Học sinh điểm Kênh 17, Trường Tiểu học Vĩnh Trinh 3, huyện Vĩnh Thạnh đang tìm đọc sách từ tủ sách của Dự án giáo dục Tiểu học cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Ảnh: L.G

Đọc sách là thói quen tốt. Thư viện trường học chính là nơi góp phần vun đắp thói quen này, tạo cho học sinh hứng thú đọc và tự học, tự tìm hiểu vấn đề. Những nỗ lực đầu tư cho thư viện trường học của ngành giáo dục thời gian qua là không thể phủ nhận. Nhưng để thư viện trường học phát huy tốt hơn vai trò của mình, vẫn còn nhiều việc phải làm...

* Nhu cầu đọc...

Tranh thủ giờ ra chơi, em Đặng Thị Kim Nhi, học sinh lớp 4A, Trường Tiểu học Số 1 phường Phước Thới, quận Ô Môn, chạy nhanh đến kệ sách của lớp, chọn quyển “Toán học tuổi thơ” và ngồi đọc. Nhi nói: “Con rất thích quyển sách này vì có những bài toán giúp con học tốt hơn”. Đọc sách là một trong những nhu cầu của học sinh, giúp các em mở mang kiến thức, hiểu biết về thế giới xung quanh. Với nhiều học sinh nông thôn, điều kiện kinh tế gia đình khó khăn, những quyển sách của thư viện càng có ý nghĩa hơn. Em Nguyễn Thị Hậu, học sinh lớp 3D1, điểm Kênh 17, Trường Tiểu học Vĩnh Trinh 3, huyện Vĩnh Thạnh, thường tranh thủ giờ ra chơi lên thư viện đọc sách. Hậu bộc bạch: “Ngoài giờ học, con phải phụ ba và bà nội rửa hến. Ba nói tiền mua tập sách đi học còn không có, nói gì tiền mua truyện đọc chơi. Nhờ có thư viện trường, con và các bạn mới có sách đọc”.

Theo cô Bùi Thị Hồng Liên, cán bộ thư viện Trường Tiểu học Số 1 phường Phước Thới, học sinh của trường rất thích đọc sách. Giờ ra chơi, thư viện trường luôn kín chỗ. Học sinh còn mượn sách về nhà đọc. Để thu hút học sinh đọc sách, các trường cũng sáng tạo ra nhiều hình thức đưa sách đến học sinh. Ông Ngô Phú Lỳ, Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Ô Môn, cho biết: “Chúng tôi tổ chức thư viện ngoài trời, xe sách và gần đây nhất là trang bị những giá sách mi-ni cho các lớp”. Thư viện ngoài trời là những lồng sách được treo trên cây trong sân trường để các em có thể dễ dàng lấy đọc. Những hôm trời mưa, sách được bỏ vào xe đẩy và đẩy xuống các lớp. Đối với những điểm lẻ, sách được đổi hàng tuần. Ông Ngô Phú Lỳ khẳng định: “Mục đích của chúng tôi là mang sách đến tận nơi để học sinh được đọc, nâng cao hiểu biết của bản thân; qua đó, định hướng chân- thiện - mỹ cho các em”.

* Thiếu đồng bộ...

Tính đến tháng 5-2008, TP Cần Thơ chỉ có quận Ô Môn là có 100% thư viện trường học đạt chuẩn. Trong đó, có 11 thư viện trường tiên tiến và 7 thư viện trường học xuất sắc. Ông Ngô Phú Lỳ cho biết: “Ngoài việc xây dựng phòng học ở các trường, điểm trường, chúng tôi luôn chú ý đến việc xây dựng thư viện. Vì vậy khi các trường được xây dựng hoặc nâng cấp xong thì thư viện cũng hoàn thành, có thể đi vào hoạt động”.

