Qua 3 năm thực hiện Nghị định 41/2010/NĐ-CP "Về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn", dư nợ tín dụng đối với khu vực nông nghiệp, nông thôn của TP Cần Thơ đạt 3.241 tỉ đồng, tăng 7,28% so với năm 2010. Nguồn vốn đầu tư từ các tổ chức tín dụng (TCTD) đã góp phần làm thay đổi bộ mặt nông thôn của TP Cần Thơ, nâng cao mức sống của cư dân. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai Nghị định 41, khả năng tiếp cận vốn của nông dân và các doanh nghiệp (DN) hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp vẫn còn hạn chế. Vì thế, việc tăng khả năng huy động nguồn lực đầu tư từ các TCTD nhằm đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa sản xuất đang là vấn đề cấp thiết hiện nay.

* Tăng tín dụng nông nghiệp

Bà Phan Thị Thanh Hòa, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam Chi nhánh TP Cần Thơ, cho biết: "Trong những năm qua, cùng với các chính sách ưu đãi của Chính phủ, TP Cần Thơ luôn quan tâm bố trí nguồn vốn đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn với tỷ lệ thỏa đáng trong ngân sách địa phương. Các chính sách tín dụng đối với khu vực nông nghiệp, nông thôn được các TCTD quan tâm tham gia. Bên cạnh hoạt động cho vay thương mại nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho sản xuất nông nghiệp, hoạt động cho vay hỗ trợ giảm nghèo, phát triển kinh tế khu vực nông thôn thông qua tín dụng ngân hàng lồng ghép với các chương trình kinh tế khác đã phát huy hiệu quả. Từ đó trang bị cho các đối tượng chính sách những phương thức sản xuất mới, giúp họ vươn lên thoát nghèo, đảm bảo an sinh xã hội, từng bước đẩy lùi tình trạng cho vay nặng lãi ở khu vực nông thôn". Theo NHNN Việt Nam Chi nhánh TP Cần Thơ, dư nợ cho vay phục vụ nông nghiệp nói chung hiện chiếm hơn 40% tổng dư nợ cho vay toàn thành phố. Trong đó, khách hàng cá nhân chiếm 40,4%, doanh nghiệp chiếm 38,2% và hộ gia đình 21,4%. Thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, đến cuối quý III/2013, các TCTD trên địa bàn đã cho vay với dư nợ 666 tỉ đồng, góp phần làm thay đổi bộ mặt nông thôn, thực hiện tốt chính sách giảm nghèo tại địa phương.

Nông dân cần tiếp cận vốn và khoa học kỹ thuật để sản xuất hiệu quả. Trong ảnh: Nông dân huyện Thới Lai được cán bộ khuyến nông hướng dẫn kỹ thuật canh tác lúa.

Theo đánh giá của các sở, ngành thành phố, trong 3 năm qua, kinh tế nông nghiệp, nông thôn của thành phố đã phát triển theo hướng đa dạng hóa ngành nghề, giảm sản xuất thuần nông. Cơ sở hạ tầng nông thôn, nhất là đường giao thông, thủy lợi, công trình phúc lợi xã hội được quan tâm đầu tư. Tuy nhiên, nguồn vốn tín dụng phục vụ nông nghiệp vẫn chưa tương xứng với yêu cầu phát triển nông nghiệp. Các ngân hàng thương mại (NHTM) chưa quan tâm đúng mức đến việc cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn. Theo bà Hoàng Kim Cương, Chủ tịch UBND huyện Cờ Đỏ, do thủ tục tiếp cận vốn ngân hàng còn khó nên nông dân chủ yếu vay qua các đơn vị kinh doanh phân bón, thuốc bảo vệ thực vật bằng cách mua chịu vật tư và thanh toán vào cuối vụ. Đây cũng là nguyên nhân làm giảm thu nhập của nông dân, bởi họ phải gánh thêm phần lãi suất trả chậm theo thỏa thuận với các cơ sở kinh doanh vật tư nông nghiệp.

