Ngày nay, bên cạnh những khu siêu thị mua bán hàng hóa đa dạng, những khu mua sắm sang trọng, người ta không mấy khó khăn bắt gặp hình ảnh những người lao động nghèo bên những gánh hàng rong, những chiếc xe đẩy trái cây, nước uống... Hằng ngày, bước chân của họ vẫn lặng lẽ miệt mài trên khắp đường phố, ngõ hẻm. Họ là những người nghèo khó, vất vả mưu sinh kiếm sống qua ngày.

Bà Sáu bán bún chay ở khu vực Bến Ninh Kiều.

Chú Danh bán nước sâm lạnh ở khu vực chợ Xuân Khánh.

Cô Sáu bên chiếc xe đẩy bán chuối nướng trước cổng Trường Đại học Cần Thơ.

Đến Bến Ninh Kiều, hỏi thăm bà Sáu bán bún chay, hầu như bà con ở đây ai cũng biết. Bà Sáu đã làm nghề này tính đến nay đã trên 30 năm. Bà Sáu tên đầy đủ là Ngô Thị Quýt, ngụ tại hẻm 190 đường Nguyễn Thị Minh Khai, quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ. Hằng ngày, những người sống và làm việc ở khu vực Bến Ninh Kiều quen thuộc với dáng người gầy gầy, lưng hơi khom với gánh bún chay trên vai của bà Sáu. Bà Sáu năm nay đã 84 tuổi. Chồng mất đột ngột vì tai nạn giao thông cách nay hơn 45 năm, khi đó các con của bà còn rất nhỏ. Một mình nuôi 4 người con, bà Sáu đã không ngại khó khăn, cực khổ, hằng ngày rong ruổi trên các tuyến đường trong thành phố để bán bún chay. Khi tôi hỏi vì sao đã lớn tuổi mà bà không nghỉ ngơi, để con cháu nuôi? Bà Sáu cười bảo: “Già rồi, nhưng gia đình khó khăn lắm, làm được gì thì làm, cho đỡ gánh nặng con cháu!”. Được biết, các con của bà Sáu đã có gia đình nhưng đều nghèo nên không lo lắng gì được cho bà. Bà còn một người con trai út đã 45 tuổi nhưng vì thị lực anh rất kém lại thêm chứng bệnh gai cột sống nên không lao động nặng nhọc được. Gánh hàng của bà Sáu là gánh cơm gạo của hai mẹ con, vì vậy, bà không thể bỏ nghề. Sáng thức dậy từ khoảng 4 giờ, bà đã tất bật chuẩn bị cho gánh bún của mình để kịp ra Bến Ninh Kiều bán cho những người ăn sáng. Vất vả nhưng mỗi ngày bà Sáu chỉ bán được khoảng 3kg bún, lời khoảng 20 ngàn đồng, tạm đủ cho hai mẹ con xoay xở qua ngày. Riêng những ngày rằm hay 29, 30 âm lịch, nhiều người ăn chay thì bà Sáu mới bán được kha khá.

Không hiếm những người vất vả mưu sinh với gánh hàng rong như bà Sáu. Ở khu vực chợ Xuân Khánh, đường 30 Tháng 4, TP Cần Thơ, chúng tôi thường bắt gặp người đàn ông đứng tuổi, nước da sạm đen bên chiếc xe đẩy sâm lạnh. Các bạn sinh viên, học sinh hay những chú chạy xe ôm, các cô bán hàng rong quen thuộc với câu chào hàng: “Mời quý khách dùng ly nước mát; cho lòng đỡ khát hãy đi; Một ngàn, một bịch, một ly; Uống cho đỡ khát hãy đi, gấp gì!” cùng với chiếc xe phục vụ nước sâm lưu động của chú. Đó là chú Lê Văn Danh, 58 tuổi, có khoảng 10 năm hành nghề. Chú Danh tâm sự: “Với chiếc xe đẩy này, hằng ngày tôi bán được khoảng hơn 100 ly sâm, lời khoảng 50-70 ngàn đồng. Số tiền này trang trải cho các chi phí sinh hoạt như tiền nhà, điện, nước... của cả gia đình”. Đáng lo nhất là vợ chú Danh mắc bệnh bướu tim đã nhiều năm, đến nay chỉ có thể làm chuyện nhẹ nhàng như lo chuyện cơm, nước trong nhà. Ánh mắt buồn bã khi nhắc đến bệnh tình của vợ, chú nói: “Tôi đã cố gắng hết sức chạy chữa nhưng không còn hy vọng nữa!”. Bươn chải kiếm tiền nên hiện tại chú Danh phải đưa vợ về gởi ở nhà mẹ vợ để có người chăm sóc. Niềm hy vọng của vợ chồng chú Danh là gắng lo cho con gái - Lê Thị Kim Tuyến ăn học thành tài. Chú Danh cho biết Kim Tuyến đang học đại học ngành Luật Thương mại năm cuối. Cả nhà chỉ có mình Kim Tuyến học cao, hy vọng khi ra trường, có được việc làm ổn định. Một điều làm chú Danh băn khoăn: “Tôi biết đẩy xe bán nước sâm có khi lấn chiếm lề đường nhưng không còn làm được nghề gì khác, nghề bán nước sâm này ít vốn, có thể xoay xở được, chỉ còn cách cố gắng đậu trên lề, ít lấn lộ thôi!”.

