Kiểm định chất lượng giáo dục (KĐ CLGD) nói chung và KĐ CLGD đại học (ĐH) nói riêng đang trở thành vấn đề thời sự khi cuối tháng 9 vừa qua Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã phê duyệt đề án “Xây dựng và phát triển hệ thống KĐ CLGD đối với GD ĐH và trung cấp chuyên nghiệp giai đoạn 2011-2020” với tổng kinh phí gần 100 tỉ đồng. Một trong những mục tiêu của đề án này là xây dựng và phát triển hệ thống KĐ CLGD để triển khai đánh giá các cơ sở GD và chương trình GDĐH, các trường trung cấp chuyên nghiệp đạt tiêu chuẩn chất lượng, góp phần vào việc đảm bảo và nâng cao chất lượng GDĐH- trung cấp chuyên nghiệp.

Theo đánh giá của Bộ GD&ĐT, hiện nay, tiến độ KĐCL vẫn còn khá chậm. Từ năm 2004, Bộ GD&ĐT đã ban hành qui định tạm thời về KĐCL các trường ĐH làm công cụ để triển khai hoạt động kiểm định CL trong cả nước. Thế nhưng 6 năm qua, cả nước chưa có đến 250 trong tổng số hàng ngàn trường ĐH, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp hoàn thành báo cáo tự đánh giá và chỉ mới có 40 trường ĐH được đánh giá ngoài (các tổ chức ngoài trường đánh giá trường).

Có thể nói, với nhiều trường ĐH, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp, KĐCL còn khá mới lạ khi một thời gian dài vấn đề này chưa được quan tâm đúng mức. Vì vậy, khi Bộ GD&ĐT triển khai KĐ CLGD đã vướng phải không ít khó khăn. Vấn đề nan giải nhất là thiếu chuyên gia trong lĩnh vực này. Ở hầu hết các trường ĐH, đội ngũ bảo đảm chất lượng thường là cán bộ giảng dạy, đảm nhận công việc theo kiểu kiêm nhiệm, vừa làm vừa học. Bên cạnh đó là rào cản tâm lý khi nhiều cán bộ, giảng viên xem KĐCL là tìm kiếm thiếu sót, khuyết điểm của trường nên không tránh khỏi ngần ngại, thiếu hợp tác. Mặt khác, tâm lý chung của không ít trường là an tâm về chất lượng của mình khi cứ đều đặn hằng năm hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch cấp trên giao, khi học sinh- sinh viên cứ đều đều lên lớp, tốt nghiệp... Thế nhưng việc xác định thế mạnh, điểm yếu cũng như vị thế của trường so với các trường khác trong khu vực, trong toàn quốc một cách khoa học, chính xác thì vẫn chưa được thực hiện.

Trong bối cảnh của nền kinh tế thị trường, KĐ CLGD là vấn đề quan trọng đối với sự phát triển của các cơ sở giáo dục. Trước hết, khi tự đánh giá được điểm mạnh, điểm yếu, các trường sẽ biết phát huy ưu điểm cũng như khắc phục nhược điểm của chính mình. Kế đến, việc xác định vị thế sẽ giúp các trường thuận tiện trong thu hút các chương trình dự án hợp tác, đầu tư của các tổ chức giáo dục, xã hội, các doanh nghiệp trong, ngoài nước. Đặc biệt, những năm gần đây, quá trình đại chúng hóa GDĐH đang diễn ra mạnh mẽ, ngày càng có nhiều trường ĐH công lập cũng như ngoài công lập ra đời, KĐCL GD càng có ý nghĩa quan trọng khi mang đến cho cộng đồng, đặc biệt là sinh viên, những bằng chứng về chất lượng đào tạo, từ đó, có cơ sở tham khảo, chọn lựa trường phù hợp. Đó cũng là công cụ hữu hiệu để kiểm soát, duy trì những chuẩn mực chất lượng của các cơ sở giáo dục.

Trường Đại học Cần Thơ là một trong 10 trường tham gia KĐCL đợt đầu của Bộ GD&ĐT từ năm 2004 và trường đã được đánh giá ngoài từ năm 2006. Tháng 5-2005, Trường Đại học Cần Thơ đã thành lập Trung tâm Đảm bảo chất lượng và đây là một trong những công cụ hỗ trợ về đảm bảo chất lượng cho nhà trường. Trung tâm đã góp phần giúp lãnh đạo trường nắm bắt kịp thời tiêu chuẩn chất lượng, cải tiến và tăng cường các hoạt động góp phần nâng cao chất lượng của trường và của hệ thống. Theo tiến sĩ Đỗ Văn Xê, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Cần Thơ, bước đầu triển khai công tác đảm bảo chất lượng cũng như KĐCL, khái niệm chất lượng còn rất xa lạ với nhiều người, dẫn đến những phản ứng gay gắt với các cán bộ làm công tác chất lượng. Nhưng dần dần đã có sự chuyển biến về nhận thức khi nhờ KĐCL mà mọi người biết được mình đang ở đâu, mình phải làm gì và làm thế nào để cải tiến chất lượng và ở Trường Đại học Cần Thơ đã hình thành “văn hóa chất lượng”.

Từ câu chuyện của Trường Đại học Cần Thơ có thể nhận thấy để triển khai công tác đảm bảo chất lượng cũng như KĐCL đối với các trường đại học không phải là chuyện dễ, nhưng cũng không phải không thể thực hiện. Và một khi thực hiện thành công sẽ mang lại những lợi ích đáng kể trong công tác đảm bảo, nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường. Hy vọng với đề án “Xây dựng và phát triển hệ thống KĐ CLGD đối với GD ĐH và trung cấp chuyên nghiệp giai đoạn 2011-2020” của Bộ GD&ĐT, công tác đảm bảo chất lượng và KĐ CLGD sẽ được triển khai một cách sâu rộng đối với các trường đại học cũng như cả hệ thống giáo dục, mang đến những hiệu quả thiết thực.

SỸ HUIÊN