MINH HUYỀN

Năm 2016, với sự chỉ đạo của Chính phủ, sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành trung ương và địa phương, ngành nông nghiệp cả nước đã triển khai toàn diện các nhiệm vụ được giao và đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Nhiệm vụ tái cơ cấu ngành nông nghiệp tiếp tục được triển khai tích cực và hiệu quả.

Vượt qua thách thức

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), năm 2016, do chịu thiệt hại nặng nề bởi thiên tai và sự cố môi trường biển ở 4 tỉnh miền Trung nên 6 tháng đầu năm, tăng trưởng ngành nông nghiệp giảm 0,18%. Tuy nhiên, với những nỗ lực của ngành nên đến cuối năm, theo số liệu ước tính của Tổng cục Thống kê, tốc độ tăng GDP toàn ngành nông nghiệp đạt khoảng 1,2%; giá trị sản xuất (theo giá so sánh 2010) tăng 1,44%, trong đó: Trồng trọt giảm 0,9%, chăn nuôi tăng 5,4%; lâm nghiệp tăng 6,17%; thủy sản tăng 2,91%. Đây là kết quả quan trọng, khẳng định được sự chỉ đạo, điều hành đúng hướng và sự điều chỉnh sản xuất, kinh doanh kịp thời của cả ngành nên đã phục hồi được tăng trưởng.

Năm 2016, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng rau quả của Việt Nam đạt 2,4 tỉ USD. Trong ảnh: Thu hoạch chuối để xuất khẩu tại Tổ hợp tác Lâm Phát Hưng, huyện Cờ Đỏ, TP Cần Thơ.

Năm 2016, có trên 1 triệu ha diện tích lúa, hoa màu, các loại cây ăn trái bị thiệt hại bởi thiên tai (riêng do hạn hán, mặn làm thiệt hại 306,7 ha). Tổng diện tích đã chuyển đổi cây trồng trên đất lúa sang cây trồng khác đạt 104.300 ha, chủ yếu là chuyển sang trồng bắp, đậu, rau các loại. Trong đó, tại các tỉnh phía Bắc đã chuyển đổi khoảng 24.594 ha, các tỉnh phía Nam chuyển 79.749 ha. Tình hình sản xuất chăn nuôi khá thuận lợi do dịch bệnh được khống chế tốt. Tình trạng sử dụng chất cấm và buôn lậu qua biên giới được quản lý chặt, xử lý nghiêm đã lấy lại được niềm tin của người tiêu dùng nên sản xuất tăng, tiêu thụ sản phẩm tốt với giá có lợi cho người sản xuất. Sản xuất thủy sản cả khai thác và nuôi trồng vẫn được duy trì với tổng sản lượng thủy sản đạt 6,7 triệu tấn, tăng 2,5% so với năm 2015.

Ông Nguyễn Xuân Cường, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT, cho biết: "Dù gặp nhiều khó khăn về thời tiết, thị trường, song hầu hết, các loại nông sản đều được tiêu thụ kịp thời, không xảy ra tình trạng ứ đọng, dư thừa. Kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2016 ước đạt khoảng 32,1 tỉ USD, tăng 1,7 tỉ USD so với năm 2015; thặng dư thương mại đạt khoảng 7,5 tỉ USD. Nhiều mặt hàng có kim ngạch tăng cao như cà phê tăng 25,5%, hạt điều tăng 18,3%, hạt tiêu tăng 12,7%, thủy sản tăng 6,3%.., đặc biệt là mặt hàng rau quả đã đạt kim ngạch 2,4 tỉ USD, tăng 31,2% so với năm 2015; vẫn duy trì được 10 mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu từ 1 tỉ USD trở lên".