Tuy nhiên, không phải quận, huyện nào cũng được như Ô Môn. Theo ông Lê Tùng Cương, phụ trách công tác nghiệp vụ Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Vĩnh Thạnh, nguyên nhân chính khiến thư viện các trường không đạt chuẩn hoặc những danh hiệu thư viện tiên tiến, thư viện xuất sắc là do cơ sở vật chất không đáp ứng được yêu cầu. Để được công nhận đạt chuẩn, thư viện phải có diện tích từ 50m2 trở lên; còn thư viện tiên tiến phải có diện tích từ 80m2 trở lên và thư viện xuất sắc thì phải từ 100m2 trở lên. Ở nhiều điểm trường vùng ven, cơ sở vật chất thiếu thốn, khó mà có được những thư viện đạt tiêu chí như thế.

Diện tích thư viện Trường Tiểu học Vĩnh Trinh 2, huyện Vĩnh Thạnh chỉ khoảng 40m2, phòng đọc và kho chứa sách “nằm” chung với nhau. Vì vậy, dù thư viện có nhiều đầu sách nhưng không thể bố trí phòng đọc thoải mái cho học sinh vào đọc. Thầy Đoàn Ngọc Nghiễu, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Vĩnh Trinh 2, giải thích: “Thư viện của trường được cất bằng cây tôn cũ, tận dụng lại từ các phòng học xuống cấp được dỡ bỏ, giờ đã mục, cũ, ẩm thấp và tối. Do đó, việc sắp xếp, bảo quản sách rất khó khăn. Trường cũng dự định lấy một phòng học làm thư viện để xây dựng thư viện đạt chuẩn, nhưng như vậy thì sẽ có 1 lớp phải học tại thư viện này”.

Trước đây, hầu như không có công trình xây dựng trường học nào chú ý xây dựng thư viện riêng mà hầu hết đều tính thư viện là phòng chức năng, có diện tích cũng tương đương như phòng học. Trong khi đó, yêu cầu của thư viện là phải có phòng đọc riêng và kho chứa sách riêng. Không ít trường khi sử dụng phòng học làm thư viện, phải cải tạo lại, khá tốn kém.

Ngoài ra, các trường vùng ven cũng gặp khó khi thiếu giáo viên chuyên trách thư viện. Ông Lê Tùng Cương cho biết: “Toàn huyện chưa có một cán bộ thư viện nào có trình độ nghiệp vụ thư viện dù chỉ là sơ cấp. Chúng tôi nhiều lần xin mở lớp sơ cấp hay trung cấp thư viện tại chức để giáo viên nâng cao nghiệp vụ nhưng chưa được đồng ý”. Thiếu cán bộ nghiệp vụ, công tác thư viện ở nhiều trường đôi lúc gặp ách tắc. Tại điểm Kênh 17, Trường Tiểu học Vĩnh Trinh 3, huyện Vĩnh Thạnh, khi được đề nghị mở tủ sách, cán bộ thư viện trường phân bua: “Đầu năm đến giờ lu bu quá vì vừa phải phụ trách phòng thiết bị vừa phụ trách thư viện, nên chưa mang sách từ điểm chính xuống các điểm lẻ được”.

Trong giai đoạn hiện nay, khi thực hiện đổi mới phương pháp giảng dạy, đòi hỏi học sinh phải nâng cao ý thức tự học, vai trò của thư viện trường học càng quan trọng hơn. Ở TP Cần Thơ, tất cả các trường THCS, THPT đều có thư viện. Riêng ở bậc tiểu học, trong 168 trường, có 163 trường có thư viện; tỷ lệ thư viện đạt chuẩn là 78,5%. Điều này cho thấy sự quan tâm của các trường đối với công tác thư viện. Tuy nhiên, cần có sự đầu tư đồng bộ từ cơ sở vật chất, sách, báo cho đến cán bộ chuyên trách, tránh tình trạng sách nhiều nhưng học sinh đọc không được bao nhiêu.

HÀ THANH