Đặt đổi tên đường và công trình công cộng trên địa bàn TP Cần Thơ lâu nay là nhu cầu bức xúc - không chỉ ở quận trung tâm Ninh Kiều mà còn của toàn TP Cần Thơ. Bởi sau hơn 30 năm hòa bình - đặc biệt là từ khi TP Cần Thơ trực thuộc Trung ương, rất nhiều tuyến đường mới mở đã xảy ra tình trạng trùng tên và rất nhiều con đường khang trang rộng rãi lại không có tên...

Hơn ba năm qua, việc đặt, đổi tên đường và công trình công cộng là “món nợ lớn” của Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch với người dân thành phố Cần Thơ.

Hiện nay mới chỉ có 152 trong tổng số 638 con đường của thành phố được đặt tên, hầu hết trong số 510 công trình công cộng (trường học, bệnh viện, cầu, chợ, sân vận động...) chỉ được gọi tên theo đơn vị hành chánh. Thực trạng này tác động không nhỏ đến quá trình phát triển của TP, bởi rất nhiều tuyến đường mới với nhiều nhà máy, xí nghiệp, cơ sở kinh doanh, dân cư phát triển; nhưng lại không có địa chỉ giao dịch chính thức, gây nhiều trở ngại trong quá trình sản xuất, kinh doanh, sinh hoạt, thông tin liên lạc. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là việc đặt tên đường phải được tiến hành khoa học nhằm thể hiện rõ lịch sử, văn hóa, đất và người Cần Thơ. Trong tâm thức của rất nhiều người, được cư ngụ trên một con đường có tên đẹp, thể hiện bề dày lịch sử - văn hóa còn là niềm tự hào.

Giữa năm 2005, Nghị định 91/2005/NĐ-CP của Chính phủ ban hành Quy chế đặt, đổi tên đường phố và công trình công cộng ra đời, Thành ủy - HĐND - UBND TP Cần Thơ đã chỉ đạo Sở Văn hóa Thông tin (cũ) khẩn trương lập phương án thực hiện việc đặt tên đường. Nhiều năm trôi qua việc đặt tên đường vẫn mãi quẩn quanh ở những cuộc họp, bởi không có ngân hàng tên gọi, không thống nhất các tên đường, không có nguyên tắc cơ bản cho việc đặt đổi tên đường - công trình công cộng, các quy chuẩn của đường và công trình được đặt tên. Ban đầu, Sở Văn hóa Thông tin (cũ) chỉ kết hợp cùng quận Ninh Kiều thí điểm đặt tên cho hơn 20 tuyến đường mới mở ở các khu thương mại, dân cư; đổi tên một vài tuyến đường, cầu và chợ. Kế hoạch này lập tức vấp phải sự phản ứng từ dư luận bởi thiếu căn cứ khoa học. Nhiều năm trôi qua, có rất nhiều luồng ý kiến trái ngược nhau khiến việc đặt đổi tên đường và công trình công cộng “giậm chân tại chỗ”. Sốt ruột vì tình trạng “cù nhầy” này, có ý kiến đề xuất đặt tên đường bằng số để khỏi gây nhiều tranh cãi!

* Mở một lối ra

Giữa tháng 3-2009, lần đầu tiên Hội đồng Tư vấn về đặt tên, đổi tên đường, phố và công trình công cộng trên địa bàn TP Cần Thơ đã có dự thảo Đề án và Ngân hàng tên đường khá hoàn chỉnh và khả thi. Dự thảo đề án đưa ra các nguyên tắc chung cho công tác đặt - đổi tên đường và công trình công cộng dựa trên Nghị định 91/2005/NĐ-CP; có sự phối hợp với các Sở Giao thông Vận tải, Xây dựng... và các ngành hữu quan phân loại đường và công trình công cộng thành bốn nhóm theo tầm quan trọng, vị trí và quy mô; ngân hàng tên đã tập hợp hơn 300 đơn vị được phân thành 4 nhóm tương ứng với 4 nhóm đường - công trình công cộng. Đề án cũng đề ra những nguyên tắc đặt đổi tên đường và công trình công cộng áp dụng cho toàn thành phố, các quận huyện có nhu cầu thì gởi văn bản đề nghị về Hội đồng Tư vấn để tiến hành đặt, đổi tên. Có thể nói, những giải pháp trên đã tháo gỡ phần lớn vướng mắc lâu nay, nên nhận được sự đồng thuận của nhiều thành viên Hội đồng Tư vấn.

Tuy nhiên, đề án vẫn cần quá trình hoàn thiện. Đơn cử như các nguyên tắc đặt đổi tên đường còn nhiều bất cập: không quy định rõ về các địa danh có tính chất dân gian, có yếu tố tình cảm và lịch sử, đã gần gũi với đời sống của người dân như Bến Bạ, Hàng Bàng, Hàng Gòn, Hàng Xoài, Cái Da...; hay chưa đề xuất được nguyên tắc chung để giải quyết vấn đề trùng tên đường ở các quận huyện khác nhau. 300 tên trong ngân hàng được xếp theo thứ tự của bảng chữ cái nên đã có tình trạng tên nhân vật lịch sử đời trước bị xếp sau hậu nhân; còn thiếu phần lý giải việc dùng tên hiệu hay tên thật của các danh nhân, ví dụ như với Vua Lý Thái Tổ thì ngân hàng sử dụng tên Lý Công Uẩn, trong khi các vị Vua khác thì dùng tên hiệu như Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông; việc phân nhóm tên các danh nhân để đặt theo quy mô đường vẫn chưa rành mạch; nhiều tên dân gian gắn liền với quá trình phát triển của địa phương và chứa đựng bề dày lịch sử - văn hóa như Trấn Giang, Phong Dinh, Hàng Dương... cũng bị bỏ sót.

Vấn đề hiện nay là cần có những bước đi hợp lý để hoàn thiện dự thảo đề án để đưa vào triển khai thực hiện như ý kiến của đồng chí Tô Minh Giới, Phó Chủ tịch UBND thành phố: “Chúng ta không nên tiếp tục ngồi bàn với nhau nữa. Cái thiếu của bản đề án và ngân hàng tên đường này là những ý kiến của các nhà khoa học, các chuyên gia và đông đảo nhân dân để cả hai văn bản được hoàn thiện, trình Thành ủy, HĐND, rồi đưa vào triển khai thực hiện. Trong thời gian tới, gần 400 tuyến đường chưa có tên phải có tên”.

Hiện nay ngành Văn hóa - Thể thao và Du lịch đang khẩn trương tổ chức các cuộc hội thảo lấy ý kiến đóng góp của các nhà nghiên cứu, nhà khoa học, các bậc lão thành cách mạng; đồng thời xây dựng trang web ngân hàng tên đường - mà hiện nay đang ghép chung với Trang tin điện tử của Thư viện TP Cần Thơ (www.thuviencantho.org.vn) - để thu thập ý kiến của nhân dân.

Bài, ảnh: XUÂN VIÊN