Thực hiện chương trình giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, từ ngày 4 - 6/8/2010, Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ đã giám sát việc thực hiện cải cách thủ tục hành chính (TTHC) trên một số lĩnh vực liên quan trực tiếp đến công dân và doanh nghiệp (DN) theo Chương trình tổng thể cải cách hành chính (CCHC) Nhà nước giai đoạn 2001-2010 tại một số sở, ngành ở TP Cần Thơ. Trong đó, tập trung ở các lĩnh vực như: đất đai, nhà ở, xây dựng nhà ở, thuế và hải quan. Qua giám sát cho thấy, việc thực hiện công tác này ở các cơ quan, đơn vị có sự chuyển biến tích cực, giảm bớt thủ tục, rút ngắn thời gian thực hiện, giảm phiền hà cho người dân và DN... Tuy nhiên, các cơ quan, đơn vị này cũng còn nhiều việc phải làm để phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân, DN ...

* Nỗ lực tạo sự chuyển biến

Ghi nhận đầu tiên của đoàn giám sát tại các đơn vị được giám sát: Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Xây dựng, Cục Thuế và Cục Hải quan, là các đơn vị này đều chấp hành tốt chủ trương, quy định của Chính phủ, các Bộ, ngành Trung ương và thành phố về công tác CCHC nói chung và cải cách TTHC nói riêng. Các loại hồ sơ thủ tục, quy trình làm việc đều được các cơ quan, đơn vị này công bố công khai trên cổng thông tin điện tử của đơn vị, hoặc niêm yết tại bộ phận “một cửa” của đơn vị, tạo thuận lợi cho người dân, DN biết các quy định và thực hiện thủ tục dễ dàng, nhanh chóng hơn. Các cơ quan, đơn vị đều thực hiện rà soát, kiến nghị cắt giảm các loại thủ tục không cần thiết, gây khó khăn cho người dân và đều có bộ phận “một cửa” để tiếp nhận hồ sơ, trả hồ sơ. Bộ phận “một cửa” còn là nơi để hướng dẫn người dân, DN thực hiện thủ tục và tiếp nhận những kiến nghị, phản ánh của công dân về thủ tục, tinh thần thái độ phục vụ của cán bộ, công chức để lãnh đạo cơ quan uốn nắn, chấn chỉnh kịp thời. Ông Võ Kim Hoàng, Cục trưởng Cục Thuế TP Cần Thơ, cho biết: “Việc tập trung tiếp nhận và trả kết quả về một đầu mối đã khắc phục được tình trạng trùng lắp công việc, xác lập mối quan hệ phối hợp giữa các phòng ban chuyên môn theo hướng khoa học, hợp lý hơn. Đồng thời, giúp cơ quan hành chính sắp xếp lại tổ chức bộ máy hành chính đúng người, đúng việc, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước”. Bên cạnh đó, các cơ quan, đơn vị đều đã áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001:2000 đối với một số loại TTHC và bước đầu gặt hái nhiều thành công. Ông Dương Bá Diện, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường, cho biết: “Việc giải quyết hồ sơ theo hệ thống quản lý chất lượng ISO đã giúp cho việc xử lý hồ sơ được quản lý bằng phiếu theo dõi quy trình thực hiện hồ sơ qua các công đoạn. Do đó, có thể xác định trách nhiệm cụ thể, rõ ràng của cá nhân khi thi hành công vụ; hạn chế được tình trạng sách nhiễu, thiếu trách nhiệm, tiêu cực”. Ý thức được tầm quan trọng của hệ thống quản lý theo tiêu chuẩn ISO nên các cơ quan, đơn vị đều ứng dụng ở một số loại thủ tục then chốt. Cá biệt, Cục Hải quan Cần Thơ đã áp dụng thành công hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001:2008 ở tất cả các khâu có thực hiện.

Đoàn đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ giám sát tại Cục Hải quan TP Cần Thơ.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong CCHC đã được một số đơn vị ứng dụng thành công, mang lại hiệu quả thiết thực. Theo ông Nguyễn Minh Thông, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Cần Thơ, những năm gần đây, đơn vị luôn quan tâm thực hiện cải cách TTHC, tiếp cận với các chuẩn mực và thông lệ quốc tế để phục vụ DN. Điểm nổi bật nhất là đổi mới phương pháp quản lý hải quan từ tiền kiểm, sang hậu kiểm (chỉ kiểm tra những DN, lô hàng có dấu hiệu vi phạm). Đồng thời, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, áp dụng khai hải quan từ xa qua mạng. Đến cuối năm 2009, có 98,28% khai báo hải quan từ xa trong tổng số tờ khai đăng ký hải quan, thủ tục hải quan được đơn giản hơn. Hiện nay, Cục Hải quan đang thử nghiệm thủ tục hải quan điện tử, nhằm tiếp tục giảm chứng từ thuộc bộ hồ sơ, giúp hàng hóa thông quan nhanh, thuận lợi hơn... Chính nhờ áp dụng công nghệ thông tin mà từ năm 2001 đến nay, mặc dù khối lượng công việc tăng 5 lần, nhưng biên chế của ngành vẫn không tăng và hạn chế được việc tiếp xúc giữa công chức hải quan với DN, không phát sinh tiêu cực, nhũng nhiễu, phiền hà trong quá trình thực hiện thủ tục...

