Năm học 2009 - 2010 được xem là một năm “được mùa” về việc xây dựng và ban hành hàng loạt các văn bản mang tính chất quản lý và chỉ đạo điều hành về quản lý nhà nước trong lĩnh vực giáo dục đào tạo: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục; Nghị định của Chính phủ ban hành quy định về miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập và cơ chế thu, sử dụng học phí đối với các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân từ năm học 2010-2011 đến năm học 2014-2015; Đề án phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi; Đề án phát triển trường THPT chuyên giai đoạn 2011-2020; Đề án đào tạo giáo viên giáo dục quốc phòng - an ninh cho các trường trung học phổ thông;... Những văn bản định hướng ở tầm vĩ mô này, cộng với rất nhiều nỗ lực và thành quả bước đầu trong công tác đổi mới phương pháp giảng dạy, kiểm tra đánh giá, thúc đẩy giáo dục toàn diện,.... của các địa phương đã lát những viên gạch đầu tiên trên con đường Đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục của nước ta trong thập niên mới.

* Xác lập những định hướng lớn

Lựa chọn giải pháp mang tính đột phá là đẩy mạnh đổi mới quản lý giáo dục trong toàn ngành, năm học 2009-2010, Bộ GD-ĐT đã tập trung hoàn thiện hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về GDĐT. Đến nay, đã có 61/63 tỉnh, thành phố trong cả nước (ngoại trừ Phú Yên và Khánh Hòa) có quyết định của UBND cấp tỉnh quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Sở GDĐT, trong đó, 3 tỉnh đã có Quyết định của UBND cấp huyện quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của phòng GDĐT (Lạng Sơn, Hà Nam, Quảng Nam). Thực hiện đúng quy định, nay một số Sở GDĐT được quyền hạn quyết định việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cho từ chức, cách chức đối với người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu đối với các tổ chức trực thuộc Sở.

Thực hiện Thông tư liên tịch số 07/2009/TTLT-BGDĐT-BNV ngày 15/4/2009 của Bộ GDĐT và Bộ Nội vụ, các Sở đã trình UBND tỉnh/thành phố phê duyệt kế hoạch biên chế; chủ động trong việc kiện toàn, ổn định tổ chức bộ máy ở các cơ sở giáo dục; sắp xếp, tuyển dụng, sử dụng đội ngũ cán bộ công chức, viên chức hợp lý; ban hành các Nghị quyết về công tác GDĐT; thực hiện tốt chức năng quản lý Nhà nước về GDĐT tại địa phương; giao quyền quản lý tài chính cho các cơ sở giáo dục.

Giáo viên Trường THPT Lưu Hữu Phước đang dạy tiết học có ứng dụng công nghệ thông tin theo hướng đổi mới phương pháp giảng dạy. Ảnh: L.G.

Cùng với việc tăng thêm nguồn lực và quyền hạn rõ ràng, năm học 2009-2010 còn là năm có ý nghĩa đánh dấu mốc quan trọng đối với toàn ngành giáo dục bởi việc triển khai thực hiện “3 công khai” để người học và xã hội giám sát, đánh giá, bao gồm: công khai cam kết chất lượng giáo dục và chất lượng thực tế; công khai các điều kiện đảm bảo chất lượng cơ sở giáo dục; công khai thu, chi tài chính.

Đây cũng là năm học đầu tiên triển khai Nghị quyết số 35/2009/QH12 của Quốc hội về chủ trương, định hướng đổi mới một số cơ chế tài chính trong GDĐT giai đoạn sắp tới. Các Sở đang tích cực, chủ động xây dựng mức học phí phù hợp với thực tế của các vùng ở địa phương trình Hội đồng nhân dân tỉnh/thành phố quyết định áp dụng ngay từ học kỳ I của năm học 2010-2011.

* Nhiều nỗ lực nâng cao chất lượng giáo dục

Để tạo khí thế thi đua sôi nổi trong toàn ngành, khắp nơi đã triển khai 3 cuộc vận động lớn là: Học tập làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, “Mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo” và “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục”. Những cuộc vận động này đã có ý nghĩa thiết lập môi trường sư phạm lành mạnh cần thiết để phát triển giáo dục. Nhờ vậy, trật tự, kỷ cương thi cử trong toàn ngành đã có chuyển biến căn bản, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2010 được thực hiện nghiêm túc, an toàn, khách quan, chính xác và công bằng ở tất cả các khâu: ra đề thi, coi thi, chấm thi, xét công nhận tốt nghiệp, thanh tra thi.