Hiện nay, sản phẩm, dịch vụ tín dụng ngân hàng tại nông thôn phát triển còn chậm, chủ yếu là tín dụng truyền thống. Các dịch vụ thanh toán, bảo hiểm nông nghiệp, bảo hiểm tín dụng nông nghiệp còn hạn chế, gần như mới phát triển ở mức thử nghiệm. Sản phẩm tín dụng của ngân hàng chưa bao gồm các dịch vụ hỗ trợ đi kèm. Bên cạnh đó, hạn mức tín dụng còn thấp, thời hạn vay ngắn, chưa đáp ứng nhu cầu đầu tư đổi mới trang thiết bị phục vụ sản xuất của nông dân lẫn doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp.

* Nâng chất "kênh" vốn

Theo bà Phan Thị Thanh Hòa, Phó Giám đốc NHNN Việt Nam Chi nhánh TP Cần Thơ, đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn chính là đảm bảo sự phát triển bền vững nền kinh tế. Trong tình hình nguồn vốn tín dụng có hạn, các TCTD trên địa bàn cần đẩy mạnh huy động vốn, nhất là các nguồn vốn có tính ổn định cao, dài hạn để cân đối điều hòa cho lĩnh vực nông nghiệp. Đồng thời, các TCTD cần tiếp tục củng cố, mở rộng mạng lưới giao dịch tại địa bàn nông thôn, ưu tiên tín dụng phát triển nông nghiệp, nông thôn. Bên cạnh đó, NHNN cần có chính sách ưu đãi thỏa đáng với các TCTD cho vay nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn nông thôn.

Trong quá trình thực hiện Nghị định 41, nông dân là chủ thể sản xuất đồng thời là khách hàng của các NHTM. Nếu nông dân sản xuất kinh doanh có hiệu quả, ngân hàng sẽ đảm bảo dòng vốn cho vay ổn định. Theo ông Nguyễn Minh Thạnh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP Cần Thơ, hằng năm, ngành nông nghiệp thành phố triển khai nhiều chương trình, dự án phát triển nông nghiệp để giúp nông dân nâng cao trình độ sản xuất, giảm thiểu rủi ro, đảm bảo lợi nhuận. Thành phố cũng tạo điều kiện để nông dân tiếp cận các chương trình vay vốn đầu tư máy móc hiện đại hóa sản xuất, giảm tổn thất sau thu hoạch. Về phía các NHTM cũng cần xem xét nới lỏng các điều kiện cho vay và điều chỉnh thời hạn cho vay phù hợp với thời vụ canh tác để nông dân tiếp cận và sử dụng đồng vốn hiệu quả. Bên cạnh đó, trong quá trình sản xuất nông dân không thể "tự bơi" mà cần có sự hỗ trợ từ các DN để đảm bảo ổn định đầu ra. Theo ông Lê Minh Trượng, Giám đốc Công ty Lương thực Sông Hậu, NHNN nên chỉ đạo các NHTM có chính sách ưu đãi cho các DN chế biến và xuất khẩu gạo vay vốn ngắn hạn bằng USD để thu mua tạm trữ, giải quyết đầu ra cho nông dân và tăng sức cạnh tranh khi xuất khẩu. Song song đó, để đầu tư vùng nguyên liệu tập trung và bao tiêu lúa cho nông dân, DN đang có nhu cầu tiếp cận vốn vay trung và dài hạn với lãi suất thấp để đầu tư xây dựng nhà máy, kho chứa tại các vùng nguyên liệu nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Võ Thành Thống, để tiếp tục triển khai có hiệu quả Nghị định 41 trong thời gian tới, các cấp, các ngành cần nghiên cứu, đề xuất và xây dựng các mô hình liên kết, tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị với sự tham gia của Nhà nước, nhà khoa học, DN, nông dân. Riêng các NHTM đóng vai trò là kênh cung ứng vốn quan trọng để đáp ứng nhu cầu đầu tư phục vụ chuỗi liên kết này. Để khơi thông dòng vốn tín dụng cho nông nghiệp, đề nghị các NHTM nghiên cứu đơn giản hóa các thủ tục cho vay để nông dân thuận lợi tiếp cận vốn; đồng thời, xem xét cho DN vay vốn trung và dài hạn với lãi suất ưu đãi để đầu tư cơ sở hạ tầng tại vùng nguyên liệu nhằm đảm bảo hiệu quả đầu tư, phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn của TP Cần Thơ.

Bài, ảnh: MINH HUYỀN