Hằng năm, TP Cần Thơ cũng như các địa phương vùng ĐBSCL chịu nhiều tác động của biến đổi khí hậu (BĐKH), thiên tai, ảnh hưởng đến sinh mạng, sản xuất, sinh kế của người dân. Các địa phương trong vùng đã và đang tăng cường các giải pháp ứng phó nhằm giảm thấp nhất thiệt hại do BĐKH, thiên tai gây ra. Dự án chống chịu khí hậu và chuyển đổi tổng hợp vùng ĐBSCL đang được TP Cần Thơ xây dựng và lên kế hoạch triển khai thực hiện trong thời gian sớm nhất. Dự án này đang cần sự hỗ trợ, chung sức của bộ, ngành Trung ương và tổ chức quốc tế.

Hằng năm, nhiều nơi trên địa bàn TP Cần Thơ bị ngập sâu do triều cường, Dự án chống chịu khí hậu và chuyển đổi tổng hợp vùng ĐBSCL tại TP Cần Thơ cần sớm triển khai để góp phần hạn chế tình trạng ngập lụt đô thị cũng như phục vụ sản xuất nông nghiệp hiệu quả.

Tác động từ biến đổi khí hậu

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP Cần Thơ, do ảnh hưởng của BĐKH nên tình hình thời tiết, thủy văn ở TP Cần Thơ thất thường, cực đoan trong những năm gần đây. Tổng hợp từ các xã, phường trên địa bàn TP Cần Thơ, năm 2025 toàn thành phố ghi nhận 5 loại hình thiên tai với tổng thiệt hại khoảng 40 tỉ đồng. Trong đó, sạt lở bờ sông, bờ biển xảy ra 121 đợt, với tổng chiều dài 2,982km, làm 51 hộ dân bị ảnh hưởng, tổng thiệt hại khoảng 26,066 tỉ đồng. Mưa lớn kèm theo giông lốc xảy ra 76 đợt, làm ảnh hưởng 291 hộ dân, 2 trường học, 1 trạm y tế xã và 4 người bị thương, tổng thiệt hại 10,8 tỉ đồng. Triều cường, mưa lớn gây ngập lụt trên diện rộng, trong đó đợt triều cường tháng 9 âm lịch (đợt 5) kết hợp với bão số 13 (KALMAEGI) ảnh hưởng hơn 4.900ha diện tích sản xuất nông nghiệp và hơn 120ha nuôi trồng thủy sản bị thiệt hại. Xâm nhập mặn xảy ra 13 đợt trên sông Hậu tại Trần Đề, sông Cái Lớn, sông Cái Côn, sông Mỹ Thanh tại Dù Tho, kênh Quản lộ Phụng Hiệp... Hiện tình hình khô hạn, xâm nhập mặn tiếp tục xuất hiện trên địa bàn TP Cần Thơ, đe dọa sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp của người dân.

Trong bối cảnh BĐKH ngày càng tác động mạnh đến vùng ĐBSCL, TP Cần Thơ đang tích cực xây dựng Dự án chống chịu khí hậu và chuyển đổi tổng hợp vùng ĐBSCL tại TP Cần Thơ. Dự án được kỳ vọng góp phần nâng cao năng lực thích ứng của hệ thống hạ tầng sản xuất nông nghiệp và bảo vệ cộng đồng dân cư nông thôn trước rủi ro ngập lụt, xâm nhập mặn, sạt lở...

Ông Nguyễn Tấn Nhơn, Phó Giám đốc Sở NN&MT TP Cần Thơ, cho biết: "Đến nay, Sở đã thành lập Tổ thực hiện nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư dự án. Quá trình chuẩn bị đầu tư và hoàn thiện hồ sơ dự án đang diễn ra thuận lợi. Thành phố đặt mục tiêu sớm hoàn tất các thủ tục cần thiết để trình Chính phủ phê duyệt, tiến tới ký kết chính thức vay vốn với Ngân hàng Thế giới (World Bank) trong quý III năm nay".

