Nhà máy Nước Cần Thơ 1 (Công ty TNHH Cấp thoát nước Cần Thơ) có công suất cung cấp 50.000m3 nước/ngày đêm phục vụ sản xuất và sinh hoạt của người dân thành phố. Ảnh: ĐỖ CHÍ THIỆN

Theo kết quả khảo sát của Cơ quan Phát triển Pháp (AFD), Bộ Xây dựng và Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB), tổng sản lượng nước sạch sản xuất trung bình tại các tỉnh ĐBSCL là 97 triệu m³/năm. Nếu trung bình mỗi người dân sử dụng 80 lít/ngày, thì mới chỉ đủ cung cấp cho khoảng 3,3 triệu người, tương đương 19% tổng số dân trong toàn vùng (ĐBSCL khoảng 17,3 triệu người). Chính vì vậy, trong chiến lược cấp nước đô thị được Chính phủ phê duyệt, mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 là 100% dân số đô thị tại ĐBSCL được cấp nước sạch; còn trong ngắn hạn đến 2010, tại các đô thị loại 5 dịch vụ cấp nước sạch phải bao phủ đạt 80%...
Hội nghị phổ biến Chương trình Đầu tư cấp nước đô thị ĐBSCL, do VDB vừa tổ chức tại TP Cần Thơ đánh dấu bước khởi động cho chương trình này đã được nhiều địa phương nhiệt tình ủng hộ...

BỨC XÚC NHU CẦU NƯỚC SẠCH

Ông Nguyễn Văn Diệp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long, cho biết: “Nguồn nước đang bị ô nhiễm do tác động của phát triển kinh tế – xã hội, từ việc phát triển các khu công nghiệp và quá trình sinh hoạt của người dân... Do đó, nước sạch đang là vấn đề bức xúc không của riêng Vĩnh Long mà đang lan ra cả vùng ĐBSCL...”. Theo ông Diệp, thời gian qua, nhiều địa phương rất quan tâm đầu tư các dự án cung cấp nước sạch cho người dân. Nhưng nguồn vốn đầu tư cho lĩnh vực này còn hạn chế và chưa đáp ứng được nhu cầu. Chương trình Đầu tư cấp nước đô thị ĐBSCL tạo điều kiện cho các địa phương đẩy mạnh thực hiện các dự án... Chương trình này cho vay dài hạn sẽ tạo điều kiện cho các công ty cấp nước đầu tư các dự án hiệu quả. “Ở Vĩnh Long đang có 8 dự án cấp nước với tổng vốn đầu tư 183 tỉ đồng, trong đó, nhu cầu vốn vay khoảng 141 tỉ đồng. Vĩnh Long sẽ tạo điều kiện thuận lợi, cũng như hỗ trợ chương trình này hoạt động tốt để phát huy hiệu quả cao nhất...” – ông Diệp cam kết.

Còn dựa theo kết quả khảo sát của AFD, Bộ Xây dựng và VDB, tổng sản lượng nước sạch sản xuất trung bình hàng năm tại các tỉnh ĐBSCL là 97 triệu m³/năm, chỉ đủ cung cấp nước sạch cho khoảng 3,3 triệu người, mới chỉ là bức xúc về số lượng. Còn thực chất, tỷ lệ thất thoát nước có nơi lên đến 50% như: Trà Vinh 51%, Bến Tre, Tiền Giang 41% và ngay cả TP Cần Thơ tỷ lệ này cũng nằm ở mức cao 33%. Điều đáng quan tâm hơn là chất lượng nước cũng như chất lượng dịch vụ ở nhiều nơi chưa đạt đúng tiêu chuẩn vệ sinh, có thể gây nguy hại đến sức khỏe người sử dụng...

Theo đánh giá chung, ở nhiều tỉnh, thành phố vùng ĐBSCL nguồn nước thô thường không đảm bảo cả về chất lượng và số lượng. Mạng lưới truyền dẫn và phân phối nước đã bị xuống cấp hoặc kích cỡ ống chưa tương xứng với công suất xử lý nên dẫn tới không thể phát huy hết hiệu quả dịch vụ... Do đó, một chương trình đầu tư hệ thống cấp nước sạch bằng những công nghệ mới, kỹ thuật hiện đại là nhu cầu bức xúc trước mắt cũng như lâu dài trên địa bàn các tỉnh, thành phố miền Tây này.