Phát triển toàn diện

Trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, thách thức, với sự chỉ đạo và điều hành đúng hướng từ Trung ương đến địa phương, quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp tiếp tục được duy trì, triển khai hiệu quả. Theo Bộ NN&PTNT, năm 2017 là năm bản lề thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia và Kế hoạch phát triển ngành 5 năm 2016 – 2020 trong bối cảnh những khó khăn thách thức được dự báo vẫn chưa giảm hơn so với năm 2016, toàn ngành nông nghiệp tiếp tục thực hiện mục tiêu tổng quát trong giai đoạn 2016-2020 là: "Xây dựng nền nông nghiệp phát triển toàn diện theo hướng hiện đại, bền vững, sản xuất hàng hóa lớn trên cơ sở phát huy các lợi thế so sánh và tổ chức lại sản xuất; áp dụng khoa học công nghệ để tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh cao, đảm bảo vững chắc an ninh lương thực quốc gia cả trước mắt và lâu dài, đáp ứng nhu cầu đa dạng trong nước và xuất khẩu; nâng cao thu nhập và đời sống của dân cư nông thôn; quản lý và sử dụng hiệu quả, bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường".

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc khẳng định: “Nền nông nghiệp Việt Nam cần tăng cường khả năng chống chịu với các tác động của biến đổi khí hậu, phải hội nhập quốc tế sâu rộng, xây dựng nền nông nghiệp thông minh, tạo ra giá trị gia tăng cao hơn... “.

Biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp và Việt Nam, trong đó có vùng ĐBSCL là nơi được dự báo sẽ chịu tác động nặng nề nhất. Do đó, các địa phương ở ĐBSCL đã chủ động các giải pháp ứng phó nhằm phát huy tốt vai trò là vùng lương thực trọng điểm của cả nước. Ông Dương Thành Trung, Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu, cho biết: Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, Bạc Liêu đã thực hiện 1 số giải pháp phi công trình để ứng phó như chuyển đổi mùa vụ hợp lý, chủ động nước tưới để đảm bảo hoạt động sản suất, phát triển diện tích canh tác lúa tôm. Tuy nhiên, việc đầu tư hệ thống công trình, cống đập ngăn mặn, giữ ngọt ở Bạc Liêu và một số tỉnh lân cận như Sóc Trăng, Hậu Giang hiện nay còn nhiều khó khăn. Do đó, tỉnh Bạc Liêu kiến nghị Chính phủ phân bổ vốn nhanh và kịp thời để đầu tư các công trình bức thiết ở Bạc Liêu và một số tỉnh ĐBSCL có khả năng bị ảnh hưởng cao bởi hạn mặn.

Tại Hội nghị trực tuyến "Tổng kết thực hiện Kế hoạch phát triển nông nghiệp, nông thôn năm 2016 và triển khai kế hoạch năm 2017", Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc chỉ đạo: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng các bộ ngành liên quan cần sớm khắc phục hệ thống cơ sở hạ tầng bị phá hủy, xuống cấp do ảnh hưởng của thiên tai, nhất là tại các tỉnh miền Trung. Chính phủ sẽ xem xét hỗ trợ các địa phương ở ĐBSCL đầu tư hiện đại hóa hạ tầng phục vụ phát triển nông nghiệp, chống chịu với thiên tai và biến đổi khí hậu. Trước mắt, phải tổ chức sản xuất lại vụ đông xuân ở những vùng bị ảnh hưởng thiên tai, bão lũ với cơ cấu cây trồng phù hợp; gắn với đảm bảo chăm lo Tết cho người dân vùng bị ảnh hưởng thiên tai. Các bộ, ngành liên quan cần chủ động rà soát, đề xuất Thủ tướng Chính phủ ban hành các chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp, xem xét bãi bỏ hoặc điều chỉnh những chính sách chưa phù hợp. Cần xây dựng được thương hiệu sản phẩm nông nghiệp cả ở thị trường trong và ngoài nước; xây dựng thương hiệu quốc gia, sản phẩm đặc trưng theo từng vùng miền gắn với chỉ dẫn địa lý. Trong năm 2017, bên cạnh việc đảm bảo an ninh lương thực, cần tiếp tục giữ vững kim ngạch xuất khẩu của các sản phẩm nông nghiệp chủ lực, nhất là đẩy mạnh xuất khẩu mặt hàng rau quả. Phấn đấu kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản tăng từ 32,1 tỉ USD lên 36 tỉ USD trong năm 2017. 