Dự án chống chịu khí hậu và chuyển đổi tổng hợp vùng ĐBSCL tại TP Cần Thơ được xây dựng với mục tiêu nâng cao khả năng thích ứng BĐKH gồm các hạng mục chính, như đầu tư mới, nâng cấp các hạng mục công trình kết hợp với các công trình hiện trạng để hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật thủy lợi, nhằm tăng hiệu quả kiểm soát nguồn nước, chủ động khai thác, điều tiết nguồn nước chống úng khu vực trũng dọc kênh Quản lộ Phụng Hiệp, vùng phèn nhiễm mặn sông Nước Đục - Nước Trong, chống sạt lở, tràn đê khu vực cù lao ven sông Hậu. Phát triển cơ sở hạ tầng chống ngập úng, ổn định sản xuất nông nghiệp, thủy sản, cải tạo sinh kế cho người dân các phường Mỹ Quới, Ngã Năm, xã Tân Long, Long Hưng, Mỹ Tú, Mỹ Phước, Thuận Hòa, An Ninh, Hồ Đắc Kiện, Vĩnh Viễn, Lương Tâm, Xà Phiên, Vĩnh Thuận Đông. Đầu tư xây dựng khép kín 45km đê bao Cù Lao Dung, xã An Thạnh đảm bảo ổn định sản xuất 9.939ha (trong đó 7.739ha sản xuất nông nghiệp và 2.200ha nuôi thủy sản)… Tổng mức đầu tư dự kiến gần 2.999 tỉ đồng, tương đương khoảng 116,14 triệu USD. Trong đó, vốn vay ODA từ WB khoảng 76,84 triệu USD, phần còn lại là vốn đối ứng của địa phương.

Ông Đỗ Đức Hải, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên nước - Viện Khoa học thủy lợi miền Nam, cho biết: "Các công trình hạ tầng được thiết kế nhằm chủ động điều tiết nguồn nước, giảm nguy cơ ngập úng trong mùa mưa và hạn chế xâm nhập mặn vào mùa khô. Khi hoàn thành, hệ thống này sẽ góp phần ổn định sản xuất nông nghiệp, thủy sản, bảo vệ đời sống của người dân trước tác động ngày càng rõ rệt của BĐKH".

Đẩy nhanh tiến độ thực hiện

Theo chuyên viên kỹ thuật của dự án, các hoạt động chuyển đổi sinh kế từ dự án sẽ được triển khai phù hợp với từng tiểu vùng sinh thái, nhằm sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên đất và nước. Dự án còn hướng đến xây dựng các mô hình sản xuất nông nghiệp thích ứng như canh tác kết hợp nông - thủy sản, phát triển sinh kế dựa vào hệ sinh thái và tăng giá trị sản phẩm nông nghiệp. Qua đó giúp người dân nâng cao thu nhập và giảm thiểu rủi ro do BĐKH; khuyến khích lực lượng lao động trẻ tham gia phát triển kinh tế nông thôn và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ ngành Nông nghiệp, nhằm hỗ trợ phát triển nông nghiệp bền vững trong tương lai.

Tại buổi làm việc với lãnh đạo TP Cần Thơ mới đây, bà Julia M. Fraser - Giám đốc vùng Đông Á và Thái Bình Dương - Ngân hàng Thế giới, cho rằng TP Cần Thơ và cả vùng ĐBSCL là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của BĐKH, do đó việc đầu tư dự án trên là rất cần thiết. Đoàn công tác ghi nhận sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan của TP Cần Thơ và các bộ, ngành Trung ương cho dự án này.

Các bước chuẩn bị dự án đang được thực hiện đúng hướng và đúng tiến độ. Khi được triển khai, dự án góp phần nâng cao khả năng quản lý nguồn nước, cải thiện hệ thống hạ tầng nông nghiệp, tăng cường khả năng thích ứng của cộng đồng dân cư trước thách thức của BĐKH…

Ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, cho biết: "Địa phương đang nỗ lực đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị dự án; đồng thời, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để trình Chính phủ xem xét phê duyệt. Dự án chống chịu khí hậu và chuyển đổi tổng hợp vùng ĐBSCL tại TP Cần Thơ có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển bền vững của thành phố cũng như toàn vùng ĐBSCL. TP Cần Thơ sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương và Ngân hàng Thế giới để hoàn tất các thủ tục cần thiết, triển khai thực hiện dự án theo đúng kế hoạch đề ra".

Bài, ảnh: HÀ VĂN