* Những chuyển biến tích cực

Tỷ lệ thi đỗ tốt nghiệp lớp 12 tăng (92,57%) đã phản ánh sự chuyển biến tích cực về chất lượng dạy và học, có sự tương ứng giữa kết quả tốt nghiệp giáo dục THPT và GDTX trong từng địa phương cũng như trên phạm vi toàn quốc. Đáng mừng hơn là nếu như vài năm trước, dư luận mỗi mùa thi lại rộ lên: nơi này, trường kia náo loạn cảnh “ném bài thi qua tường rào, đọc bài giải oang oang trên loa phát thanh, giáo viên tổ chức giải bài thi tập thể để tiếp tế học trò,... thì nay những cảnh tượng trắng trợn như vậy đã không còn tồn tại.

Nâng cao chất lượng giáo dục phổ cập, năm học 2009-2010, cả nước có thêm 4 tỉnh đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi (Yên Bái, Điện Biên, Lai Châu và Bạc Liêu). Nâng số tỉnh đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi lên 52/63 tỉnh, thành (đạt tỷ lệ 82,5%). Công tác phổ cập giáo dục THCS được triển khai quyết liệt ở 7 tỉnh cuối cùng: Lai Châu, Kon Tum, Đăk Lăk, Đăk Nông, Bình Phước, Quảng Nam và Gia Lai. Các địa phương đã thực hiện có hiệu quả nhiều giải pháp, có chính sách hỗ trợ đặc biệt, ưu tiên kinh phí, tập trung nguồn lực cho các địa bàn khó khăn ở biên giới, hải đảo và đặc biệt quan tâm đến những tỉnh, huyện, xã mới chia tách,... Đến nay 63/63 tỉnh, thành phố đạt chuẩn phổ cập THCS với 687 huyện và 10.338/10.344 xã đạt chuẩn; tỷ lệ người trong độ tuổi 15-18 có bằng tốt nghiệp THCS hệ phổ thông và hệ bổ túc THCS là 87,3%.

Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, toàn ngành đã tăng cường chỉ đạo dạy tích hợp nội dung giáo dục địa phương, chú trọng đến việc giáo dục đạo đức, ý thức, tình yêu đối với quê hương và kỹ năng sống. Nhiều Sở GDĐT đã biên soạn bộ tài liệu về nội dung giáo dục địa phương các môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý để sử dụng trong nhà trường. Nhiều địa phương như Hải Phòng, Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh, Hà Nội tổ chức triển khai đại trà giảng dạy tích hợp giáo dục môi trường, giáo dục kỹ năng sống, sử dụng tiết kiệm năng lượng và hiệu quả và giáo dục về đa dạng sinh học và bảo tồn thiên nhiên, tích hợp giữa hoạt động Giáo dục ngoài giờ lên lớp, hoạt động Giáo dục hướng nghiệp vào các môn khoa học.

Các Sở GDĐT đã tích cực chỉ đạo việc đổi mới phương pháp dạy học, khắc phục dạy học chủ yếu theo lối “đọc-chép“; đổi mới kiểm tra, đánh giá, tăng cường sử dụng thiết bị dạy học và phòng học bộ môn, tích cực sử dụng thiết bị dạy học tự làm, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin. Không chỉ nâng cao chất lượng giáo dục phổ cập, năm học 2009-2010, chất lượng giáo dục mũi nhọn cũng đạt những thành tích đáng nể. Kỳ thi học sinh giỏi quốc gia lớp 12 có 82 giải nhất, 442 giải nhì, 945 giải ba, 708 giải khuyến khích. Tại kỳ thi Olympic Vật lý châu Á có 6/8 học sinh đoạt giải, trong đó 1 huy chương Bạc, 1 huy chương Đồng, 4 bằng khen. Đối với các đội tuyển dự Olympic quốc tế năm 2010 có 23 học sinh tham gia ở các môn Toán, Vật lý, Hóa học, Sinh học và Tin học. Kết quả 6 HS tham dự kỳ thi Olympic Toán quốc tế đều đạt giải trong đó có 01 HC Vàng, 4 HC Bạc và 1 HC Đồng; Vật lý có: 1 HC Vàng, 3 HC Bạc và 1 HC Đồng.

Với những định hướng đúng và các giải pháp đồng bộ trên, hy vọng rằng, trong năm học tiếp theo 2010-2011 với chủ đề: “Năm học tiếp tục Đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục“, chất lượng các trường phổ thông trong cả nước sẽ tiếp tục chuyển biến rõ nét hơn, đáp ứng niềm tin của toàn xã hội.

PV (TTXVN)