Những năm qua, cùng với sự bùng nổ của thương mại điện tử và kinh tế số, ngành Bưu chính tại Cần Thơ có bước phát triển nhanh chóng, vượt bậc. Tuy nhiên, thực tế cũng đặt ra những thách thức, áp lực vô cùng lớn về công tác quản lý và vận hành, đòi hỏi các doanh nghiệp bưu chính không chỉ tập trung vào mục tiêu tăng trưởng, nâng cao chất lượng dịch vụ, mà phải đặt yếu tố an toàn và an ninh lên hàng đầu.

Nhiều mối lo

Những năm gần đây, thị trường bưu chính Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng cao với sự gia tăng nhanh về sản lượng bưu gửi, số lượng doanh nghiệp tham gia thị trường và quy mô mạng lưới cung ứng dịch vụ. Cùng với đó, các doanh nghiệp bưu chính đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong toàn bộ quá trình cung ứng dịch vụ từ tiếp nhận đơn hàng, định danh người gửi, chia chọn tự động, theo dõi hành trình bưu gửi theo thời gian thực, quản lý kho vận, thanh toán điện tử đến khai thác và phân tích dữ liệu phục vụ quản trị doanh nghiệp. Dữ liệu bưu chính ngày càng trở thành nguồn tài nguyên quan trọng, có giá trị đối với hoạt động kinh doanh cũng như công tác quản lý nhà nước.

Shipper giao hàng cho một người dân ở phường Cái Răng.

Ông Nguyễn Hữu Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ, cho biết: TP Cần Thơ có 24 doanh nghiệp bưu chính, chuyển phát với 608 điểm cung cấp dịch vụ bưu chính. Hệ thống điểm cung cấp dịch vụ bưu chính được điều chỉnh để phù hợp với mô hình đơn vị hành chính 2 cấp mới, sản lượng bưu gửi tăng trưởng mạnh mẽ, đóng góp quan trọng vào việc lưu thông hàng hóa và phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Tuy nhiên, mạng lưới bưu chính đang đứng trước các nguy cơ rủi ro về an toàn thông tin như rò rỉ dữ liệu cá nhân của khách hàng, các cuộc tấn công mạng vào hệ thống quản lý đơn hàng của doanh nghiệp…

Thực tiễn đã xuất hiện nhiều hành vi lợi dụng mạng bưu chính để vận chuyển hàng cấm, hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, ma túy, vũ khí, vật liệu nổ và các vật phẩm bị cấm lưu thông; giả mạo thông tin người gửi, người nhận nhằm che giấu hành vi vi phạm pháp luật; lợi dụng hoạt động chuyển phát để thực hiện hành vi lừa đảo trong thương mại điện tử. Những nguy cơ này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp, mà còn tác động trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng dịch vụ, làm suy giảm niềm tin của xã hội đối với thị trường bưu chính.

Bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng

Trong bối cảnh đó, theo ông Lê Chung, Vụ Bưu chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, công tác bảo đảm an toàn thông tin và an ninh mạng bưu chính đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước. “Đối với doanh nghiệp bưu chính, đây là điều kiện để duy trì hoạt động ổn định, bảo vệ hệ thống thông tin, bảo vệ dữ liệu khách hàng, nâng cao chất lượng dịch vụ và uy tín trên thị trường. Đối với cơ quan quản lý nhà nước, đây là nhiệm vụ quan trọng nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi lợi dụng hoạt động bưu chính để vi phạm pháp luật; bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội; bảo vệ quyền bí mật thư tín, thông tin cá nhân và quyền lợi hợp pháp của người sử dụng dịch vụ theo quy định của pháp luật” - ông Lê Chung nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, Luật Bưu chính năm 2010 đã đặt nền móng pháp lý cho công tác bảo đảm an toàn và an ninh trong hoạt động bưu chính thông qua các quy định về nguyên tắc hoạt động bưu chính, các hành vi bị nghiêm cấm, trách nhiệm của doanh nghiệp cung ứng dịch vụ bưu chính, quyền và nghĩa vụ của người sử dụng dịch vụ, cũng như cơ chế phối hợp giữa doanh nghiệp với cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc kiểm tra, xử lý các bưu gửi có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, trước sự phát triển mạnh mẽ của chuyển đổi số và yêu cầu xây dựng hạ tầng số quốc gia, phạm vi bảo vệ cần tiếp tục được mở rộng từ việc bảo đảm an toàn đối với bưu gửi vật lý sang bảo đảm an toàn đối với dữ liệu bưu chính và hệ thống thông tin bưu chính, tạo nền tảng cho việc xây dựng môi trường bưu chính số an toàn, tin cậy và phát triển bền vững. Đây cũng là định hướng quan trọng được kế thừa và phát triển trong dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và xu thế phát triển của ngành bưu chính trong giai đoạn mới.

Đại úy Nguyễn Duy Khánh, Phó Đội trưởng, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an TP Cần Thơ, nhấn mạnh: Doanh nghiệp bưu chính, chuyển phát không chỉ thực hiện chức năng cung ứng dịch vụ mà còn là lực lượng quan trọng trong việc phát hiện, ngăn chặn từ sớm các hành vi lợi dụng mạng bưu chính để thực hiện vi phạm pháp luật. Các doanh nghiệp cần chủ động nhận diện, không bỏ sót dấu hiệu bất thường, xử lý đúng quy trình, không nóng vội, không chủ quan, không vượt thẩm quyền. Đồng thời, phối hợp kịp thời với Công an thành phố trong bảo đảm an toàn, an ninh hoạt động bưu chính trên địa bàn Cần Thơ nói riêng và cả nước nói chung.

Bài, ảnh: MỸ THANH