Bài, ảnh: MINH HUYỀN 

Mới đây, tại TP Cần Thơ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) phối hợp với UBND TP Cần Thơ tổ chức hội nghị "Giải pháp tín dụng thúc đẩy thu mua, tiêu thụ, xuất khẩu các mặt hàng nông sản chủ lực vùng ĐBSCL". Với tinh thần đồng hành, chia sẻ cùng người dân, doanh nghiệp (DN), ngành Ngân hàng cam kết sẵn sàng triển khai các giải pháp tháo gỡ khó khăn, đáp ứng nhu cầu vốn tín dụng phát triển kinh tế vùng ĐBSCL, nhất là đối với các lĩnh vực tiềm năng, thế mạnh của vùng.

Nhận diện thách thức

Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, NHNN cùng NHNN Chi nhánh TP Cần Thơ khảo sát DN lĩnh vực xuất khẩu lúa gạo tại TP Cần Thơ.

ĐBSCL được đánh giá là vùng có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển ngành Nông nghiệp, là vùng sản xuất và xuất khẩu thủy sản, lúa gạo và rau quả lớn nhất của cả nước. NHNN đã và đang triển khai quyết liệt nhiều giải pháp đồng bộ để tạo đà phát triển các ngành, lĩnh vực kinh tế, đặc biệt là các ngành hàng nông sản chủ lực của vùng... Theo NHNN, tính đến cuối tháng 11-2022, huy động vốn của ngành Ngân hàng tại khu vực ĐBSCL đạt 718.905 tỉ đồng, tăng 8,68% so với cuối năm 2021. Dư nợ đạt 955.451 tỉ đồng, tăng 13,53% so với cuối năm 2021. Tín dụng nông nghiệp nông thôn luôn được các tổ chức tín dụng (TCTD) quan tâm đầu tư, với dư nợ đạt gần 540.000 tỉ đồng, tăng gần 15% so với cuối năm 2021. Trong đó, dư nợ ngành thủy sản đạt 112.455 tỉ đồng, tăng 16% và chiếm gần 54% dư nợ thủy sản toàn quốc; dư nợ ngành lúa gạo đạt 89.388 tỉ đồng, tăng gần 13% so với cuối năm 2021 và chiếm gần 55% dư nợ lúa gạo toàn quốc; dư nợ ngành rau quả đạt 19.441 tỉ đồng và chiếm khoảng 21% dư nợ rau quả toàn quốc. 

Tuy nhiên việc đầu tư tín dụng phục vụ phát triển các mặt hàng nông sản chủ lực của vùng ĐBSCL đang phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Bà Hà Thu Giang, Vụ phó phụ trách Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, NHNN, nhận định: Hiệu quả kinh doanh trong nông nghiệp là ngành thế mạnh của vùng vẫn còn thấp. Việc liên kết hợp tác, ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất nông nghiệp còn hạn chế và phải chịu nhiều ảnh hưởng hạn hán và xâm nhập mặn. Nguy cơ đứt gãy chuỗi giá trị sản xuất - thu mua - chế biến - xuất khẩu các mặt hàng nông sản luôn tiềm ẩn và gây rủi ro ách tắc, tồn ứ nông sản trong lưu thông. Vấn đề xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý cho các sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam chưa được đầu tư thỏa đáng làm giảm sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Chính sách về liên kết vùng, khuyến khích hợp tác công - tư, chính sách phát triển doanh nghiệp đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa được triển khai song chưa đạt như kỳ vọng. Nhiều DN có quy mô sản xuất nhỏ, năng lực tài chính, năng lực quản trị còn hạn chế, thông tin tài chính thiếu minh bạch dẫn đến không đáp ứng đủ những điều kiện vay vốn tín dụng ngân hàng...