* Tiếp tục hoàn thiện...

Bên cạnh những mặt tích cực đã nêu, Đoàn giám sát cũng nhận thấy công tác CCHC ở các cơ quan, đơn vị đã giám sát vẫn còn không ít hạn chế, vướng mắc cần tiếp tục tập trung tháo gỡ. Như ông Nguyễn Minh Thông, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Cần Thơ cho biết: các thủ tục liên quan đến Hải quan rất phức tạp, vì ngoài Luật Hải quan, còn rất nhiều văn bản thuộc lĩnh vực khác, như: Y tế, nông nghiệp, thương mại, công nghiệp,... cùng điều chỉnh quá trình giải quyết TTHC hải quan. Mỗi ngành đều có những quy định riêng của mình, nên nhiều khi để giải quyết hết các thủ tục của các ngành này sẽ làm chậm quá trình giải quyết thông quan hàng hóa, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của DN. Chẳng hạn, khi làm thủ tục về lĩnh vực thực phẩm, thì ngoài các thủ tục thông thường, các DN còn thực hiện thủ tục có liên quan của ngành nông nghiệp, ngành y tế...

Việc thực hiện CCHC ở các cơ quan thuế cũng còn nhiều việc cần quan tâm chấn chỉnh. Ông Nguyễn Khải Hoàn, Phó Giám đốc Sở Nội vụ thành phố, thông tin thêm: “Qua theo dõi, chúng tôi nhận thấy ở một số đội thuế xã, phường vẫn còn tình trạng hướng dẫn chưa rõ ràng, nên người dân phải mất nhiều ngày mới nộp thuế được”. Ông Võ Kim Hoàng, Cục trưởng Cục Thuế thành phố, cũng thừa nhận: “Tại một số đội thuế, do công bố thủ tục chung với UBND, nên người dân chưa tiếp nhận được nhiều thông tin về TTHC có liên quan. Ngoài ra, trong quá trình thực hiện, đôi lúc còn những vướng vấp, gây phiền hà cho đối tượng nộp thuế, ngành Thuế sẽ tiếp tục chấn chỉnh, khắc phục để phục vụ tốt hơn...”. Đối với lĩnh vực đất đai, ông Dương Bá Diện, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố, cũng thừa nhận: “Do tính chất đa dạng, phức tạp của hồ sơ về đất, nên trong quá trình giải quyết vẫn còn gặp nhiều vướng mắc trong việc hoàn thiện hồ sơ theo quy định. Do vậy, có một số trường hợp phải bổ sung nhiều lần. Ngoài ra, việc phối hợp giữa các bộ phận giải quyết hồ sơ đôi khi chưa đồng bộ, nên cũng còn tình trạng giải quyết hồ sơ trễ hẹn”. Ông Dương Bá Diện, kiến nghị UBND thành phố sớm xây dựng cơ chế liên thông “một cửa” đối với các sở, ngành có liên quan để tránh tình trạng phản hồi chậm, đùn đẩy, né tránh trách nhiệm trong thực hiện các loại thủ tục liên quan đến nhiều sở, ngành.

Ngoài ra, theo ghi nhận của đoàn giám sát, ở các cơ quan hành chính nhà nước thuộc UBND thành phố quản lý như: Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Xây dựng còn chậm và ít ứng dụng công nghệ thông tin trong CCHC. Có nơi, hệ thống máy vi tính được trang bị từ năm 2004 đã xuống cấp nghiêm trọng, nhưng đơn vị không có nguồn tài chính để thay mới.Từ đó, phần lớn công đoạn để thực hiện bằng thủ công, nên hiệu quả chưa cao.

Tại mỗi nơi giám sát, ông Huỳnh Văn Tiếp, Phó trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, Trưởng đoàn giám sát yêu cầu các cơ quan, đơn vị tiếp tục đẩy mạnh công tác triển khai, ứng dụng công nghệ thông tin trong CCHC, tham mưu UBND ban hành các cơ chế phối hợp để đảm bảo thực hiện tốt các nhiệm vụ chuyên môn của từng cơ quan, đơn vị; đồng thời, đề xuất cấp thẩm quyền cắt giảm các thủ tục không cần thiết, chồng chéo, tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân, DN thực hiện TTHC góp phần thúc đẩy phát triển KT-XH của thành phố và đất nước... Qua đợt giám sát, đoàn cũng ghi nhận và phản ánh các kiến nghị của các cơ quan, đơn vị liên quan về những vấn đề còn vướng mắc, chưa hợp lý để các cơ quan hữu quan xem xét điều chỉnh, nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật về TTHC. Đồng thời, kiến nghị một số giải pháp để các cơ quan liên quan tổ chức thực hiện hiệu quả hơn công tác cải cách TTHC trên lĩnh vực đảm trách.

Bài, ảnh: QUỐC TRƯỞNG