Chúng tôi thật ngạc nhiên trước căn nhà lầu bề thế của ông Nguyễn Văn Hoành, thuộc khóm 2 thị trấn Long Hồ (huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long). Căn nhà xây dựng vào năm 2003 với khoảng 800 triệu đồng trên miếng đất diện tích 1.000m2. Sân nhà đầy những mảnh vụn của nhiều loại được gọi chung bằng cái tên dân dã: “ve chai lông vịt”.

Ông Hoành năm nay mới 48 tuổi, dáng người cao to, trắng trẻo, ăn nói nhỏ nhẹ, khiêm tốn, tạo nhiều thiện cảm với người đối thoại. Ông cho biết, làm cái nghề này “thức khuya dậy sớm” là chuyện bình thường. Từ 3 - 4 giờ sáng, vợ chồng ông đã phải thức dậy vì đó là thời điểm những người mua ve chai lông vịt tới lấy “đồ mới” trước khi lên đường tỏa đi khắp nơi thu mua thứ “hàng dạt” này. Đồ mới là thau, ca múc nước, bình, bô... bằng nhựa nhiều màu hoặc bằng nhôm mà ông chất bên Cơ sở thu mua phế liệu Hồng Vân của mình nằm bên quốc lộ 53, thuộc khóm 1, thị trấn Long Hồ. Từ thời điểm đó, ông Hoành thức cho tới khuya, khi những người đi thu mua phế liệu không còn đến nữa mới nghỉ ngơi. Đâu chỉ có vậy, ông còn phải liên lạc với các đầu mối trên TP Hồ Chí Minh để chuyển hàng lên cho họ tiêu thụ sau khi đã phân loại.

Khởi nghiệp

Là con trai của một gia đình nghèo ở địa phương này, học đến lớp 9/10 (bổ túc), Nguyễn Văn Hoành phải nghỉ học đi làm kiếm tiền phụ giúp cha mẹ. Năm 1975, ông làm bảo vệ cho một cơ quan ở huyện Châu Thành Tây (huyện Long Hồ sau này). Năm 1978, ông tình nguyện đi bộ đội, làm nghĩa vụ quốc tế ở Campuchia. Tháng 10-1982, ông phục viên với hai vết thương trong người. Sau đó, ông xin vào làm ở Công ty Thương nghiệp huyện. Tại đây, ông quen cô Bùi Cẩm Hoàng, nhỏ hơn ông 6 tuổi, đang sống cùng cha mẹ bằng nghề chằm lá ở Hòa Tịnh (Mang Thít, Vĩnh Long). Họ đã cưới nhau.

Vợ chồng ông Nguyễn Văn Hoành tại Cơ sở thu mua phế liệu Hồng Vân.

Không có cục đất chọi chim, cái nghề khá thịnh lúc bấy giờ là mua bán ve chai lông vịt, vậy là ông đeo theo, hoạt động khắp xã Hựu Thành (huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long). Ban đầu, ông bán cho vựa nhỏ, sau tích cóp một ít vốn, khá hơn, hàng nhiều, ông bỏ ve chai cho vựa lớn hơn. Hai vợ chồng gồng vai gánh ve chai, ngoài kiếm sống qua ngày còn cố gắng tích cóp tiền bạc làm vốn. Nhờ vậy, vợ chồng ông đã sắm ghe 7 tấn, rồi xe tải 8 tấn chuyên chở hàng. Năm 1990, vợ ông sinh con trai đầu lòng. Thấy sống ở Hựu Thành không tốt cho con mình và khó mở mang sự nghiệp, cả hai quyết định về thị trấn Long Hồ mở vựa nhỏ, tương ứng với số tiền ít ỏi dành dụm được. Về sau, nhu cầu mở vựa lớn hơn, vợ chồng ông quyết định bán cả ghe, cả xe để đầu tư làm ăn lớn.

Làm việc thiện

Càng giàu, họ càng quan tâm, giúp đỡ những người sa cơ lỡ vận. Ông Hoành đưa chúng tôi sang Cơ sở thu mua phế liệu Hồng Vân của ông. Cơ sở là hai căn nhà tôn, thấp, chất đầy những loại thiên hạ bỏ đi cùng hàng đống thau, chậu, bô, bình, ca nhôm hoặc nhựa nhiều màu. Bên đống đồ đạc bộn bề ông tâm sự: “Mình đã trải qua đoạn đời cơ cực ấy rồi, thấy thương họ lắm. Muốn giúp họ có miếng ăn thì phải đưa cho họ cái “cần câu” đó là giúp vốn. Có tiền, họ mới đi thu mua phế liệu khắp hang cùng ngõ hẻm về cho mình”. Và có lúc, “vệ tinh” cho vợ chồng ông lên đến 300 - 400 người. Vợ chồng ông giúp vốn cho mỗi người từ vài ba triệu đồng tới 7 - 8 triệu đồng. Ông nói, đó là “tiền chết”. Bởi, tiền đưa cho họ như “gió vào nhà trống”, nghèo quá mà, nhu cầu chi tiêu lúc nào cũng đòi hỏi cấp bách. Bây giờ, số người mua bán ve chai đã thu hẹp lại, vì một vài nguyên nhân khách quan, chỉ còn khoảng 200 người. Những người nghỉ làm, chẳng có ai hoàn lại tiền ông cho mượn. Ông Hoành cười, “coi như giúp họ luôn, mong sao bà con kiếm đủ ăn qua ngày là mừng”. Ngoài giúp những người thu mua phế liệu, ông Hoành còn giúp khoảng 10 hộ gia đình chính sách và bộ đội đang gặp khó khăn trong cuộc sống.

Với tinh thần “thương binh giúp người nghèo vượt khó” ấy, ông được tỉnh Vĩnh Long cử đi dự hội nghị Phong trào Đền ơn đáp nghĩa tổ chức tại TP Hồ Chí Minh. Cả nước có trên 300 người dự đại hội này. Riêng tỉnh Vĩnh Long, ngoài ông Hoành, còn có 4 người khác tham dự. Không chịu thua ông Hoành, bà Bùi Cẩm Hoàng cũng rất tích cực trong công tác xã hội và còn là “chuyên gia” bắt những tay trộm cắp, lừa đảo đang hoạt động trên địa bàn này. Nhờ vậy mà bà đã được UBND huyện khen 1 lần, Công an tỉnh Vĩnh Long khen 2 lần vì có thành tích tốt trong Phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”.

Bài, ảnh: PHƯƠNG KIỀU