Đối mặt với nguy cơ đứt gãy chuỗi giá trị sản xuất - thu mua - chế biến - xuất khẩu các mặt hàng nông sản là mối lo thường trực với DN. Ông Lê Văn Quang, Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Thủy sản Minh Phú, chia sẻ: DN đối diện khó khăn hàng tồn kho nhiều, khách hàng nước ngoài chậm nhận hàng, chậm thanh toán tiền hàng và buộc lòng phải giảm giá cho khách hàng trong khi vẫn duy trì thu mua tôm nguyên liệu cho người dân. Tuy nhiên, có nhiều DN ngành tôm rơi vào khó khăn không sản xuất được, không thu mua nên giá tôm giảm sâu. Các ngân hàng đang giải ngân tốt nhưng DN e ngại lãi suất đang ở mức cao, trong khi giá bán không tăng, thậm chí giảm. Dự kiến với lượng hàng tồn kho ở các nước Mỹ, Nhật, châu Âu, Canada, Úc, Hàn Quốc... phải đến tháng 6-2023 mới có khả năng tiêu thụ hết. DN thu mua tôm chế biến và nhập kho sẽ không thể cầm cự lãi suất vay ngân hàng trong khi nếu không thu mua tôm nguyên liệu đến thời gian thu hoạch có khả năng người nuôi phải treo ao. Vì thế, DN đề xuất Chính phủ, NHNN có chính sách hỗ trợ vốn lãi suất phù hợp để thu mua tôm cho nông dân, chế biến và trữ hàng để chờ lượng hàng tồn kho ở các nước giảm, thị trường khởi sắc.

Đồng lòng vượt khó

Tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn, tiếp tục đẩy mạnh các chương trình, chính sách tín dụng phục vụ sản xuất, kinh doanh, giúp người dân, DN tiếp cận, sử dụng vốn vay dễ dàng và hiệu quả hơn trong những tháng cuối năm 2022 và đầu năm 2023 được xem là yêu cầu cấp thiết để hỗ trợ ngành nông sản của vùng ĐBSCL. Các TCTD đã có những cam kết cung ứng đủ vốn tín dụng đáp ứng tốt nhất nhu cầu vay vốn của DN như tăng hạn mức cho vay, giảm lãi suất 20% so với lãi suất cho vay đang áp dụng với dư nợ bằng đồng Việt Nam... đối với nhu cầu thu mua, tiêu thụ, xuất khẩu các mặt hàng nông sản chủ lực ĐBSCL.

Cam kết dành 2.000 tỉ đồng để hỗ trợ lãi suất cho khách hàng toàn quốc, trong đó, dự kiến khu vực ĐBSCL sẽ được giảm khoảng 300 tỉ đồng lãi suất ưu đãi cho các khách hàng thuộc đối tượng ưu tiên. Ông Phạm Đức Ấn, Chủ tịch Hội đồng thành viên, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank), chia sẻ: ĐBSCL được xác định là địa bàn chủ đạo của Agribank. Với 217.000 tỉ đồng dư nợ tín dụng ở khu vực ĐBSCL, có đến 80% dư nợ phục vụ lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn. Lĩnh vực cho vay tập trung vào nuôi trồng thủy sản, thu mua chế biến nông thủy sản phục vụ xuất khẩu; đặc biệt là tập trung cho nông dân. Agribank tập trung cải tiến quy trình, thủ tục cho vay, hướng đến khách hàng sản xuất theo chuỗi giá trị ngành hàng. Vấn đề là khi cho vay hỗ trợ lãi suất theo chuỗi ngành hàng cần làm thế nào để hợp đồng không bị phá vỡ, kịp thời tháo gỡ các khó khăn vướng mắc và thắt chặt liên kết giữa DN và nông dân để phát huy hiệu quả sử dụng vốn.

Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng khẳng định: Thời gian tới, NHNN tiếp tục bám sát các chủ trương của Đảng, Chính phủ, Quốc hội, kiên định mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, tháo gỡ khó khăn cho DN và người dân, không chủ quan với lạm phát. Tích cực triển khai các chương trình tín dụng đặc thù theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Đối với giải pháp tín dụng thúc đẩy thu mua, tiêu thụ, xuất khẩu các mặt hàng nông sản chủ lực vùng ĐBSCL, Chi nhánh NHNN các tỉnh, thành phố phát huy vai trò cánh tay nối dài của Thống đốc NHNN tại địa phương, thường xuyên bám sát địa bàn, yêu cầu các ngân hàng thương mại kịp thời hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho DN. Đối với các TCTD tiếp tục tập trung vốn vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, nhất là các lĩnh vực ưu tiên, tín dụng cho nông nghiệp, nông thôn, xuất khẩu... Cần quan tâm phân bổ, điều hòa vốn tín dụng cho các địa phương, chủ động tiếp cận hỗ trợ vốn cho người dân, DN. Đối với các ngân hàng đã khẳng định có các gói lãi suất ưu đãi phải thực hiện nghiêm túc, thực chất, kịp thời nhằm giúp người dân, DN vùng ĐBSCL vượt qua khó khăn, khôi phục hoạt động sản xuất kinh doanh, tạo đà phát triển trong thời gian tới.