Sau nhiều năm kiên trì đeo đuổi ý tưởng mới, vừa qua, Kỹ sư Doãn Mạnh Dũng, Tổng thư ký Hội khoa học kỹ thuật kinh tế biển TP Hồ Chí Minh đã được trình bày phương án đề xuất xây dựng cảng Trần Đề trước Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Đinh La Thăng cùng các chuyên gia, đơn vị tư vấn hàng đầu về cảng biển trong và ngoài nước.

* Nhiều cơ sở thuận lợi

Phía đuôi cồn Cù Lao Dung, kéo dài ra phía biển sẽ là nơi lý tưởng xây dựng cảng biển trong tương lai.

Từ năm 2008, khi tham dự Hội thảo "Luồng vào Cần Thơ" do Hội Tư vấn Khoa học công nghệ và Quản lý TP Hồ Chí Minh tổ chức, chúng tôi đã được nghe Kỹ sư Doãn Mạnh Dũng trình bày ý tưởng về việc dùng cửa Trần Đề để đón tàu tải trọng lớn ra vào sông Hậu thay cho cho việc đầu tư kênh Quan Chánh Bố. Sau khi kênh Quan Chánh Bố được Chính phủ phê duyệt, ông vẫn không bỏ cuộc mà kiên trì đeo đuổi mục tiêu xây dựng cảng Trần Đề. Bởi theo ông, chỉ có cảng Trần Đề mới đáp ứng tốt nhất, kinh tế nhất cho việc đón tàu tải trọng lớn vào sông Hậu.

Sau Festival Lúa gạo Việt Nam lần thứ II, Kỹ sư Doãn Mạnh Dũng trở lại Sóc Trăng để được trình bày ý tưởng xây dựng cảng biển ngoài cửa Trần Đề trực tiếp với lãnh đạo tỉnh. Theo ông Doãn Mạnh Dũng, nếu sử dụng luồng Định An hay kênh Quan Chánh Bố để đưa tàu tải trọng lớn (25.000 – 150.000 tấn) vào các cảng sông ở ĐBSCL sẽ rất khó khăn và tốn kém hơn nhiều so với xây dựng cảng biển Trần Đề do hiện tượng bồi lấp thường xuyên xảy ra ở 2 vị trí này. Tuy nhiên, cái khó để tỉnh đưa ra quyết định lúc này chính là khu vực được đề xuất làm cảng biển lại thuộc khu vực bãi bồi, rừng phòng hộ xung yếu, hay nói cách khác là "vướng luật".

Trước đó, tại Festival Lúa gạo Việt Nam lần thứ II, tổ chức tại Sóc Trăng vào tháng 11-2011, Chuyên gia kinh tế biển Phan Chánh Dưỡng từng khẳng định: "Vị trí xây dựng cảng biển nước sâu ở ĐBSCL tốt nhất không đâu khác vùng cửa biển Trần Đề của Sóc Trăng, do có thể kết nối rất thuận tiện với mạng lưới giao thông thủy, bộ trong vùng thông qua các tuyến giao thông huyết mạch, như: quốc lộ 1A, quốc lộ Nam Sông Hậu, quốc lộ 60, Quản Lộ Phụng Hiệp, cùng hệ thống sông rạch chằng chịt, đặc biệt là tuyến sông Hậu, từ Sóc Trăng có thể giao thương khắp vùng và sang cả nước bạn Campuchia…".

* Khoa học và khả thi cao

Cơ sở cho lập luận trên xuất phát từ việc nhóm nghiên cứu của ông Doãn Mạnh Dũng đã phát hiện đê cát dài 17,2km ở cửa Trần Đề đồng dạng với đê cát ở Vịnh Vân Phong và Cam Ranh (Khánh Hòa); còn phần luồng tự nhiên ở cửa Trần Đề đồng dạng với luồng vào vịnh Gành Rái và phần luồng phía Nam đê tự nhiên Trần Đề ổn định và rộng… Do đó, nếu xây cảng ở cửa Trần Đề sẽ dễ dàng tiếp đón tàu 30.000 tấn mà không cần nạo vét cửa biển (hạn chế nhiễm mặn cho ĐBSCL) và rất thuận lợi cho tàu sông nội địa vào cảng.

Theo Quyết định số 423/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Sóc Trăng đến năm 2020, tại Sóc Trăng, sẽ nghiên cứu đầu tư xây dựng cảng biển Trần Đề thành cảng đầu mối xuất nhập khẩu hàng hóa của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long tại cửa sông Hậu; cảng biển Đại Ngãi là cảng tổng hợp và một số cảng tiếp nhận tàu từ 300 - 500 DWT. Trong đó, sẽ tập trung đầu tư xây dựng cảng Trần Đề, cảng Đại Ngãi và cảng sông Mỹ Thanh để hình thành các khu công nghiệp, cụm kinh tế biển tổng hợp tạo đột phá phát triển kinh tế. Ưu tiên phát triển thương mại đường biển, xuất nhập khẩu hàng hóa đường biển, dịch vụ hậu cần, thông tin hàng hải

Ông Doãn Mạnh Dũng chứng minh rằng, nguồn bồi lắng của luồng Trần Đề không phải từ ngay cửa biển như luồng Định An, gây khó khăn cho việc nạo vét, mà chính là từ dòng ngầm Bắc – Nam, nên ông đề xuất phương án xây một con đê phía Bắc cửa Trần Đề tạo thành một "vịnh" quay về hướng Nam, sau đó hút đất từ phía Nam đổ về hướng Bắc, vừa tạo sự vững chắc cho con đê, vừa có thể tận dụng làm bãi nuôi nghêu lý tưởng và xa hơn là hình thành khu đô thị ven biển. Theo tính toán, để tạo luồng với độ sâu 6,5m, dài hơn 29km, độ rộng mặt trên luồng 510m cho tàu 10.000 tấn thì lượng đất cần nạo vét là 19,3 triệu mét khối, còn để tạo luồng cho tàu 30.000 tấn, lượng đất cần nạo vét là hơn 43 triệu mét khối.

Kênh Quan Chánh Bố vẫn chưa thể đón tàu tải trọng lớn, còn cửa Định An đang bị bồi lắng nghiêm trọng, nên để tàu trọng tải lớn vào các cảng sông trong khu vực, mới đây, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Giao thông Vận tải nghiên cứu phương án nạo vét khu vực cửa Định An với độ sâu 5m, mà theo ước tính là sẽ rất tốn kém. Với những khó khăn đó, dự án cảng biển Trần Đề được Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Đinh La Thăng đặc biệt quan tâm, đánh giá là ý tưởng mới và có tính khả thi cao, nên đã chỉ đạo các đơn vị trực thuộc tiếp thu, kế thừa ý tưởng này cùng các nghiên cứu trước đó để hoàn thiện nghiên cứu tiền khả thi; đồng thời, phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư đưa vào danh mục dự án kêu gọi đầu tư ODA hoặc BOT.

Hy vọng cơ hội lần này sẽ trở thành hiện thực, để không chỉ Sóc Trăng có điều kiện mở đường vươn ra biển lớn, mà cả vùng Đồng bằng sông Cửu Long cũng sẽ cất cánh trong tương lai.

Bài, ảnh: Xuân Trường