NHỮNG GIẢI PHÁP CĂN CƠ

Trước mắt, chương trình Đầu tư cấp nước đô thị ĐBSCL sẽ do VDB đứng ra thực hiện trong vòng 7 năm (2008-2015) tại 6 tỉnh, thành ĐBSCL gồm: An Giang, Đồng tháp, Trà Vinh, Vĩnh Long, Bến Tre và TP Cần Thơ. AFD tài trợ 32 triệu euro (trong đó có 2 triệu euro viện trợ không hoàn lại) để thực hiện chương trình này. Từ nguồn vốn của chương trình, VDB sẽ chịu trách nhiệm phát vay 30 triệu euro với mức lãi suất ưu đãi (0,3-5%/năm) cho các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực cấp nước tại 6 tỉnh, thành nêu trên đầu tư vào các dự án cấp nước sạch. Hai triệu euro còn lại là vốn viện trợ không hoàn lại nhằm hỗ trợ kỹ thuật cho các đơn vị. Theo quy định của chương trình, mỗi dự án cấp nước sạch sẽ được vay nằm trong giới hạn từ 0,5-7 triệu euro...

Chương trình Đầu tư cấp nước đô thị ĐBSCL được triển khai, các công ty cấp nước trong vùng dự án sẽ có thêm một kênh vay vốn, nhưng mức lãi suất thấp hơn rất nhiều so với nguồn vốn của các ngân hàng trên thị trường hiện nay. Do đó, các công ty cấp nước cho rằng chương trình này sẽ mang lại lợi ích thiết thực. Ông Lê Tấn Bửu, Phó Giám đốc Công ty Điện-Nước An Giang, cho biết: “Vấn đề cung cấp nước sạch vừa mang tính chất sản xuất, vừa phục vụ nhu cầu của người dân. Nhưng thường các dự án cấp nước có vốn đầu tư lớn và thu hồi vốn chậm. Do đó, Chương trình Đầu tư cấp nước đô thị ĐBSCL được triển khai sẽ tạo điều kiện cho các công ty cấp nước tiếp cận nguồn vốn vay lãi suất thấp và thời gian trả chậm, mức cho vay từ 0,5-7 triệu euro cho mỗi dự án là khá hợp lý. Đứng về góc độ công ty, chúng tôi hoan nghênh chương trình này”.

Theo ông Trương Quốc Trạng, Giám đốc Công ty TNHH Cấp thoát nước Cần Thơ, định hướng phát triển cấp nước của TP Cần Thơ đến năm 2010 ưu tiên cho các dự án như: Nhà máy Nước Cần Thơ 2 có công suất 20.000m³/ngày, vốn đầu tư khoảng 10 triệu euro; Nhà máy Nước Mỹ Khánh có công suất 10.000 m³/ngày, vốn đầu tư khoảng 8,3 triệu USD; Nhà máy Nước Trà Nóc có công suất 20.000 m³/ngày, vốn đầu tư khoảng 10 triệu USD; Nhà máy Nước Thốt Nốt có công suất 10.000 m³/ngày, vốn đầu tư khoảng 8,3 triệu USD... Ông Trương Quốc Trạng, nói: “Chương trình này triển khai tại TP Cần Thơ, công ty sẽ khẩn trương tiến hành các thủ tục và sẽ có những buổi làm việc, những cuộc trao đổi khẩn trương với Ban Quản lý chương trình trong thời gian tới”.

Ông Lại Văn Đạo, Phó Tổng Giám đốc VDB cho biết: “Chương trình không giới hạn dành riêng cho doanh nghiệp Nhà nước, do đó các doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào lĩnh vực nước sạch cũng được vay vốn ưu đãi của chương trình. Tuy nhiên, chương trình ưu tiên cho các dự án tại các vùng sâu (các dự án tại đô thị loại 5 mức lãi suất vay chỉ 0,3%/năm, còn các dự án tại đô thị loại 1 đến 4, lãi suất vay là 5%/năm). Ngoài ra, VDB còn dành nguồn vốn riêng của ngân hàng để cho vay đầu tư các dự án cấp nước, nhưng mức lãi suất vay cao hơn (hiện nay là 11,4%/năm). Chương trình sẽ không khống chế vốn cho các tỉnh, thành trong vùng dự án. Do đó, địa phương nào tranh thủ có dự án sớm sẽ được chương trình giải ngân trước, địa phương nào chậm triển khai dự án sẽ bị thiệt thòi. Mong rằng 6 tỉnh, thành có chương trình này sẽ khẩn trương triển khai các thủ tục để thực hiện dự án góp phần mang lại hệ thống cung cấp nước sạch hoàn chỉnh phục vụ sinh hoạt, sản xuất của người dân...”.

THIỆN KHIÊM - ANH KHOA