tiến sĩ, tại hội chợ năm nay Viện Lúa ĐBSCL sẽ có những chương trình tư vấn, giới thiệu cho nông dân những tiến bộ khoa học, công nghệ mới nào để vận dụng ngay vào sản xuất nông nghiệp?

- Tham gia Hội chợ NNQT Việt Nam 2013 , Viện Lúa ĐBSCL sẽ trưng bày và giới thiệu một số thành quả của Viện đến nông dân TP Cần Thơ và các tỉnh trong vùng như: Các giống lúa mới có năng suất cao, phẩm chất tốt, có khả năng chống chịu được một số sâu bệnh chính, thích nghi với điều kiện khắc nghiệt do biến đổi khí hậu như: OM6976, OM4900, OM5451, OM10424, OM10417, OM10040, OM10041, OM6162, OM6916, OM9921, OM6932, OM6904, OM6893, OM8959, OM11735, OM9605, OM7167, OM8928, OM10434, OM10036, OM2009, OM11211… và các Quy trình kỹ thuật canh tác các giống lúa mới. Quy trình sản xuất và nhân giống lúa thuần 3 cấp (siêu nguyên chủng, nguyên chủng, xác nhận) theo tiêu chuẩn ngành 10TCN359:2006. Giới thiệu việc tổ chức lại sản xuất theo liên kết 4 nhà, ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật mới để xây dựng mô hình cánh đồng mẫu lớn nhằm giúp bà nông dân trồng lúa tăng thu nhập, cải thiện đời sống, xây dựng nông thôn mới. Giới thiệu quy trình sản xuất lúa an toàn đạt tiêu chuẩn VietGAP để làm cơ sở xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam. Quy trình "Sản xuất nhanh chế phẩm sinh học Ometar trong bảo vệ thực vật ở quy mô nông hộ". Quy trình xử lý rơm rạ trên đồng ruộng và Quy trình sản xuất phân hữu cơ từ rơm rạ xử lý chế phẩm vi sinh vật, giảm phát thải khí nhà kính. Đồng thời, giới thiệu các loại máy phục vụ cho cơ giới hóa sản xuất nông nghiệp: máy GĐLH, mấy sấy lúa, máy sạ lúa theo hàng, máy cấy lúa, máy san đất điều khiển bằng tia Laser, máy vun luống khoai lang…

* Trong bối cảnh kinh tế cả nước còn nhiều khó khăn, tiến sĩ kỳ vọng gì ở những kỳ hội chợ chuyên ngành nông nghiệp như thế này ?

-  Chúng tôi kỳ vọng Hội chợ NNQT Việt Nam 2013 sẽ tạo điều kiện cho ngành nông nghiệp cũng như nông dân của các tỉnh, thành, đặc biệt là TP Cần Thơ và các tỉnh vùng ĐBSCL, tiếp cận và nắm bắt được những tiến bộ khoa học kỹ thuật và các thành tựu trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao. Tăng cường giao lưu, trao đổi kinh nghiệm thông tin giữa các doanh nghiệp trong và ngoài nước, giữa các Viện, Trường nghiên cứu và người sản xuất nông nghiệp. Nâng cao chất lượng sản phẩm, quảng bá thương hiệu, tăng sức cạnh tranh của hàng nông sản Việt Nam, thu hút đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp và công nghiệp thực phẩm. Góp phần vào việc hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam liên kết hợp tác với các doanh nghiệp nước ngoài cũng như thúc đẩy hoạt động trong cộng đồng doanh nghiệp, đóng góp tích cực trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của vùng ĐBSCL nói riêng và của cả nước nói chung. Tạo tiền đề để bà con nông dân ở TP Cần Thơ và các tỉnh trong vùng nắm bắt những thông tin khoa học công nghệ mới để dần ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao. Hy vọng với quy mô mở rộng và nội dung phong phú,Hội chợ NNQT Việt Nam lần này sẽ đạt được nhiều kết quả và để lại ấn tượng sâu sắc đối với người nông dân, cộng đồng doanh nghiệp và người tiêu dùng vùng ĐBSCL, cả nước và bạn bè quốc tế.

* Xin cảm ơn tiến sĩ.

THIỆN KHIÊM (thực hiện)