Còn cô Sáu đẩy xe bán khoai - chuối nướng (thường ghé ở đoạn đường gần khu II Trường Đại học Cần Thơ) đã hành nghề này được gần 20 năm. Mỗi ngày, cô bắt đầu đẩy xe đi lúc 11 giờ trưa, đến hơn 19 giờ tối mới về, bán được khoảng gần 10 ký khoai và 4 nải chuối. Trước đây cô đẩy xe dọc đường để bán, sau này, vì thấy gần trường đại học bán được nên cô đứng bên kia đường, đối diện với cổng A, khu II Trường Đại học Cần Thơ để bán. Gia đình cô Sáu có 4 người, chồng và con trai chạy xe ôm, cộng thêm với tiền lời vài chục ngàn tiền hàng ngày của cô, đủ để trả tiền nhà trọ, tiền điện, nước, ăn uống,... Cô Sáu kể: “Trước đây nhà tôi cũng không đến nỗi khó khăn nhưng vì buôn bán ế ẩm, thua lỗ lại thiếu tính toán nên tôi đã đi vay nóng với lãi suất cao rồi đứt vốn, lãi chồng thêm lãi, trả không nổi phải bán nhà, từ đó cả nhà phải ở trọ”. Hai vợ chồng cô tuổi đã trên 50, con cái thì không được học hành đến nơi đến chốn, phải làm thuê làm mướn. Nhiều năm lăn lộn mưu sinh trên hè phố, khuôn mặt cô Sáu sạm đen vì nắng và bụi khói, đôi tay chai sần, thâm đen nhưng tính tình vui vẻ, tốt bụng. Có lẽ vì cảm mến nhau ở chỗ cùng hoàn cảnh nghèo khó, vất vả nên chị Bảy bán vé số nhận cô Sáu làm má nuôi, thỉnh thoảng chị ghé qua chỗ cô Sáu phụ giúp nướng chuối - khoai, nói vài câu chuyện nhỏ cho má Sáu vui rồi đi bán tiếp. Những lúc ấy, khuôn mặt cô Sáu trở nên tươi tắn hơn bên bếp than nóng hổi. Ý thức được việc bày bán ngoài lề đường là sai nên cô cố gắng nép sát vào lề, tránh đậu trước các lối vào hẻm hoặc nhà dân. Nói đến vấn đề này, cô xuống giọng: “Cũng lắm lúc bị lực lượng giao thông đuổi không cho đứng bán ở đây, tôi phải đẩy xe đi chỗ khác. Biết là vi phạm nhưng hoàn cảnh khó khăn quá, kiếm được chỗ bán vừa ổn định vừa có khách hàng đâu phải dễ. Thôi thì cố gắng tránh để ít vi phạm nhất”. Nghe vậy, tôi hỏi: Sao cô không thuê chỗ bán? Cô nhìn tôi bảo: “Thuê sao được, tôi chỉ có ít vốn, những lúc ế ẩm còn lỗ vốn, phải mượn nợ thì lấy đâu ra tiền thuê chỗ bán? Phải chi có chỗ dành cho những người nghèo buôn bán như chúng tôi thì may mắn quá!”.

Không chỉ có bà Sáu bán bún chay, chú Danh bán sâm lạnh hay cô Sáu bán chuối nướng mà hằng ngày ở đâu đó trên đường phố vẫn còn rất nhiều người đang nặng bước mưu sinh. Và hầu hết những người bán hàng rong ấy, luôn mong ước có được một chỗ bán buôn ổn định để bằng sức lao động chân chính của mình phấn đấu vươn lên thoát nghèo, thoát nợ, xây dựng gia đình ấm no, hạnh phúc. Đó cũng là mong muốn hết sức chính đáng của những lao động nghèo có ý thức tự lập vươn lên, không trông chờ ỷ lại. Mong rằng, địa phương, các ngành chức năng quan tâm hơn nữa để cuộc sống của người lao động nghèo, những người bán hàng rong có điều kiện cải thiện.

Bài, ảnh: Mỹ Tú